Фактілер

40 жастан кейін қозғала бастаудың әлі де мәні бар

315 мыңнан астам адамды қамтыған ауқымды зерттеу көрсеткендей: жастайынан аз қозғалған, бірақ 40–61 жас аралығында физикалық белсенділігін арттырған адамдардың кейінгі жылдардағы өлім қаупі төменірек болған. Қауіп деңгейі бойынша олар ересек өмірі бойы жоғары белсенділігін сақтағандарға жақындаған. Спортсыз өткен жылдар қазір қозғала бастаудың пайдасын жоймайтын сияқты.

20.08.2026
40 жастан кейін қозғала бастаудың әлі де мәні бар

40-тан кейін спортпен айналыспаудың ыңғайлы себебі бар: «Ертерек бастау керек еді».

20 жаста жүгіруге, жүзуге және залға баруға уақыт болмады. 30 жаста жұмыс, балалар және тағы шамамен мың дәлелді себеп пайда болды. Ал 40-тан кейін денсаулық пойызы кетіп қалды, енді оның соңынан ойлана қарап тұру ғана қалды деп шешуге болады. Бірақ ауқымды зерттеу бұлай емес екенін көрсетеді.

Нені зерттеді

2019 жылы JAMA Network Open журналында ғалымдар 315 059 адамның деректерін талдаған зерттеудің нәтижелері жарияланды.

Содан кейін зерттеушілер әртүрлі «траекторияларды» салыстырды: кім өмір бойы белсенді болды, кім мүлде дерлік қозғалмады, кім уақыт өте келе физикалық белсенділікті тастады және кім, керісінше, ересек жасында көбірек қозғала бастады.

Қатысушылар орташа есеппен 13,6 жыл бақыланды. Осы уақытта 71 мыңнан астам өлім тіркелді, бұл зерттеушілерге физикалық белсенділіктің әртүрлі сценарийлерінің өлім қаупімен байланысын бағалауға мүмкіндік берді.

Қатысушылардан өмірдің әртүрлі кезеңдерінде физикалық белсенділікке қанша уақыт бөлгенін сұрады:

  • 15–18 жаста;
  • 19–29 жаста;
  • 35–39 жаста;
  • 40–61 жаста.

Міне, осы жерде қызық басталады

Күтілгендей, ересек өмірі бойы физикалық белсенді болған адамдардың өлім қаупі үнемі аз белсенді болғандарға қарағанда төменірек болды.

Өмірінің көп бөлігінде аз белсенді болып, ал 40–61 жасында көбірек қозғала бастаған адамдар да айтарлықтай артықшылыққа ие болды.

Олардың кез келген себептен болатын өлім қаупі белсенді болмай қала берген адамдарға қарағанда шамамен 35%-ға төмен болды. Жүрек-қан тамырлары ауруларынан болатын өлім қаупі шамамен 43%-ға, ал онкологиялық аурулардан — шамамен 16%-ға төмен болды.

Ең қызығы: қауіп деңгейі бойынша бұл топ физикалық белсенділіктің жоғары деңгейін көп жыл бойы сақтаған адамдарға жақындады.

Яғни ағза қырықтан кейін өткізіп алған барлық жаттығу үшін есеп-шот ұсынатын бухгалтерлік кітап жүргізбейтін сияқты.

40 жастан кейін қозғала бастаудың әлі де мәні бар

Спорттық өткен шақтың өзі құтқармайды. Зерттеу кері жағын да көрсетті.

Жастайынан белсенді болып, кейін физикалық белсенділігін айтарлықтай азайтқан адамдар бұрынғы белсенді өмір салтымен байланысты артықшылықтың едәуір бөлігін жоғалтты.

Шартты мектеп жарыстары, университет құрамасы және жиырманың басындағы спорт залындағы бес жыл өмір бойғы денсаулық абонементіне айналмайды. Бір кездері қозғалдыңыз ба, жоқ па — тек сол ғана маңызды емес. Қазір қозғаласыз ба — сол маңызды.

Бірақ маңызды «бірақ» бар. Бұл эксперимент емес, ауқымды бақылаулық когорттық зерттеу. Сондықтан зерттеу дәл жаттығулар қаупін нақты пайызға азайтқанын дәлелдеді деп тұжырымдау емес, физикалық белсенділік пен өлімнің төмендеуі арасындағы байланыс туралы айту дұрыс.

Оның үстіне физикалық белсенділік туралы деректерді қатысушылар өздері хабарлап, өмірдің бұрынғы кезеңдерінде қаншалықты белсенді болғанын есіне түсірді. Мұндай ақпарат сөзсіз дәл болмауы мүмкін.

Зерттеушілер жасты, жынысты, темекі шегуді, тамақтануды, алкоголь тұтынуды және дене салмағының индексін қоса алғанда көптеген факторды ескерді, бірақ бақылау зерттеулері бәрібір барлық мүмкін факторлардың әсерін жоққа шығаруға мүмкіндік бермейді.

Сондықтан 35% немесе 43% деген сандарды жеке болжам ретінде қабылдамаған жөн: 45 жасында жаттыға бастап, өз қаупінен автоматты түрде 35%-ды шегеріп тастадым деп.

Ғылым сәл ыңғайсызырақ жұмыс істейді.

Made on
Tilda