Проверка казахского перевода «Екінші тыныс»

Здравствуйте! Это все тексты сайта «Второе дыхание», переведенные на казахский язык с помощью искусственного интеллекта. Слева — русский оригинал, в середине — перевод, справа — поле для вашей правки.

  1. Читайте казахский текст. Если что-то не так — напишите в поле справа исправленный вариант или комментарий (например: «лучше сказать …», «опечатка в слове …», «не по-казахски звучит»). Если все хорошо — поле оставляйте пустым.
  2. Правки сохраняются в этом браузере автоматически: можно закрыть страницу и вернуться позже (на том же устройстве и в том же браузере).
  3. Когда закончите (или в конце дня), нажмите внизу «Скопировать правки» и отправьте текст Юлии в мессенджер — или «Скачать файл» и отправьте файл.

Как текст выглядит на сайте, можно посмотреть по ссылке «открыть на сайте» у каждого материала. Зеленым выделены фразы, которые на сайте подсвечены маркером. Всего фрагментов: 1539.

Сәлеметсіз бе! Бұл — «Екінші тыныс» сайтының жасанды интеллект көмегімен қазақ тіліне аударылған мәтіндері. Қате немесе ыңғайсыз тіркес байқасаңыз, оң жақтағы өріске түзетуді жазыңыз. Аяқтаған соң төмендегі «Скопировать правки» батырмасын басып, мәтінді Юлияға жіберіңіз. Рақмет!

Содержание

  1. Ольга Панкова — «Дәлелдеу үшін емес, өмір сүру үшін» (84)
  2. Ляззат Курманова — Ұршық сүйегінің мойны сынғаннан әлемнің алты басты марафонына дейін (126)
  3. Евгения Савоськина — «Маған енді ешкімге ештеңе дәлелдеудің қажеті жоқ» (95)
  4. Евгения Фокаиди — «Мені жұмыстан шығарды. Содан бері өмірім тенниске арналған» (71)
  5. Азат Маударбеков — «Өзімді мықты санаған жерде жаңадан бастаушы болуға келістім» (60)
  6. Михаил Логинов — «Екінші тыныс па? Үшіншісін, төртіншісін ашу әлдеқайда қызық…» (74)
  7. Валерия Решетняк — Бұрынғы мақсаттар таусылғанда, жаңалары өмірге спортпен бірге келді (82)
  8. Санжар Ташаев — «Спорт күш-қуатты қалпына келтіруі керек, соңғысын тартып алмауы керек» (73)
  9. Василий Симонов — «Жеңісті жалғастыру үшін татамиге өзің шығуың міндетті емес» (63)
  10. Валерия Перфильева — «Сұлулық — жағымды бонус» (73)
  11. Екеуге 21 шақырым: жүзуші суда, жаттықтырушы қайықта (41)
  12. Тренажер сатып алдық — киім ілгіш болып шықты (52)
  13. «Менің медалім қайда?» (79)
  14. Адам қай сәттен бастап жүгірушіге ұқсай бастайды? (99)
  15. Гельдер, банандар және балық сорпасы: ұзақ жүзгенде не жеу керек (61)
  16. Бір спорт жақсы. Ал бірнешеу ше? (38)
  17. VO₂max: бұл не және неге ол тек спортшыларға ғана маңызды емес (33)
  18. Қозғалыс деменция қаупінің төмендеуімен байланысты (55)
  19. 40 жастан кейін қозғала бастаудың әлі де мәні бар (35)
  20. Неліктен бұлшықет бірден емес, бір күннен кейін ауырады (68)
  21. Разделы сайта, «О проекте», «Сотрудничество» (116)
  22. Меню, кнопки и подписи (шапка, подвал, главная) (61)

Ольга Панкова — «Дәлелдеу үшін емес, өмір сүру үшін»

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Ольга Панкова
Ольга Панкова
2
Эксперты
Сарапшылар
3
Все эксперты
Барлық сарапшылар
4
Эксперт
Сарапшы
5
«Не чтобы доказать, а чтобы прожить»
«Дәлелдеу үшін емес, өмір сүру үшін»
6
В 20 мы строим планы, в 30 стараемся все успеть, а после 40 иногда впервые всерьез спрашиваем себя: «А чего хочу именно я?» Но обязательно ли для этого переживать кризис, менять профессию или бежать марафон?
20 жаста біз жоспар құрамыз, 30 жаста бәріне үлгеруге тырысамыз, ал 40-тан кейін кейде өзімізден алғаш рет байыпты түрде: «Ал дәл мен не қалаймын?» — деп сұраймыз. Бірақ бұл үшін міндетті түрде дағдарысты бастан кешіру, мамандықты ауыстыру немесе марафон жүгіру керек пе?
7
Текст: Юлия Кузнецова
Мәтін: Юлия Кузнецова
8
Фото: из личного архива героини
Фото: кейіпкердің жеке мұрағатынан
9
40 лет
40 жас
10
Фотограф с 2009 года
2009 жылдан бері фотограф
11
Психолог-практик
Практик-психолог
12
Мама четверых детей
Төрт баланың анасы
13
Ольга Панкова, фотограф и начинающий психолог-практик, уверена: второе дыхание не обязательно связано с большими переменами. Иногда достаточно перестать сравнивать себя с другими, заметить собственные возможности и позволить себе жить не только из позиции «надо», но и из позиции «хочу».
Фотограф әрі жаңадан бастаған практик-психолог Ольга Панкова сенімді: екінші тыныс міндетті түрде үлкен өзгерістерге байланысты емес. Кейде өзіңді басқалармен салыстыруды тоқтатып, өз мүмкіндіктеріңді байқап, тек «керек» деген ұстанымнан ғана емес, «қалаймын» деген ұстанымнан да өмір сүруге рұқсат беру жеткілікті.
14
«Мне стало интересно не только то, как женщина выглядит в кадре, но и то, что она чувствует»
«Маған әйелдің кадрда қалай көрінетіні ғана емес, оның не сезінетіні де қызық бола бастады»
15
Ольга, расскажи немного о себе. Чем ты занимаешься сегодня?
Ольга, өзің туралы аздап айтып берші. Бүгін немен айналысасың?
16
— Мне 40 лет. Я мама четверых детей, жена, фотограф и начинающий психолог-практик.
— Мен 40 жастамын. Төрт баланың анасымын, жұбаймын, фотографпын және жаңадан бастаған практик-психологпын.
17
Фотографией занимаюсь с 2009 года. Но со временем мне стало интересно не только то, как женщина выглядит в кадре, но и то, что она чувствует, когда смотрит на себя. Так в моей жизни появилась психология, и сейчас я постепенно соединяю эти два направления — работу с женщинами через психологию, тело и фотографию.
Фотографиямен 2009 жылдан бері айналысамын. Бірақ уақыт өте келе маған әйелдің кадрда қалай көрінетіні ғана емес, өзіне қарағанда не сезінетіні де қызық бола бастады. Осылайша өміріме психология келді, қазір мен осы екі бағытты біртіндеп біріктіріп келемін — әйелдермен психология, дене және фотография арқылы жұмыс істеу.
18
А еще я люблю движение: занимаюсь спортом, танцую, плаваю. Недавно даже начала участвовать в соревнованиях по плаванию.
Оның үстіне қозғалысты жақсы көремін: спортпен айналысамын, билеймін, жүземін. Жақында тіпті жүзуден жарыстарға қатыса бастадым.
19
Сейчас мне интересно пробовать новое, выходить за привычные рамки и не ждать идеального момента, чтобы начать.
Қазір маған жаңаны байқап көру, үйреншікті шеңберден шығу және бастау үшін мінсіз сәтті күтпеу қызық.
20
Долгое время ты была фотографом, а затем получила образование психолога. Что стало отправной точкой?
Ұзақ уақыт фотограф болдың, ал кейін психолог мамандығын алдың. Бастапқы нүкте не болды?
21
— Это не было решением одного дня. Скорее, постепенно я поняла, что мне становится мало просто фотографии.
— Бұл бір күнде қабылданған шешім емес еді. Керісінше, біртіндеп маған тек фотография жетпей бастағанын түсіндім.
22
За годы работы я видела, как женщины приходят на съемку с фразами: «Я нефотогеничная», «Я поправилась», «Я уже не такая, как раньше». А потом смотрят на снимки и удивляются: «Неужели это я?»
Жұмыс жылдарында мен әйелдердің түсірілімге: «Мен суретке шықпаймын», «Мен толып кеттім», «Мен бұрынғыдай емеспін», — деген сөздермен келетінін көрдім. Ал кейін суреттерге қарап: «Бұл шынымен мен бе?» — деп таңғалады.
23
Мне стало интересно, что происходит с человеком в этот момент. Почему мы так часто не замечаем собственной красоты, критикуем себя и не принимаем свое тело?
Маған осы сәтте адаммен не болатыны қызық болды. Неге біз өз сұлулығымызды соншалықты жиі байқамаймыз, өзімізді сынаймыз және денемізді қабылдамаймыз?
24
Так появилась психология. Я не воспринимаю это как отказ от фотографии. Для меня это продолжение профессионального пути — возможность видеть человека не только через объектив, но и глубже.
Осылайша психология пайда болды. Мен мұны фотографиядан бас тарту деп қабылдамаймын. Мен үшін бұл кәсіби жолдың жалғасы — адамды тек объектив арқылы ғана емес, тереңірек көру мүмкіндігі.
25
«Второе дыхание — это не начать новую жизнь с понедельника»
«Екінші тыныс — жаңа өмірді дүйсенбіден бастау емес»
26
Что, с точки зрения психологии, стоит за желанием менять жизнь после 35–40 лет?
Психология тұрғысынан 35–40 жастан кейін өмірді өзгерту ниетінің артында не тұр?
