Сарапшы

«Дәлелдеу үшін емес, өмір сүру үшін»

20 жаста біз жоспар құрамыз, 30 жаста бәріне үлгеруге тырысамыз, ал 40-тан кейін кейде өзімізден алғаш рет байыпты түрде: «Ал дәл мен не қалаймын?» — деп сұраймыз. Бірақ бұл үшін міндетті түрде дағдарысты бастан кешіру, мамандықты ауыстыру немесе марафон жүгіру керек пе?

17.11.2026Мәтін: Юлия КузнецоваФото: кейіпкердің жеке мұрағатынан
Ольга Панкова
40 жас2009 жылдан бері фотографПрактик-психологТөрт баланың анасы

Фотограф әрі жаңадан бастаған практик-психолог Ольга Панкова сенімді: екінші тыныс міндетті түрде үлкен өзгерістерге байланысты емес. Кейде өзіңді басқалармен салыстыруды тоқтатып, өз мүмкіндіктеріңді байқап, тек «керек» деген ұстанымнан ғана емес, «қалаймын» деген ұстанымнан да өмір сүруге рұқсат беру жеткілікті.

01 / 06

«Маған әйелдің кадрда қалай көрінетіні ғана емес, оның не сезінетіні де қызық бола бастады»

01Ольга, өзің туралы аздап айтып берші. Бүгін немен айналысасың?

— Мен 40 жастамын. Төрт баланың анасымын, жұбаймын, фотографпын және жаңадан бастаған практик-психологпын.

Фотографиямен 2009 жылдан бері айналысамын. Бірақ уақыт өте келе маған әйелдің кадрда қалай көрінетіні ғана емес, өзіне қарағанда не сезінетіні де қызық бола бастады. Осылайша өміріме психология келді, қазір мен осы екі бағытты біртіндеп біріктіріп келемін — әйелдермен психология, дене және фотография арқылы жұмыс істеу.

Оның үстіне қозғалысты жақсы көремін: спортпен айналысамын, билеймін, жүземін. Жақында тіпті жүзуден жарыстарға қатыса бастадым.

Қазір маған жаңаны байқап көру, үйреншікті шеңберден шығу және бастау үшін мінсіз сәтті күтпеу қызық.

Ольга Панкова
Ольга Панкова

02Ұзақ уақыт фотограф болдың, ал кейін психолог мамандығын алдың. Бастапқы нүкте не болды?

— Бұл бір күнде қабылданған шешім емес еді. Керісінше, біртіндеп маған тек фотография жетпей бастағанын түсіндім.

Жұмыс жылдарында мен әйелдердің түсірілімге: «Мен суретке шықпаймын», «Мен толып кеттім», «Мен бұрынғыдай емеспін», — деген сөздермен келетінін көрдім. Ал кейін суреттерге қарап: «Бұл шынымен мен бе?» — деп таңғалады.

Маған осы сәтте адаммен не болатыны қызық болды. Неге біз өз сұлулығымызды соншалықты жиі байқамаймыз, өзімізді сынаймыз және денемізді қабылдамаймыз?

Осылайша психология пайда болды. Мен мұны фотографиядан бас тарту деп қабылдамаймын. Мен үшін бұл кәсіби жолдың жалғасы — адамды тек объектив арқылы ғана емес, тереңірек көру мүмкіндігі.

02 / 06

«Екінші тыныс — жаңа өмірді дүйсенбіден бастау емес»

03Психология тұрғысынан 35–40 жастан кейін өмірді өзгерту ниетінің артында не тұр?

— Маған көбіне бұл — өзіңе оралу сияқты көрінеді.

Көп жыл бойы біз сыртқы міндеттер режимінде өмір сүреміз: мансап, қарым-қатынас, балалар, міндеттер. Және көбіне өзімізден: «Ал дәл мен не қалаймын?» — деп сұрауды ұмытып кетеміз.

Бір сәтте жаңа тілектерге кеңістік пайда болады: билеу, жүзу, оқу, мамандықты ауыстыру, саяхаттау.

Әрі бұл міндетті түрде жастықты қайтаруға тырысу емес. Мүмкін, бұл тек «керек» деген ұстанымнан ғана емес, «қалаймын» деген ұстанымнан да өмір сүрудің алғашқы мүмкіндігі шығар.

Мен өзім жақында жүзуден алғашқы жарыстарға шықтым. Мен үшін бұл нәтиже туралы емес, өз қорқынышыммен кездесу және бұрын жасамаған нәрсені жасау мүмкіндігі туралы болды.

Ольга Панкова

04Адам өзін қайта қарастыра бастайтын кезең бар ма? Әрі бұл міндетті түрде орта жас дағдарысы ма?

— Мен мұны автоматты түрде дағдарыс деп атамас едім.

Кейде ескі сценарийлер мен үйреншікті рөлдер бізге сай келмей қалады. 25 немесе 30 жасымызда біз үшін дұрыс болған нәрсе 40 немесе 50 жаста мүлде келмеуі мүмкін.

Сонда сұрақтар туындайды: «Мен мұны шынымен қалаймын ба?», «Маған не жетіспейді?», «Тағы нені байқап көргім келеді?»

Бүкіл өмірді өзгерту міндетті емес. Кейде бір шағын қадам жеткілікті: бассейнге бару, билей бастау, жаңа мамандықты меңгеру немесе бұрын батылың жетпеген нәрсеге ақыры өзіңе рұқсат беру.

Мен үшін екінші тыныс — жаңа өмірді дүйсенбіден бастау емес, өз бойыңда әлі қаншама өмір, қызығушылық және мүмкіндік бар екенін ашу.
Ольга Панкова

05Неліктен бір әйелдер 35–40 жастан кейін энергия толқынын сезінеді, ал басқалары — бостықты сезініп, әрі қарай не істеу керегін түсінбейді?

— Өйткені босаған кеңістікті немен толтыру керек екені әрдайым түсінікті бола бермейді.

Көп жыл бойы әйел ана, жұбай, қыз, маман рөлдерінде өмір сүреді. Ол басқаларға не керек екенін жақсы біледі, бірақ кейде өзінің не қалайтынын мүлде түсінбейді.

Біреуі үшін бұл жаңа мүмкіндіктердің уақыты: оқу, спорт, саяхат, мамандық ауыстыру. Екіншісі үшін — бостықпен және: «Үйреншікті рөлдерімнен басқа мен кіммін?» — деген сұрақпен бетпе-бет келу.

Мұнда өзіңді басқалармен салыстырмау және екінші тынысты жетістікке деген кезекті жарысқа айналдырмау маңызды: арықтау, ақша табу, марафон жүгіру, қырықтан кейін өмір енді ғана басталатынын дәлелдеу.

Маған басқа ой әлдеқайда жақын: дәлелдеу үшін емес, өмір сүру үшін.

Өз денеңді, жасыңды, қызығушылықтарыңды, қорқыныштарың мен мүмкіндіктеріңді сезініп өмір сүру. Бұрынғы өзіңе оралуға тырыспау, қазір айналып келе жатқан әйелмен танысу.

Галерея · 4 фото
1 / 4
Ольга Панкова
Ольга Панкова
Ольга Панкова
Ольга Панкова
03 / 06

«Спорт — бастан денеге шығу мүмкіндігі»

06Спорттың арқасында өз бойыңнан нені жаңадан аштың?

— Спорт арқылы адам өз бойынан мүлде жаңа, бейтаныс қырын аша алады.

Біз өзімізді үйреншікті рөлдер арқылы қабылдауға дағдыланғанбыз: ана, жұбай, қыз, маман. Ал кейін кенет бассейнге келіп, жүгіре немесе билей бастаймыз да, өз бойымыздан жаңа бірдеңе табамыз.

Мысалы, мен бұрын жүзуден жарыстарға қатысудың не екенін білмейтінмін. Бұл — жаңа тәжірибе, жаңа эмоциялар және енді ғана танысып жатқан өзімнің жаңа бөлігім.

Ольга Панкова

07Физикалық белсенділік өзімізге деген көзқарасқа қалай әсер етеді?

— Физикалық белсенділік тек денені ғана емес, өзімізге деген көзқарасты да өзгертеді. Ол үнемі мазалайтын ойлар мен алаңдаушылықтан осы жердегі және қазіргі сезімдерге ауысуға көмектеседі.

Сен денені тек сыртқы келбет, салмақ және жас арқылы ғана емес, оның мүмкіндіктері арқылы да қабылдай бастайсың. Сенімділік, өз өміріңді бақылау сезімі және мынадай түсінік пайда болады: мен ойлағанымнан да көп нәрсе істей аламын.

Ольга Панкова

08Сонда спорт өз денеңмен қайта танысудың тәсілі бола ала ма?

— Әрине. Спорт — бастан денеге шығу мүмкіндігі. Оны тек сыртқы келбетіне қарап бағалауды тоқтатып, оның не істей алатынын, неге қабілетті екенін және онда қаншама күш бар екенін байқай бастау.