27
— Мне кажется, очень часто это возвращение к себе.
— Маған көбіне бұл — өзіңе оралу сияқты көрінеді.
28
Много лет мы живем в режиме внешних задач: карьера, отношения, дети, обязанности. И нередко забываем спросить себя: «А чего хочу именно я?»
Көп жыл бойы біз сыртқы міндеттер режимінде өмір сүреміз: мансап, қарым-қатынас, балалар, міндеттер. Және көбіне өзімізден: «Ал дәл мен не қалаймын?» — деп сұрауды ұмытып кетеміз.
29
В какой-то момент появляется пространство для новых желаний: танцевать, плавать, учиться, менять профессию, путешествовать.
Бір сәтте жаңа тілектерге кеңістік пайда болады: билеу, жүзу, оқу, мамандықты ауыстыру, саяхаттау.
30
И это не обязательно попытка вернуть молодость. Возможно, это первая возможность жить не только из позиции «надо», но и из позиции «хочу».
Әрі бұл міндетті түрде жастықты қайтаруға тырысу емес. Мүмкін, бұл тек «керек» деген ұстанымнан ғана емес, «қалаймын» деген ұстанымнан да өмір сүрудің алғашқы мүмкіндігі шығар.
31
Я сама недавно вышла на первые соревнования по плаванию. И для меня это было не столько про результат, сколько про встречу со своим страхом и возможность сделать то, чего раньше не делала.
Мен өзім жақында жүзуден алғашқы жарыстарға шықтым. Мен үшін бұл нәтиже туралы емес, өз қорқынышыммен кездесу және бұрын жасамаған нәрсені жасау мүмкіндігі туралы болды.
32
Существует ли период, когда человек начинает заново пересматривать себя? И обязательно ли это кризис среднего возраста?
Адам өзін қайта қарастыра бастайтын кезең бар ма? Әрі бұл міндетті түрде орта жас дағдарысы ма?
33
— Я бы не стала автоматически называть это кризисом.
— Мен мұны автоматты түрде дағдарыс деп атамас едім.
34
Иногда старые сценарии и привычные роли перестают нам подходить. То, что было правильным для нас в 25 или 30 лет, может совершенно не подходить в 40 или 50.
Кейде ескі сценарийлер мен үйреншікті рөлдер бізге сай келмей қалады. 25 немесе 30 жасымызда біз үшін дұрыс болған нәрсе 40 немесе 50 жаста мүлде келмеуі мүмкін.
35
И тогда появляются вопросы: «А я действительно этого хочу?», «Чего мне не хватает?», «Что я еще хочу попробовать?»
Сонда сұрақтар туындайды: «Мен мұны шынымен қалаймын ба?», «Маған не жетіспейді?», «Тағы нені байқап көргім келеді?»
36
Необязательно менять всю жизнь. Иногда достаточно одного небольшого шага: пойти в бассейн, начать танцевать, освоить новую профессию или наконец позволить себе то, на что раньше не решалась.
Бүкіл өмірді өзгерту міндетті емес. Кейде бір шағын қадам жеткілікті: бассейнге бару, билей бастау, жаңа мамандықты меңгеру немесе бұрын батылың жетпеген нәрсеге ақыры өзіңе рұқсат беру.
37
Для меня второе дыхание — это не начать новую жизнь с понедельника, а обнаружить, сколько в тебе еще жизни, интереса и возможностей.
Мен үшін екінші тыныс — жаңа өмірді дүйсенбіден бастау емес, өз бойыңда әлі қаншама өмір, қызығушылық және мүмкіндік бар екенін ашу.
38
Почему одни женщины после 35–40 лет чувствуют прилив энергии, а другие — пустоту и не понимают, что делать дальше?
Неліктен бір әйелдер 35–40 жастан кейін энергия толқынын сезінеді, ал басқалары — бостықты сезініп, әрі қарай не істеу керегін түсінбейді?
39
— Потому что освободившееся пространство не всегда понятно, чем заполнить.
— Өйткені босаған кеңістікті немен толтыру керек екені әрдайым түсінікті бола бермейді.
40
Много лет женщина живет в ролях мамы, жены, дочери, специалиста. Она прекрасно знает, что нужно другим, но иногда совершенно не понимает, чего хочет сама.
Көп жыл бойы әйел ана, жұбай, қыз, маман рөлдерінде өмір сүреді. Ол басқаларға не керек екенін жақсы біледі, бірақ кейде өзінің не қалайтынын мүлде түсінбейді.
41
Для одной это время новых возможностей: учеба, спорт, путешествия, смена профессии. Для другой — столкновение с пустотой и вопросом: «А кто я, кроме своих привычных ролей?»
Біреуі үшін бұл жаңа мүмкіндіктердің уақыты: оқу, спорт, саяхат, мамандық ауыстыру. Екіншісі үшін — бостықпен және: «Үйреншікті рөлдерімнен басқа мен кіммін?» — деген сұрақпен бетпе-бет келу.
42
И здесь важно не сравнивать себя с другими и не превращать второе дыхание в очередную гонку за достижениями: похудеть, заработать, пробежать марафон, доказать, что после сорока жизнь только начинается.
Мұнда өзіңді басқалармен салыстырмау және екінші тынысты жетістікке деген кезекті жарысқа айналдырмау маңызды: арықтау, ақша табу, марафон жүгіру, қырықтан кейін өмір енді ғана басталатынын дәлелдеу.
43
Мне гораздо ближе другая мысль: не чтобы доказать, а чтобы прожить.
Маған басқа ой әлдеқайда жақын: дәлелдеу үшін емес, өмір сүру үшін.
44
Прожить свое тело, возраст, интересы, страхи и возможности. Не пытаться вернуться к прежней себе, а познакомиться с той женщиной, которой ты становишься сейчас.
Өз денеңді, жасыңды, қызығушылықтарыңды, қорқыныштарың мен мүмкіндіктеріңді сезініп өмір сүру. Бұрынғы өзіңе оралуға тырыспау, қазір айналып келе жатқан әйелмен танысу.
45
«Спорт — это возможность выйти из головы в тело»
«Спорт — бастан денеге шығу мүмкіндігі»
46
Что нового ты открыла в себе благодаря спорту?
Спорттың арқасында өз бойыңнан нені жаңадан аштың?
47
— Через спорт человек может открыть в себе совершенно новую, незнакомую сторону.
— Спорт арқылы адам өз бойынан мүлде жаңа, бейтаныс қырын аша алады.
48
Мы привыкли воспринимать себя через привычные роли: мама, жена, дочь, специалист. А потом вдруг приходим в бассейн, начинаем бегать или танцевать и обнаруживаем в себе что-то новое.
Біз өзімізді үйреншікті рөлдер арқылы қабылдауға дағдыланғанбыз: ана, жұбай, қыз, маман. Ал кейін кенет бассейнге келіп, жүгіре немесе билей бастаймыз да, өз бойымыздан жаңа бірдеңе табамыз.
49
Я, например, раньше не знала, что значит участвовать в соревнованиях по плаванию. Это новый опыт, новые эмоции и новая часть меня, с которой я только знакомлюсь.
Мысалы, мен бұрын жүзуден жарыстарға қатысудың не екенін білмейтінмін. Бұл — жаңа тәжірибе, жаңа эмоциялар және енді ғана танысып жатқан өзімнің жаңа бөлігім.
50
Как физическая активность влияет на наше отношение к себе?
Физикалық белсенділік өзімізге деген көзқарасқа қалай әсер етеді?
51
— Физическая активность меняет не только тело, но и наше отношение к себе. Она помогает переключиться с постоянных мыслей и тревог на ощущения здесь и сейчас.
— Физикалық белсенділік тек денені ғана емес, өзімізге деген көзқарасты да өзгертеді. Ол үнемі мазалайтын ойлар мен алаңдаушылықтан осы жердегі және қазіргі сезімдерге ауысуға көмектеседі.
52
Ты начинаешь воспринимать тело не только через внешность, вес и возраст, но и через его возможности. Появляется уверенность, ощущение контроля над своей жизнью и понимание: я могу больше, чем думала.
Сен денені тек сыртқы келбет, салмақ және жас арқылы ғана емес, оның мүмкіндіктері арқылы да қабылдай бастайсың. Сенімділік, өз өміріңді бақылау сезімі және мынадай түсінік пайда болады: мен ойлағанымнан да көп нәрсе істей аламын.
53
Получается, спорт может стать способом заново познакомиться со своим телом?
Сонда спорт өз денеңмен қайта танысудың тәсілі бола ала ма?
54
— Однозначно. Спорт — это возможность выйти из головы в тело. Перестать оценивать его только по внешности и начать замечать, что оно умеет, на что способно и сколько в нем силы.
— Әрине. Спорт — бастан денеге шығу мүмкіндігі. Оны тек сыртқы келбетіне қарап бағалауды тоқтатып, оның не істей алатынын, неге қабілетті екенін және онда қаншама күш бар екенін байқай бастау.
55
«Девочки, от...тесь уже от себя!»
«Қыздар, өздеріңе тиіспеңдерші енді!»
56
Ты много лет фотографируешь женщин, а теперь изучаешь их восприятие себя с точки зрения психологии. Что ты поняла о нашем отношении к собственной внешности?
Сен көп жыл бойы әйелдерді суретке түсіресің, ал енді олардың өздерін қабылдауын психология тұрғысынан зерттейсің. Біздің өз сыртқы келбетімізге деген көзқарасымыз туралы не түсіндің?
57
— Если совсем коротко, хочется сказать женщинам: «Девочки, от...тесь уже от себя!»
— Қысқаша айтсам, әйелдерге: «Қыздар, өздеріңе тиіспеңдерші енді!» — дегім келеді.