04 / 06

«Қыздар, өздеріңе тиіспеңдерші енді!»

09Сен көп жыл бойы әйелдерді суретке түсіресің, ал енді олардың өздерін қабылдауын психология тұрғысынан зерттейсің. Біздің өз сыртқы келбетімізге деген көзқарасымыз туралы не түсіндің?

— Қысқаша айтсам, әйелдерге: «Қыздар, өздеріңе тиіспеңдерші енді!» — дегім келеді.

Басымызда шу, өзімізге қойылатын талаптар, тым жоғары межелер мен күтулер тым көп. Ал бұдан кімге жақсы?

10Неліктен алғашқы спорттық жетістіктер, тіпті өте шағындары да, соншалықты күшті эмоция тудырады?

— Маған біз балалық шақпен жанасу мүмкіндігін алатын сияқтымыз. Кез келген ұсақ нәрсеге қуанып, өзімізді мақтан тұтып, өзімізге соншалықты қатал болмаған кезбен.

Кейде алғашқы заплыв немесе медаль дәл осы сезімді қайтарады.

Ольга Панкова
Ольга Панкова
05 / 06

«Өзіңнен қашып құтыла алмайсың»

11Ресурс ретіндегі спорт пен мәселелерден қашуға тырысудың арасындағы шекара қайда?

— Спорт та алкоголь, құмар ойындар және шындықтан кетудің басқа түрлері сияқты тәуелділікке айналуы мүмкін.

Егер спорттық өткені жоқ адам кенет өзін жаттығулармен титықтата бастаса, мүмкін, ол жай ғана бір тәуелділікті екіншісіне ауыстырған шығар. Бірақ бұл диагноз емес, ойлануға себеп.

Бір нәрсені нақты айта аламын: бәрі өлшемімен жақсы. Тек денемен ғана емес, баспен де жұмыс істеу маңызды.

Ольга Панкова

12Спорт емдейді, соның ішінде психологиялық мәселелерден де, дегенді жиі естуге болады. Бұл қаншалықты рас?

— Бұл тым дабырайтылған тұжырым. Мысалы, кәсіби спорт көбіне ауыр жүктемелермен және жарақаттармен қатар жүреді.

Физикалық белсенділік шынымен ойлардан денеге ауысуға, өзіңді осы жерде және қазір сезінуге көмектеседі. Бірақ кез келген күрделі психологиялық жағдай маманның назарын талап етеді.

Өзіңнен қашып құтыла алмайсың.
Ольга Панкова
06 / 06

«Шын мәнінде сенің қолыңнан келе ме, жоқ па — бәріне бәрібір»

13Бастауға кеш деген қорқынышты қалай жеңуге болады? Немесе ештеңе шықпаса, ұят болады деген қорқынышты ше?

— Шын мәнінде сенің қолыңнан келе ме, жоқ па — бәріне бәрібір.

Ұнайтын нәрсені істе, байқап көр және айналаңдағылардың мақұлдауын күтпе. Ал әрі қарай не болса да болсын.

14Адам жаңа бір нәрсені байқап көруге бел буғанда, айналасы қаншалықты маңызды рөл атқарады?

— Жүз пайыз әсер етеді. Кейде бір жақын адамның үлгісі спорттың пайдасы туралы кез келген әңгімеден әлдеқайда күштірек ынталандырады.

15Сен жақында жүзуден жарыстарға қатыса бастадың. Осы тәжірибенің арқасында өз бойыңнан нені байқадың?

— Менің жұбайым — айналаның бізге қалай әсер ететінінің тамаша мысалы. Дәл соның арқасында мен жүзуге келіп, жарыстарға қатыса бастадым.

Тағы не өзгергенін білесіз бе? Мен өз жетістіктерімді көбірек бағалайтын болдым.

Біз, миллениалдар, кейде өз жеңістерімізді құнсыздандыруды тым жақсы көреміз. Ал тіпті шағын жеңіс те — менің жеңісім. Мен бұл нәтижені өзіме меншіктеуді үйреніп келемін.

Ольга Панкова
Ольга Панкова

16Және жоба кейіпкерлеріне дәстүрлі түрде қоятын соңғы сұрақ. Сен үшін жеке «екінші тыныс» нені білдіреді?

— Бұл — өмірді біреуге керектей емес, өзім қалағандай өткізуге берілген мүмкіндігім.
Ольга Панкова
Галерея · 4 фото
1 / 4
Ольга Панкова
Ольга Панкова
Ольга Панкова
Ольга Панкова
Made on
Tilda