58
Слишком много шума в голове, претензий, завышенных планок и ожиданий от себя. И кому от этого хорошо?
Басымызда шу, өзімізге қойылатын талаптар, тым жоғары межелер мен күтулер тым көп. Ал бұдан кімге жақсы?
59
Почему первые спортивные достижения, даже совсем небольшие, вызывают такие сильные эмоции?
Неліктен алғашқы спорттық жетістіктер, тіпті өте шағындары да, соншалықты күшті эмоция тудырады?
60
— Мне кажется, мы получаем возможность соприкоснуться с детством. Когда радовались любой мелочи, гордились собой и не были такими строгими к себе.
— Маған біз балалық шақпен жанасу мүмкіндігін алатын сияқтымыз. Кез келген ұсақ нәрсеге қуанып, өзімізді мақтан тұтып, өзімізге соншалықты қатал болмаған кезбен.
61
Иногда первый заплыв или медаль возвращают именно это чувство.
Кейде алғашқы заплыв немесе медаль дәл осы сезімді қайтарады.
62
«От себя не убежишь»
«Өзіңнен қашып құтыла алмайсың»
63
Где проходит граница между спортом как ресурсом и попыткой убежать от проблем?
Ресурс ретіндегі спорт пен мәселелерден қашуға тырысудың арасындағы шекара қайда?
64
— Спорт тоже может становиться зависимостью, как алкоголь, азартные игры и другие формы ухода от реальности.
— Спорт та алкоголь, құмар ойындар және шындықтан кетудің басқа түрлері сияқты тәуелділікке айналуы мүмкін.
65
Если человек без спортивного прошлого вдруг начинает изнурять себя тренировками, возможно, он просто переключил одну зависимость на другую. Но это не диагноз, а повод задуматься.
Егер спорттық өткені жоқ адам кенет өзін жаттығулармен титықтата бастаса, мүмкін, ол жай ғана бір тәуелділікті екіншісіне ауыстырған шығар. Бірақ бұл диагноз емес, ойлануға себеп.
66
Одно могу сказать точно: все хорошо в меру. Важно работать не только с телом, но и с головой.
Бір нәрсені нақты айта аламын: бәрі өлшемімен жақсы. Тек денемен ғана емес, баспен де жұмыс істеу маңызды.
67
Часто можно услышать, что спорт лечит, в том числе от психологических проблем. Насколько это верно?
Спорт емдейді, соның ішінде психологиялық мәселелерден де, дегенді жиі естуге болады. Бұл қаншалықты рас?
68
— Это слишком громкое утверждение. Профессиональный спорт, например, нередко сопряжен с серьезными нагрузками и травмами.
— Бұл тым дабырайтылған тұжырым. Мысалы, кәсіби спорт көбіне ауыр жүктемелермен және жарақаттармен қатар жүреді.
69
Физическая активность действительно помогает переключиться с мыслей на тело, почувствовать себя здесь и сейчас. Но любое сложное психологическое состояние требует внимания специалиста.
Физикалық белсенділік шынымен ойлардан денеге ауысуға, өзіңді осы жерде және қазір сезінуге көмектеседі. Бірақ кез келген күрделі психологиялық жағдай маманның назарын талап етеді.
70
От себя не убежишь.
Өзіңнен қашып құтыла алмайсың.
71
«Да по большому счету всем все равно, получится у тебя или нет»
«Шын мәнінде сенің қолыңнан келе ме, жоқ па — бәріне бәрібір»
72
Как преодолеть страх, что уже поздно начинать? Или что будет стыдно, если ничего не получится?
Бастауға кеш деген қорқынышты қалай жеңуге болады? Немесе ештеңе шықпаса, ұят болады деген қорқынышты ше?
73
— Да по большому счету всем все равно, получится у тебя или нет.
— Шын мәнінде сенің қолыңнан келе ме, жоқ па — бәріне бәрібір.
74
Делай то, что нравится, пробуй и не жди одобрения окружающих. А там будь что будет.
Ұнайтын нәрсені істе, байқап көр және айналаңдағылардың мақұлдауын күтпе. Ал әрі қарай не болса да болсын.
75
Насколько важную роль играет окружение, когда человек решается попробовать что-то новое?
Адам жаңа бір нәрсені байқап көруге бел буғанда, айналасы қаншалықты маңызды рөл атқарады?
76
— Сто процентов влияет. Иногда пример одного близкого человека мотивирует гораздо сильнее любых разговоров о пользе спорта.
— Жүз пайыз әсер етеді. Кейде бір жақын адамның үлгісі спорттың пайдасы туралы кез келген әңгімеден әлдеқайда күштірек ынталандырады.
77
Ты недавно начала участвовать в соревнованиях по плаванию. Что заметила в себе благодаря этому опыту?
Сен жақында жүзуден жарыстарға қатыса бастадың. Осы тәжірибенің арқасында өз бойыңнан нені байқадың?
78
— Мой муж — отличный пример того, как окружение влияет на нас. Именно благодаря ему я пришла в плавание и начала выступать на соревнованиях.
— Менің жұбайым — айналаның бізге қалай әсер ететінінің тамаша мысалы. Дәл соның арқасында мен жүзуге келіп, жарыстарға қатыса бастадым.
79
И знаете, что еще изменилось? Я стала больше ценить собственные достижения.
Тағы не өзгергенін білесіз бе? Мен өз жетістіктерімді көбірек бағалайтын болдым.
80
Мы, миллениалы, иногда слишком любим обесценивать свои победы. А ведь даже маленькая победа — это моя победа. И я учусь присваивать себе этот результат.
Біз, миллениалдар, кейде өз жеңістерімізді құнсыздандыруды тым жақсы көреміз. Ал тіпті шағын жеңіс те — менің жеңісім. Мен бұл нәтижені өзіме меншіктеуді үйреніп келемін.
81
И последний вопрос, который мы традиционно задаем героям проекта. Что лично для тебя означает «второе дыхание»?
Және жоба кейіпкерлеріне дәстүрлі түрде қоятын соңғы сұрақ. Сен үшін жеке «екінші тыныс» нені білдіреді?
82
— Это мой шанс прожить жизнь так, как хочу я, а не так, как кому-то надо.
— Бұл — өмірді біреуге керектей емес, өзім қалағандай өткізуге берілген мүмкіндігім.
83
Все фотографии в материале — из личного архива Ольги Панковой.
Материалдағы барлық фотосурет — Ольга Панкованың жеке мұрағатынан.
84
Страница Ольги в Instagram
Ольганың Instagram парақшасы

Ляззат Курманова — Ұршық сүйегінің мойны сынғаннан әлемнің алты басты марафонына дейін

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Ляззат Курманова
Ляззат Курманова
2
Истории
Тарихтар
3
Все истории
Барлық тарихтар
4
Интервью
Сұхбат
5
От перелома шейки бедра до шести главных марафонов мира
Ұршық сүйегінің мойны сынғаннан әлемнің алты басты марафонына дейін
6
В 48 лет она впервые села на велосипед и научилась плавать кролем. А спустя несколько лет оказалась перед перспективой больше никогда не вернуться к полноценным тренировкам. Перелом шейки бедра, операция, месяцы восстановления и страх остаться хромающей. Но именно после травмы у нее появилась цель — пробежать шесть крупнейших марафонов мира и получить заветную медаль-шестеренку.
Ол 48 жасында алғаш рет велосипедке отырып, кролмен жүзуді үйренді. Ал бірнеше жылдан кейін толыққанды жаттығуларға енді ешқашан орала алмау қаупімен бетпе-бет келді. Ұршық сүйегі мойнының сынуы, ота, бірнеше айлық оңалу және ақсақ болып қалу қорқынышы. Бірақ дәл жарақаттан кейін оның мақсаты пайда болды — әлемнің ең ірі алты марафонын жүгіріп өтіп, аңсаған тісті дөңгелек медальді алу.
7
Текст: Юлия Кузнецова
Мәтін: Юлия Кузнецова
8
Фото: из личного архива героини
Фото: кейіпкердің жеке мұрағатынан
9
56 лет
56 жас
10
Четверо детей, двое внуков
Төрт бала, екі немере
11
13 марафонов
13 марафон
12
Героиня «Второго дыхания» — Ляззат Курманова, 56 лет, мама четверых детей и бабушка двоих внуков. Сегодня за ее плечами 13 марафонов, четыре старта Ironman 70.3, один полный Ironman и два заплыва Oceanman на 5 километров. Ее личный рекорд на марафонской дистанции — 3 часа 29 минут 53 секунды.
«Екінші тыныс» кейіпкері — Ляззат Курманова, 56 жаста, төрт баланың анасы және екі немеренің әжесі. Бүгінде оның артында 13 марафон, Ironman 70.3 жарысындағы төрт старт, бір толық Ironman және Oceanman-нің 5 шақырымдық екі жүзу жарысы бар. Марафон қашықтығындағы жеке рекорды — 3 сағат 29 минут 53 секунд.
13
В ноябре 2026 года Ляззат получила медаль Six Star Finisher за завершение шести марафонов серии World Marathon Majors. За этой наградой — пять лет упорства, возвращение к спорту после тяжелой травмы и поддержка семьи, которая сначала не совсем понимала ее увлечение.
2026 жылғы қарашада Ляззат World Marathon Majors сериясының алты марафонын аяқтағаны үшін Six Star Finisher медалін алды. Бұл марапаттың артында — бес жылғы табандылық, ауыр жарақаттан кейін спортқа оралу және алғашында оның әуесқойлығын онша түсінбеген отбасының қолдауы тұр.
14
В интервью «Второму дыханию» Ляззат рассказала, почему начала бегать, когда дети выросли, как преодолела страх после перелома, зачем продолжает тренироваться шесть раз в неделю и почему считает, что в 50–60 лет жизнь открывает новые возможности.
«Екінші тынысқа» берген сұхбатында Ляззат балалары өскенде неге жүгіре бастағанын, сынықтан кейінгі қорқынышты қалай жеңгенін, неліктен аптасына алты рет жаттығуды жалғастырып жүргенін және 50–60 жаста өмір неге жаңа мүмкіндіктер ашады деп санайтынын айтып берді.
15
Когда дети выросли
Балалар өскенде
16
Ляззат, с чего началась Ваша история в спорте? Был ли бег в Вашей жизни раньше?
Ляззат, Сіздің спорттағы тарихыңыз неден басталды? Бұрын өміріңізде жүгіру болды ма?
17
— У меня четверо детей, двое внуков. Когда дети подросли, появилось больше свободного времени. Я много лет возила младшую дочь на гимнастику, ждала ее с тренировок. В какой-то момент подумала: а почему я просто сижу и жду? К тому же стала замечать, что набираю вес.
— Менің төрт балам, екі немерем бар. Балалар ер жеткенде бос уақыт көбейді. Мен көп жыл бойы кенже қызымды гимнастикаға апарып, жаттығудан күтіп жүрдім. Бір сәтте ойладым: неге мен жай отырып күтемін? Оның үстіне салмағым қосыла бастағанын байқадым.
18
Начала бегать самостоятельно. Сначала были дистанции по 10 километров, потом полумарафоны. Когда решила, что хочу пробежать полный марафон, стала искать беговой клуб.
Өз бетімше жүгіре бастадым. Алдымен 10 шақырымдық қашықтықтар болды, кейін жартылай марафондар. Толық марафон жүгіргім келетінін шешкенде, жүгіру клубын іздей бастадым.
19
Нашла I Love Running. Тимур Артюхин и Светлана Быстрецкая за восемь месяцев подготовили меня к первому марафону. Я пробежала его за 4 часа 7 минут и впервые поднялась на пьедестал в своей возрастной категории.
I Love Running клубын таптым. Тимур Артюхин мен Светлана Быстрецкая сегіз айдың ішінде мені алғашқы марафонға дайындады. Мен оны 4 сағат 7 минутта жүгіріп өттім және өз жас санатымда алғаш рет жүлделі орынға шықтым.
20
Это очень мотивирует! Когда ты начинаешь заниматься спортом уже взрослым человеком и вдруг получаешь награду, хочется продолжать.
Бұл қатты шабыттандырады! Спортпен ересек адам болып айналыса бастап, кенеттен марапат алғанда, жалғастырғың келеді.
21
Но одним бегом Вы не ограничились. Как появились плавание и триатлон?
Бірақ Сіз тек жүгірумен шектелмедіңіз. Жүзу мен триатлон қалай пайда болды?
22
— Во время пробежек я слушала подкасты о спорте. Так узнала про триатлон и заинтересовалась.
— Жүгіріп жүргенде спорт туралы подкасттар тыңдайтынмын. Солай триатлон туралы біліп, қызығып кеттім.
23
Плавать я умела только брассом, а кролем мечтала научиться всю жизнь. Осенью 2018 года пошла в бассейн. Было очень сложно. Кажется, только через два месяца смогла проплыть тысячу метров кролем.
Мен тек брасспен жүзе алатынмын, ал кролмен жүзуді өмір бойы армандадым. 2018 жылдың күзінде бассейнге бардым. Өте қиын болды. Кролмен мың метр жүзе алуым, шамасы, екі айдан кейін ғана мүмкін болды.
24
В 48 лет впервые села на велосипед. Сначала был горный, потом муж купил шоссейный. На нем тоже пришлось учиться, я много раз падала.
48 жасымда алғаш рет велосипедке отырдым. Алдымен тау велосипеді болды, кейін күйеуім тас жол велосипедін сатып алды. Оны да үйренуге тура келді, талай рет құладым.
25
В 2019 году прошла свой первый Ironman 70.3 и заняла первое место в возрастной категории. Получила слот на чемпионат мира.
2019 жылы алғашқы Ironman 70.3 жарысынан өтіп, жас санатымда бірінші орын алдым. Әлем чемпионатына слот алдым.
26
Представляете, тебе почти 50 лет, а ты получаешь возможность участвовать в чемпионате мира! Это невероятно вдохновляет.
Елестетіп көріңізші, жасың 50-ге таяп қалғанда әлем чемпионатына қатысу мүмкіндігін аласың! Бұл керемет шабыт береді.
27
Тогда я даже не представляла, насколько далеко меня заведет увлечение спортом.
Ол кезде спортқа деген әуестігім мені қаншалықты алысқа апаратынын тіпті елестете алмадым.
28
Перелом, который изменил все
Бәрін өзгерткен сынық
29
В 2021 году Вы получили серьезную травму. Что произошло?
2021 жылы Сіз ауыр жарақат алдыңыз. Не болды?
30
— После ковида мы с мужем поехали в Боровое. Он переболел, и мы решили провести время на свежем воздухе. На второй день я упала с велосипеда и сломала шейку бедра.
— Ковидтен кейін күйеуім екеуміз Бурабайға бардық. Ол ауырып тұрған еді, сондықтан таза ауада уақыт өткізуді шештік. Екінші күні велосипедтен құлап, ұршық сүйегімнің мойнын сындырып алдым.
31
Вместо того чтобы заботиться о муже, сама оказалась в ситуации, когда он должен был ухаживать за мной.
Күйеуіме қамқорлық жасаудың орнына, оның өзі маған қарауына тура келген жағдайға тап болдым.
32
Меня прооперировали в Астане. Врачи говорили о длительном восстановлении. А я перед операцией все повторяла, что у меня впереди полный Ironman, чемпионат мира, Чикагский марафон. У меня уже были слоты на соревнования, к которым я готовилась.
Маған Астанада ота жасады. Дәрігерлер ұзақ оңалу туралы айтты. Ал мен ота алдында алда толық Ironman, әлем чемпионаты, Чикаго марафоны барын қайталай бердім. Мен дайындалып жүрген жарыстарға слоттарым бар еді.
33
Наверное, тогда я еще не до конца понимала серьезность случившегося.
Сірә, ол кезде болған жағдайдың қаншалықты күрделі екенін әлі толық түсінбеген шығармын.
34
Что было самым тяжелым во время восстановления?
Оңалу кезінде ең қиыны не болды?
35
— После травмы я некоторое время хромала. И очень боялась, что так будет всегда.
— Жарақаттан кейін біраз уақыт ақсадым. Және бұл мәңгі осылай болады деп қатты қорықтым.
36
Мне нужно было разрабатывать ногу, возвращать подвижность. Я тренировалась, плавала. У меня оставались старты, которые очень хотелось завершить.
Аяғымды жаттықтырып, қозғалғыштығын қалпына келтіруім керек болды. Жаттығып, жүздім. Аяқтағым келетін старттарым қалып еді.
37
В тот период я много думала о людях, которые проходили через похожие травмы и возвращались в спорт. Для меня примерами были Александр Винокуров, Леонид Богуславский, другие спортсмены.
Сол кезеңде ұқсас жарақаттардан өтіп, спортқа қайта оралған адамдар туралы көп ойладым. Мен үшін Александр Винокуров, Леонид Богуславский және басқа да спортшылар үлгі болды.
38
Я думала: если они смогли, почему я не смогу?
Ойладым: олар жасай алса, мен неге жасай алмаймын?
39
Очень помогла поддержка семьи, особенно мужа. И постепенно появилась цель — не просто восстановиться, а пройти все соревнования, которые я запланировала.
Отбасының, әсіресе күйеуімнің қолдауы қатты көмектесті. Біртіндеп мақсат пайда болды — жай ғана қалпына келу емес, жоспарлаған барлық жарыстан өту.
40
Именно тогда возникла идея собрать шесть крупнейших марафонов мира?
Әлемнің ең ірі алты марафонын жинау идеясы дәл сол кезде туды ма?
41
— Да. Медаль-шестеренка стала для меня символом упорства.
— Иә. Тісті дөңгелек медаль мен үшін табандылықтың символына айналды.
42
После травмы я хотела доказать самой себе, что могу вернуться. Что перелом не поставил точку в моей спортивной жизни.
Жарақаттан кейін өзіме қайта орала алатынымды дәлелдегім келді. Сынық менің спорттық өміріме нүкте қоймағанын.
43
Через год после травмы я прошла полный Ironman. Потом участвовала в чемпионате мира, продолжала бегать марафоны.
Жарақаттан бір жыл өткен соң толық Ironman жарысынан өттім. Кейін әлем чемпионатына қатыстым, марафондар жүгіруді жалғастырдым.
44
И спустя пять лет получила заветную шестеренку.
Ал бес жылдан кейін аңсаған тісті дөңгелекті алдым.
45
Для кого-то это просто красивая медаль. А для меня за ней стоят страх, боль, восстановление, тренировки и огромное желание снова делать то, что я люблю.
Біреу үшін бұл жай әдемі медаль. Ал мен үшін оның артында қорқыныш, ауырсыну, оңалу, жаттығулар және сүйікті ісімді қайта істеуге деген зор ниет тұр.
46
Я боялась, что буду хромать всегда. Медаль-шестеренка стала символом того, что я смогла вернуться.
Мәңгі ақсап қаламын деп қорықтым. Тісті дөңгелек медаль менің қайта орала алғанымның символына айналды.
47
Семья, тренер и марафоны мира
Отбасы, жаттықтырушы және әлем марафондары
48
Как семья отнеслась к Вашему увлечению? Правда, что сначала поддержки не было?
Отбасыңыз Сіздің әуестігіңізге қалай қарады? Алғашында қолдау болмағаны рас па?
49
— Поначалу муж действительно относился к моему бегу скептически. Думал, что я немного побегаю, может быть, один марафон преодолею и на этом успокоюсь.
— Басында күйеуім менің жүгіруіме шынымен күмәнмен қарады. Аздап жүгіріп, мүмкін бір марафонды бағындырып, сонымен тынышталады деп ойлады.
50
Ему казалось, что спорт начинает занимать слишком большое место в моей жизни, а семья отходит на второй план. Но для меня семья всегда была и остается на первом месте.
Оған спорт менің өмірімде тым көп орын ала бастағандай, ал отбасы екінші кезекке ығысып бара жатқандай көрінді. Бірақ мен үшін отбасы әрқашан бірінші орында болды және солай болып қала береді.
51
Постепенно он увидел, насколько спорт важен для меня. Я возвращаюсь с пробежки радостная, с блестящими глазами, в хорошем настроении. И это настроение приношу домой.
Біртіндеп ол спорттың мен үшін қаншалықты маңызды екенін көрді. Жүгіруден қуанып, көзім жайнап, көңілді оралам. Және сол көңіл күйді үйге әкелемін.
52
Теперь муж — мой главный спонсор. Он финансирует мои спортивные старты и путешествия.
Енді күйеуім — менің басты демеушім. Ол менің спорттық старттарым мен саяхаттарымды қаржыландырады.
53
Но семья поддерживает меня не только морально. Например, в Дубае мы вместе участвовали в эстафете на половинке Ironman. Дети сопровождают меня на международных марафонах.
Бірақ отбасы мені тек моральдық тұрғыдан ғана қолдамайды. Мысалы, Дубайда біз Ironman жартысындағы эстафетаға бірге қатыстық. Балаларым халықаралық марафондарда қасымда жүреді.
54
В Кейптаун мы ездили с двумя сыновьями. Там они сказали очень трогательные слова: «Мама, ты открываешь нам горизонты, а папа дает нам возможности».
Кейптаунға екі ұлыммен бардық. Сонда олар өте тебірентерлік сөз айтты: «Мама, сіз бізге көкжиек ашасыз, ал әкем бізге мүмкіндік береді».
55
Мне кажется, это очень точно описывает нашу семью.
Менің ойымша, бұл біздің отбасымызды өте дәл сипаттайды.
56
А дети сами занимаются спортом?
Ал балаларыңыздың өздері спортпен айналыса ма?
57
— Да, у меня три сына и дочь. Младшая дочь занимается гимнастикой, имеет спортивные разряды и звания. Она много лет тренируется по три-четыре часа в день и при этом хорошо учится.
— Иә, менің үш ұлым және бір қызым бар. Кенже қызым гимнастикамен айналысады, спорттық разрядтары мен атақтары бар. Ол көп жыл бойы күніне үш-төрт сағат жаттығады және сонымен бірге жақсы оқиды.
58
Я очень ею горжусь.
Мен оны қатты мақтан тұтамын.
59
Думаю, мы друг для друга стали примером. Когда она была маленькой, я мотивировала ее не бросать тренировки. А теперь она видит, как я встаю в пять утра и иду бегать.
Менің ойымша, біз бір-бірімізге үлгі болдық. Ол кішкентай кезінде мен оны жаттығуды тастамауға ынталандыратынмын. Ал енді ол менің таңғы бесте тұрып, жүгіруге шығатынымды көреді.
60
Младший сын тоже начал рано вставать на тренировки.
Кенже ұлым да жаттығуға ерте тұра бастады.
61
Мне нравится, что спорт стал частью жизни нашей семьи.
Спорттың біздің отбасымыздың өмірінің бір бөлігіне айналғаны маған ұнайды.
62
Ваш личный рекорд — 3:29:53 на Бостонском марафоне. Как удалось достичь такого результата?
Сіздің жеке рекордыңыз — Бостон марафонындағы 3:29:53. Мұндай нәтижеге қалай қол жеткіздіңіз?
63
— Когда я пришла к Игорю Жаворонку, за плечами у меня уже были марафоны, но прогресса почти не было. Берлин я пробежала за 3:55, Лондон — за 3:56.
— Игорь Жаворонокқа келгенде, артымда марафондар болғанымен, ілгерілеу дерлік жоқ еді. Берлинді 3:55-те, Лондонды 3:56-да жүгіріп өттім.
64
Поняла, что самостоятельно улучшить результат сложно, и пришла к тренеру с конкретным запросом: хочу отобраться на Бостонский марафон.
Нәтижені өз бетімше жақсарту қиын екенін түсініп, жаттықтырушыға нақты сұраныспен келдім: Бостон марафонына іріктеуден өткім келеді.
65
За пять месяцев подготовки мы добились результата 3:45 на Чикагском марафоне. Это позволило мне выполнить квалификационный норматив для Бостона.
Бес айлық дайындықтың ішінде біз Чикаго марафонында 3:45 нәтижесіне жеттік. Бұл маған Бостонның біліктілік нормативін орындауға мүмкіндік берді.
66
Потом была зимняя подготовка к самому Бостону. Большие объемы, тренировки в холод, на скользких дорогах, бег по холмам.
Кейін Бостонның өзіне қысқы дайындық болды. Үлкен көлемдер, суықта, тайғақ жолдарда жаттығу, төбелерде жүгіру.
67
Но на самом марафоне мне неожиданно было легко. Думаю, помогли наши алматинские горки. И там я установила личный рекорд — 3:29:53.
Бірақ марафонның өзінде маған күтпеген жерден жеңіл болды. Алматының төбелері көмектесті деп ойлаймын. Сол жерде жеке рекордымды орнаттым — 3:29:53.
68
Расскажите о Вашем тренере. Насколько важна его роль?
Жаттықтырушыңыз туралы айтып беріңізші. Оның рөлі қаншалықты маңызды?
69
— Наш тренер Игорь Жаворонок — настоящий профессионал. Нам очень повезло, что такой специалист работает со спортсменами в Алматы.
— Біздің жаттықтырушымыз Игорь Жаворонок — нағыз кәсіби маман. Мұндай маманның Алматыда спортшылармен жұмыс істейтіні — біз үшін үлкен бақыт.
70
У него огромный опыт подготовки профессиональных спортсменов, в том числе тех, кто готовился к Олимпийским играм.
Оның кәсіби спортшыларды, соның ішінде Олимпиада ойындарына дайындалғандарды даярлауда орасан тәжірибесі бар.
71
Но самое главное — у него индивидуальный подход к каждому бегуну. Все получают свои задания, свои нагрузки.
Бірақ ең бастысы — ол әр жүгірушіге жеке көзқараспен қарайды. Әркім өз тапсырмасын, өз жүктемесін алады.
72
Я полностью доверяю тренеру. Говорю, к какому старту хочу подготовиться, а дальше он выстраивает работу.
Мен жаттықтырушыға толық сенемін. Қай стартқа дайындалғым келетінін айтамын, ал әрі қарай жұмысты ол құрады.
73
Иногда мне самой кажется, что я уже профессиональный спортсмен!
Кейде өзіме мен кәсіби спортшы болып кеткендей көрінеді!
74
А как выглядит Ваша обычная тренировочная неделя?
Ал Сіздің әдеттегі жаттығу аптаңыз қандай?
75
— Обычно бегаю шесть раз в неделю. Есть скоростная работа, по субботам — длительные тренировки.
— Әдетте аптасына алты рет жүгіремін. Жылдамдық жұмысы бар, сенбі күндері — ұзақ жаттығулар.
76
Во время подготовки к марафону длинные пробежки постепенно увеличиваются с 20 до 30 километров. Перед стартом нагрузки снижаются.
Марафонға дайындық кезінде ұзақ жүгірістер біртіндеп 20-дан 30 шақырымға дейін ұзарады. Старт алдында жүктеме азаяды.
77
Летом добавляю велосипед. Бывают периоды, когда за месяц набегает около 400 километров.
Жазда велосипедті қосамын. Бір айда шамамен 400 шақырым жүгіретін кезеңдер болады.
78
После крупных соревнований даю себе время на восстановление. Обычно около месяца. Тогда можно заняться накопившимися домашними делами, на которые во время подготовки не хватало времени.
Ірі жарыстардан кейін өзіме қалпына келуге уақыт беремін. Әдетте шамамен бір ай. Сол кезде дайындық кезінде уақыт жетпеген, жиналып қалған үй шаруаларымен айналысуға болады.
79
Спорт очень изменил мой распорядок. Раньше могла где-то полениться, а сейчас постоянно ставлю себе небольшие цели. Например, десять раз за сезон подняться на велосипеде на Медео.
Спорт менің күн тәртібімді қатты өзгертті. Бұрын бір жерде еріней салатынмын, ал қазір өзіме үнемі шағын мақсаттар қоямын. Мысалы, бір маусымда велосипедпен Медеуге он рет көтерілу.
80
Мне нравится сам процесс движения к цели.
Маған мақсатқа қарай жылжудың өзі ұнайды.
81
Больше, чем медали
Медальдан да артық
82
Вы участвовали в марафонах по всему миру. Что привлекает Вас в этих соревнованиях помимо результата?
Сіз әлемнің түкпір-түкпіріндегі марафондарға қатыстыңыз. Нәтижеден бөлек, бұл жарыстарда Сізді не тартады?
83
— Атмосфера! Особенно на крупных международных марафонах.
— Атмосфера! Әсіресе ірі халықаралық марафондарда.
84
Люди выходят на улицы, поддерживают бегунов, кричат имена. Если на номере написано твое имя, совершенно незнакомые люди будут тебя подбадривать.
Адамдар көшеге шығып, жүгірушілерді қолдайды, есімдерін айқайлайды. Егер нөміріңде атың жазылса, мүлдем бейтаныс адамдар сені жігерлендіреді.
85
Помню, в Чикаго бежала в майке с надписью New Yorker. Слышу, кто-то кричит: «Нью-Йоркер! Нью-Йоркер!» И только через какое-то время поняла, что это обращаются ко мне.
Есімде, Чикагода New Yorker деген жазуы бар майкамен жүгірдім. Біреудің: «Нью-Йоркер! Нью-Йоркер!» деп айқайлағанын естимін. Біраз уақыттан кейін ғана маған айтып жатқанын түсіндім.
86
Это невероятные эмоции.
Бұл керемет эмоциялар.
87
Меня привлекают в любительском спорте не только результаты. Позитив, который исходит от людей на соревнованиях, надолго заряжает энергией. После одного старта уже хочется готовиться к следующему.
Әуесқой спортта мені тек нәтижелер тартпайды. Жарыстардағы адамдардан шығатын позитив ұзақ уақытқа қуат береді. Бір стартан кейін келесісіне дайындалғың келеді.
88
А еще спорт дает возможность путешествовать, узнавать новые страны, проводить время с семьей.
Оның үстіне спорт саяхаттауға, жаңа елдерді тануға, отбасымен уақыт өткізуге мүмкіндік береді.
89
После Токийского марафона Вы написали, что впервые хотели сойти с дистанции. Почему?
Токио марафонынан кейін Сіз алғаш рет қашықтықтан шығып кеткіңіз келгенін жаздыңыз. Неге?
90
— Я очень рассчитывала улучшить личный рекорд. Хорошо подготовилась, тренер тоже считал, что я готова.
— Жеке рекордымды жақсартамын деп қатты үміттендім. Жақсы дайындалдым, жаттықтырушы да дайын екенімді айтты.
91
Но, видимо, слишком сильно этого ждала. Возможно, перегорела.
Бірақ, сірә, мұны тым қатты күткен шығармын. Мүмкін, күйіп кеткен боларым.
92
Начала чуть быстрее запланированного темпа. Первую половину дистанции еще держалась, а потом стало очень тяжело.
Жоспарланған қарқыннан сәл жылдамырақ бастадым. Қашықтықтың бірінші жартысында әлі шыдадым, ал кейін өте ауыр болды.
93
Впервые за все мои марафоны захотелось остановиться и сойти.
Барлық марафондарымның ішінде алғаш рет тоқтап, шығып кеткім келді.
94
Но я понимала, насколько сложно попасть на Токийский марафон. Некоторые бегуны годами пытаются получить возможность участвовать. И я решила, что должна закончить дистанцию.
Бірақ Токио марафонына қатысу қаншалықты қиын екенін түсіндім. Кейбір жүгірушілер қатысу мүмкіндігін алу үшін жылдар бойы тырысады. Сондықтан қашықтықты аяқтауым керек деп шештім.
95
В итоге пробежала примерно за 3 часа 41 минуту. Это хороший результат для моего возраста, хотя личный рекорд улучшить не удалось.
Ақыры шамамен 3 сағат 41 минутта жүгіріп өттім. Бұл менің жасым үшін жақсы нәтиже, бірақ жеке рекордты жақсарту мүмкін болмады.
96
Каждый марафон чему-то учит. Иногда ты прекрасно подготовлен, но в день старта все складывается не так, как рассчитывал.
Әр марафон бір нәрсеге үйретеді. Кейде тамаша дайындаласың, бірақ старт күні бәрі сен ойлағандай болмайды.
97
Быстро не всегда значит лучше. Иногда самый важный результат — это опыт, который ты получаешь.
Жылдам әрқашан жақсы дегенді білдірмейді. Кейде ең маңызды нәтиже — сен алатын тәжірибе.
98
Насколько затратным оказалось увлечение международными марафонами и триатлоном?
Халықаралық марафондар мен триатлонға деген әуестік қаншалықты шығынды болып шықты?
99
— Конечно, это дорого. Особенно триатлон. Один велосипед может стоить очень больших денег. Я свой когда-то купила со скидкой и пока даже не заговариваю о новом, хотя иногда хочется.
— Әрине, бұл қымбат. Әсіресе триатлон. Бір велосипедтің өзі өте көп ақша тұруы мүмкін. Мен өзімдікін бір кездері жеңілдікпен сатып алдым және әзірге жаңасы туралы сөз де қозғамаймын, кейде қатты қаласам да.
100
Мои международные старты во многом возможны благодаря супругу. Я понимаю, сколько это стоит, и очень благодарна ему за поддержку.
Менің халықаралық старттарым көбіне жұбайымның арқасында мүмкін болып отыр. Мұның қанша тұратынын түсінемін және оның қолдауына өте ризамын.
101
Но со временем наши спортивные поездки стали семейными путешествиями. Благодаря соревнованиям мы побывали в странах, куда, возможно, иначе никогда бы не собрались.
Бірақ уақыт өте келе біздің спорттық сапарларымыз отбасылық саяхатқа айналды. Жарыстардың арқасында, мүмкін, әйтпесе ешқашан бармас едік деген елдерде болдық.
102
Я иногда думаю: мы ведь зарабатываем деньги в том числе для того, чтобы заниматься тем, что любим, путешествовать, получать впечатления.
Кейде ойлаймын: біз ақшаны сүйікті ісімізбен айналысу, саяхаттау, әсер алу үшін де табамыз ғой.
103
Конечно, можно просто бегать дома, в Алматы. И для этого не нужны огромные расходы.
Әрине, үйде, Алматыда жүгіре беруге болады. Бұл үшін үлкен шығын қажет емес.
104
Но мы живем один раз. И для нашей семьи такие поездки стали частью общей истории.
Бірақ біз бір рет өмір сүреміз. Ал біздің отбасымыз үшін мұндай сапарлар ортақ тарихтың бір бөлігіне айналды.
105
Как с возрастом изменилось Ваше отношение к нагрузкам и здоровью?
Жас ұлғайған сайын жүктеме мен денсаулыққа деген көзқарасыңыз қалай өзгерді?
106
— Я считаю, что во всем нужен разумный подход.
— Менің ойымша, бәрінде парасатты көзқарас қажет.
107
Регулярно прохожу обследования, посещаю кардиолога, проверяю сосуды, сдаю анализы. С возрастом к здоровью нужно относиться внимательнее.
Тұрақты түрде тексерілемін, кардиологқа барамын, тамырларымды тексертемін, талдау тапсырамын. Жас ұлғайған сайын денсаулыққа мұқият қарау керек.
108
Мне не нравятся утверждения, что после определенного возраста бегать уже не нужно. На международных марафонах видишь людей самых разных возрастов. И молодых, и пожилых. Все получают удовольствие от движения.
Белгілі бір жастан кейін жүгірудің қажеті жоқ деген пікірлер маған ұнамайды. Халықаралық марафондарда әр түрлі жастағы адамдарды көресің. Жастар да, егде адамдар да бар. Барлығы қозғалыстан ләззат алады.
109
Но это не значит, что нужно бездумно нагружать организм. Важно следить за здоровьем, подбирать подходящую нагрузку и не перегружаться.
Бірақ бұл ағзаны ойланбастан жүктеу керек дегенді білдірмейді. Денсаулықты қадағалау, лайықты жүктемені таңдау және шамадан тыс жүктемеу маңызды.
110
Мне сейчас интересно узнавать собственные возможности. Насколько еще могу улучшить результат на десятке, полумарафоне, марафоне?
Қазір өз мүмкіндіктерімді тану маған қызық. Ондықта, жартылай марафонда, марафонда нәтижемді тағы қаншалықты жақсарта аламын?
111
Да, с возрастом прогрессировать сложнее. Но мне хочется пробовать.
Иә, жас ұлғайған сайын ілгерілеу қиындай түседі. Бірақ байқап көргім келеді.
112
Какие спортивные цели Вы ставите перед собой сейчас?
Қазір өзіңізге қандай спорттық мақсаттар қоясыз?
113
— Хочу продолжать бегать и улучшать результаты.
— Жүгіруді жалғастырып, нәтижелерімді жақсартқым келеді.
114
Еще одна цель — собрать серию марафонов TAN, которая объединяет старты в Алматы, Туркестане, Баку, Бишкеке и Самарканде.
Тағы бір мақсат — TAN марафондар сериясын жинау, ол Алматы, Түркістан, Баку, Бішкек және Самарқандтағы старттарды біріктіреді.
115
Первый в Самарканде я уже пробежала. Остались еще четыре.
Самарқандтағы біріншісін жүгіріп өттім. Тағы төртеуі қалды.
116
Мне нравится, когда впереди есть цель. Тогда появляется дополнительная мотивация тренироваться.
Алда мақсат болғаны маған ұнайды. Сонда жаттығуға қосымша ынта пайда болады.
117
Что бы Вы сказали женщине 50–60 лет, которая никогда не бегала, но хотела бы начать?
Ешқашан жүгірмеген, бірақ бастағысы келетін 50–60 жастағы әйелге не айтар едіңіз?
118
— Главное — желание. И не нужно сразу ставить перед собой большие задачи.
— Ең бастысы — ниет. Және бірден үлкен міндеттер қоюдың қажеті жоқ.
119
Можно начать с ходьбы, постепенно увеличивать нагрузку, потом добавлять бег. Не торопиться, не сравнивать себя с другими.
Жаяу жүруден бастап, жүктемені біртіндеп арттырып, кейін жүгіруді қосуға болады. Асықпаңыз, өзіңізді басқалармен салыстырмаңыз.
120
Если есть проблемы со здоровьем, обязательно проконсультироваться с врачом и подобрать подходящую нагрузку.
Денсаулыққа қатысты мәселелер болса, міндетті түрде дәрігермен кеңесіп, лайықты жүктемені таңдаңыз.
121
Для начала не нужна дорогая экипировка. Я сама начинала в обычных спортивных штанах, без часов Garmin. Бегала с телефоном, чтобы понимать дистанцию. Главное — хорошие удобные кроссовки.
Бастау үшін қымбат құрал-жабдық қажет емес. Мен өзім кәдімгі спорттық шалбармен, Garmin сағатынсыз бастадым. Қашықтықты білу үшін телефонмен жүгірдім. Ең бастысы — жақсы, ыңғайлы кроссовкалар.
122
Потом, если понравится, можно поставить себе цель: пробежать пять или десять километров, поучаствовать в соревнованиях.
Кейін, ұнаса, өзіңізге мақсат қоюға болады: бес немесе он шақырым жүгіріп өту, жарыстарға қатысу.
123
И самое главное — получать удовольствие.
Ең бастысы — ләззат алу.
124
В 50 или 60 лет жизнь не заканчивается. Наоборот, когда дети выросли и появляется больше времени для себя, можно открыть совершенно новые возможности.
50 немесе 60 жаста өмір аяқталмайды. Керісінше, балалар өсіп, өзіңе көбірек уақыт пайда болғанда, мүлдем жаңа мүмкіндіктер ашуға болады.
125
Спорт должен приносить радость. Тогда и желание продолжать будет.
Спорт қуаныш әкелуі керек. Сонда жалғастыруға деген ниет те болады.
126
Страница Ляззат в Instagram
Ляззаттың Instagram парақшасы

Евгения Савоськина — «Маған енді ешкімге ештеңе дәлелдеудің қажеті жоқ»

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Евгения Савоськина
Евгения Савоськина
2
Истории
Тарихтар
3
Все истории
Барлық тарихтар
4
Интервью
Сұхбат
5
«Мне больше не надо никому ничего доказывать»
«Маған енді ешкімге ештеңе дәлелдеудің қажеті жоқ»
6
Евгения Савоськина перепробовала десятки видов спорта, привыкла соревноваться и побеждать. Но диагноз «рак груди» заставил ее по-новому взглянуть на собственные возможности. О тяжелом лечении, возвращении к активной жизни, моржевании и о том, почему сегодня ей больше не нужно никому ничего доказывать.
Евгения Савоськина ондаған спорт түрін байқап көріп, жарысуға және жеңуге үйренген. Бірақ «сүт безі обыры» диагнозы оны өз мүмкіндіктеріне жаңаша қарауға мәжбүр етті. Ауыр емделу, белсенді өмірге оралу, мұзды суға түсу және бүгінде неге ешкімге ештеңе дәлелдеудің қажеті жоқ екені туралы.
7
Текст: Юлия Кузнецова
Мәтін: Юлия Кузнецова
8
Фото: из личного архива героини
Фото: кейіпкердің жеке мұрағатынан
9
44 года
44 жас
10
Алматы
Алматы
11
IT-специалист
IT маманы
12
КМС по водному поло
Су добынан спорт шеберлігіне үміткер
13
Евгении Савоськиной 44 года. Она живет в Алматы, по профессии IT-специалист. В ее спортивной биографии — водное поло, гимнастика, триатлон, сноубординг, скалолазание, армрестлинг и еще немало дисциплин. Она кандидат в мастера спорта по водному поло, неоднократно побеждала на любительских соревнованиях и корпоративных спартакиадах.
Евгения Савоськина 44 жаста. Алматыда тұрады, мамандығы — IT маманы. Оның спорттық өмірбаянында су добы, гимнастика, триатлон, сноубординг, жартасқа өрмелеу, армрестлинг және тағы басқа көптеген спорт түрлері бар. Ол су добынан спорт шеберлігіне үміткер, әуесқойлар жарыстары мен корпоративтік спартакиадаларда бірнеше рет жеңіске жеткен.
14
Сегодня Евгения ведет блог о закаливании, здоровом образе жизни и собственном опыте. Любит настольные игры, прогулки, своих двух собак и, как сама говорит, «всякого рода движ — все, что заставляет кровь бежать быстрее».
Бүгінде Евгения шынығу, салауатты өмір салты және өз тәжірибесі туралы блог жүргізеді. Үстел ойындарын, серуенді, екі итін және өзі айтқандай, «қанды тезірек жүгіртетін кез келген қимыл-қозғалысты» жақсы көреді.
15
Несколько лет назад у нее диагностировали рак груди. Последовали химиотерапия, тяжелые побочные эффекты и длительное восстановление. В этот период Евгения начала переосмысливать свое отношение к телу, нагрузкам и необходимости постоянно доказывать, что она сильнее других.
Бірнеше жыл бұрын оған сүт безі обыры диагнозы қойылды. Артынша химиотерапия, ауыр жанама әсерлер және ұзақ оңалу кезеңі басталды. Осы кезеңде Евгения өз денесіне, жүктемеге және өзгелерден мықты екенін үнемі дәлелдеу қажеттігіне деген көзқарасын қайта ой елегінен өткізе бастады.
16
Мы поговорили о том, как спорт помогает и мешает проходить через трудности, почему иногда важно признать собственную слабость и как найти удовольствие в движении без погони за результатами.
Біз спорттың қиындықтардан өтуге қалай көмектесетіні және қалай кедергі келтіретіні, кейде өз әлсіздігіңді мойындау неге маңызды екені және нәтиже қуаламай-ақ қозғалыстан қалай ләззат алуға болатыны туралы әңгімелестік.
17
Спорт как способ побеждать
Спорт — жеңудің тәсілі
18
Женя, я помню тебя еще по корпоративным спартакиадам, где ты регулярно побеждала, причем в совершенно разных дисциплинах. Откуда такая спортивная универсальность?
Женя, мен сені корпоративтік спартакиадалардан есімде сақтадым, сен онда әр түрлі спорт түрлерінде үнемі жеңіске жететінсің. Мұндай спорттық әмбебаптық қайдан?
19
— Наверное, от мамы. Она водила меня на все, что только открывалось: ушу, фигурное катание, плавание, разные секции. Даже на бег, по-моему. Я очень много всего пробовала. И думаю, именно тогда мне передалось ощущение, что я могу все. Что мне все доступно и я могу заниматься чем захочу.
— Сірә, анамнан. Ол мені ашылған үйірменің бәріне апаратын: ушу, мәнерлеп сырғанау, жүзу, түрлі секциялар. Тіпті жүгіруге де апарған сияқты. Мен өте көп нәрсені байқап көрдім. Менің ойымша, дәл сол кезде маған бәрін істей аламын деген сезім дарыды. Маған бәрі қолжетімді, қалағаныммен айналыса аламын деген сезім.
20
У меня всегда был очень сильный соревновательный дух, стремление всех забороть, победить. Потом я с этим очень долго боролась, потому что поняла: не в этом счастье вообще-то.
Менде әрқашан жарысқа деген өте күшті рух болды, бәрін жеңіп, алдына түскім келетін. Кейін мен бұған қарсы өте ұзақ күрестім, өйткені түсіндім: бақыт мүлдем бұл емес екен.
21
Какие виды спорта ты успела попробовать? И в каких добилась самых серьезных результатов?
Қандай спорт түрлерін байқап көрдің? Ал қайсысында ең елеулі нәтижелерге жеттің?
22
— Спортивная гимнастика, ушу, плавание, водное поло. Потом триатлон, дуатлон, армрестлинг, скалолазание, велосипедный спорт, йога. Конечно, сноуборд, лыжи, скейтборд, ролики. Короче, я реально перепробовала все, что ни возьми!
— Спорттық гимнастика, ушу, жүзу, су добы. Кейін триатлон, дуатлон, армрестлинг, жартасқа өрмелеу, велоспорт, йога. Әрине, сноуборд, шаңғы, скейтборд, роликтер. Қысқасы, мен шынымен де қолға түскеннің бәрін байқап көрдім!
23
В детстве, юности и уже во взрослом возрасте меня это очень сильно зажигало. Самое прикольное, что из-за такой разбросанности каких-то серьезных достижений у меня особо нет.
Балалық шағымда, жастық шағымда және ересек кезімде бұл мені қатты жалындататын. Ең қызығы, осындай шашыраңқылықтың кесірінен менде елеулі жетістіктер онша жоқ.
24
Я кандидат в мастера спорта по водному поло. Выигрывала местные соревнования, участвовала в Open Cup, где было 12 этапов и каждый раз новая дисциплина: дуатлон, триатлон, армрестлинг, сноубординг, джиббинг, эстафеты, бег. Занимала вторые и третьи места, иногда выбывала из-за травм. В общем, было весело!
Мен су добынан спорт шеберлігіне үміткермін. Жергілікті жарыстарда жеңдім, Open Cup-қа қатыстым — онда 12 кезең болды және әр жолы жаңа сайыс: дуатлон, триатлон, армрестлинг, сноубординг, джиббинг, эстафеталар, жүгіру. Екінші, үшінші орындар алдым, кейде жарақат салдарынан шығып қалдым. Жалпы, көңілді болды!
25
Ты всегда стремилась побеждать. Как изменилось твое отношение к соревнованиям и результатам?
Сен әрқашан жеңуге ұмтылдың. Жарыстар мен нәтижелерге деген көзқарасың қалай өзгерді?
26
— Спортивное прошлое очень сильно на меня повлияло. Причем не только в спорте, но и в повседневных делах, вообще во всех сферах жизни. Я хотела побеждать, быть первой, быть лучшей.
— Спорттық өткенім маған қатты әсер етті. Тек спортта ғана емес, күнделікті істерде, жалпы өмірдің барлық саласында. Мен жеңгім, бірінші болғым, ең үздік болғым келді.
27
Сейчас понимаю, что цель вообще не в этом. Важен путь, а не достижения.
Қазір мақсат мүлдем бұл емес екенін түсінемін. Жетістік емес, жол маңызды.
28
У меня накопилось огромное количество медалей. И с помощью психотерапии я поняла, что на самом деле соревновалась со своей сестрой за внимание мамы.
Менде медальдардың орасан көп саны жиналды. Психотерапияның көмегімен мен шын мәнінде анамның назары үшін әпкеммен жарысқанымды түсіндім.
29
Там были очень глубинные психологические вопросы. Я с этим справилась. Теперь мне не надо никому ничего доказывать. Сейчас я соревнуюсь только с самой собой. Чтобы быть хотя бы чуть-чуть лучше, чем я вчерашняя.
Онда өте терең психологиялық мәселелер болды. Мен онымен жеңдім. Енді маған ешкімге ештеңе дәлелдеудің қажеті жоқ. Қазір тек өзіммен ғана жарысамын. Кешегі өзімнен сәл болса да жақсырақ болу үшін.
30
Диагноз и лечение
Диагноз және емделу
31
В 2022 году ты узнала о раке груди. Как это произошло? Ты сразу осознала серьезность диагноза?
2022 жылы сен сүт безі обыры туралы білдің. Бұл қалай болды? Диагноздың қаншалықты ауыр екенін бірден түсіндің бе?
32
— Все произошло случайно. У меня нащупали шишку и настоятельно рекомендовали срочно провериться. Но я долго тянула. Потом сходила на УЗИ. Мне сказали, что нужно делать биопсию, потому что образование подозрительное. А я опять решила подождать, посмотреть динамику.
— Бәрі кездейсоқ болды. Менде түйін байқап, шұғыл тексерілуге қатты кеңес берді. Бірақ мен ұзақ созбаладым. Кейін УДЗ-ға бардым. Ісік күмәнді болғандықтан, биопсия жасау керек екенін айтты. Ал мен тағы да күтіп, динамикасын бақылауды шештім.
33
Месяца через три пришла повторно. Врач сказала: ничего не уменьшается, не проходит, так что быстро иди на биопсию. В конце концов я ее сделала. Обнаружили злокачественную опухоль — карциному второй стадии.
Шамамен үш айдан кейін қайта келдім. Дәрігер: ештеңе кішіреймей жатыр, кетпей жатыр, сондықтан тез биопсияға бар деді. Ақыры мен оны жасаттым. Қатерлі ісік табылды — екінші сатыдағы карцинома.
34
Я очень долго не понимала, что это значит. Что это серьезная болезнь, которая может привести к концу моей жизни. Наверное, впервые настоящее осознание пришло, когда меня поставили на учет и назначили химиотерапию.
Мен мұның нені білдіретінін өте ұзақ түсінбедім. Бұл менің өмірімнің соңына әкелуі мүмкін ауыр ауру екенін. Сірә, нағыз түсінік мені есепке қойып, химиотерапия тағайындағанда алғаш рет келді.
35
Перед первой процедурой я пришла к химиотерапевту. Он начал рассказывать о возможных последствиях: что выпадут волосы, что я могу набрать вес, не смогу заниматься спортом и вести привычный образ жизни. Что это не насморк и не грипп, которые можно вылечить за месяц-два. Лечение может продолжаться очень долго.
Алғашқы процедура алдында химиотерапевтке бардым. Ол ықтимал салдарлар туралы айта бастады: шашым түсетінін, салмақ қосуым мүмкін екенін, спортпен айналыса алмай, үйреншікті өмір салтын жүргізе алмайтынымды. Бұл бір-екі айда емделетін тұмау немесе грипп емес екенін. Емделу өте ұзаққа созылуы мүмкін.
36
Помню, я вышла на улицу. Был декабрь, шел снег. И я плакала. Шла всю дорогу до дома и плакала. Только тогда до меня дошло, что со мной произошло.
Есімде, көшеге шықтым. Желтоқсан еді, қар жауып тұрды. Мен жыладым. Үйге дейін жол бойы жылап келдім. Тек сонда ғана маған не болғанын түсіндім.
37
Ты всегда была физически сильной и выносливой. Насколько тяжелым оказалось лечение?
Сен әрқашан физикалық тұрғыдан мықты әрі төзімді болдың. Емделу қаншалықты ауыр болды?
38
— Физически меня просто сломало. Я сравниваю химиотерапию с ударом ядерной бомбы. В организме словно не остается ничего нормально функционирующего. Все, что раньше работало, перестает работать.
— Физикалық тұрғыдан мені мүлдем сындырды. Мен химиотерапияны ядролық бомбаның соққысымен салыстырамын. Ағзада қалыпты жұмыс істейтін ештеңе қалмағандай. Бұрын жұмыс істегеннің бәрі жұмыс істемей қалады.
39
У меня начались проблемы с сердцем. Я очень сильно набрала вес. Были кошмары с кожей, проблемы с пищеварением, носовые кровотечения в самых неожиданных ситуациях. Я понимала, что организм просто на износе.
Жүрегіме қатысты проблемалар басталды. Салмағым қатты қосылды. Терімде сұмдық өзгерістер, ас қорыту проблемалары, ең күтпеген жағдайларда мұрыннан қан кету болды. Ағзаның әбден тозғанын түсіндім.
40
Несмотря на то что я выносливая, сильная, мощная, химиотерапия меня почти сломала. Почти добила.
Төзімді, мықты, қуатты болғаныма қарамастан, химиотерапия мені сындыра жаздады. Түбіме жете жаздады.
41
Я даже сейчас об этом говорю, и у меня мурашки по коже. Тело помнит, как это было тяжело. Страшное время.
Қазір осы туралы айтып отырсам да, денем түршігеді. Дене мұның қаншалықты ауыр болғанын есінде сақтаған. Қорқынышты уақыт.
42
А что помогало справляться психологически? Ты говорила, что в этот период много работала над собой.
Ал психологиялық тұрғыдан төтеп беруге не көмектесті? Сен осы кезеңде өзіңмен көп жұмыс істегеніңді айттың.
43
— Психологически мне было проще, потому что я была в психотерапии. Со мной все это время работал психотерапевт. Мы разбирали мои состояния, переживания, вопросы ответственности, мое отношение к происходящему. Поэтому психологически я была достаточно стабильна.
— Психологиялық тұрғыдан маған жеңілірек болды, өйткені мен психотерапиядан өтіп жүрдім. Осы уақыт бойы менімен психотерапевт жұмыс істеді. Біз менің күйлерімді, уайымдарымды, жауапкершілік мәселелерін, болып жатқан жағдайға көзқарасымды талдадық. Сондықтан психологиялық тұрғыдан мен едәуір тұрақты болдым.
44
Может быть, я даже не до конца понимала, что могу умереть. Я как-то не допускала этой мысли, а психотерапевт постоянно возвращал меня к необходимости осознать, что происходит на самом деле.
Мүмкін, мен өліп кетуім мүмкін екенін толық түсінбеген де шығармын. Бұл ойға өзімді жолатпадым, ал психотерапевт мені шын мәнінде не болып жатқанын түсіну қажеттігіне үнемі қайтарып отырды.
45
И, конечно, очень помогла поддержка друзей. Сначала я долго не могла всем признаться, что болею. Не хотела, чтобы меня жалели. Потом поняла: моя сила — в признании слабости. Я признала, что болею, лечусь, выздоравливаю, что мне плохо и нужна помощь.
Әрине, достарымның қолдауы қатты көмектесті. Алғашында мен ауырып жүргенімді бәріне ұзақ айта алмадым. Мені аяғанын қаламадым. Кейін түсіндім: менің күшім — әлсіздігімді мойындауда. Мен ауырып жүргенімді, емделіп, сауығып келе жатқанымды, маған жаман екенін және көмек керек екенін мойындадым.
46
И мне эту помощь оказали вообще все. Мама, сестра, любимый человек, друзья. И даже абсолютно незнакомые люди, которых я встречала в больнице или через Instagram. Был случай, когда совершенно незнакомый человек помог мне съездить в Индию для проверки диагноза. Это была невероятная поддержка.
Сол көмекті маған бәрі көрсетті. Анам, әпкем, сүйікті адамым, достарым. Тіпті ауруханада немесе Instagram арқылы танысқан мүлдем бейтаныс адамдар да. Бір рет мүлдем бейтаныс адам диагнозды тексеру үшін Үндістанға баруыма көмектесті. Бұл керемет қолдау болды.
47
Ты говоришь, что искала опору внутри себя. Что это означало для тебя?
Сен тіректі өз ішіңнен іздегеніңді айтасың. Бұл сен үшін нені білдірді?
48
— На самом деле это была даже не внутренняя борьба, а осознания. Я жадно искала какое-то спасение внутри себя. Хотела найти опору. Мне казалось ужасно несправедливым, что это произошло именно со мной.
— Шын мәнінде бұл тіпті ішкі күрес емес, түсінулер болды. Мен өз ішімнен қандай да бір құтылу жолын құштарлана іздедім. Тірек тапқым келді. Мұның дәл менің басыма түскені маған өте әділетсіз болып көрінді.
49
Я ведь всю жизнь правильно питалась, вела здоровый образ жизни, не курила, не пила, всегда занималась спортом. Казалось, я последний человек, который должен был так заболеть. И вдруг меня вот так сбивает с ног. Незаслуженно, обидно.
Мен өмір бойы дұрыс тамақтандым, салауатты өмір салтын ұстандым, темекі шекпедім, ішімдік ішпедім, әрқашан спортпен айналыстым. Осылай ауыруға тиіс соңғы адам мен сияқты көрінетінмін. Ал кенеттен мені осылай аяғымнан шалады. Лайықсыз, өкінішті.
50
Я искала ответ не столько на вопрос «почему?», сколько на вопрос «что я могу с этим сделать?».
Мен «неге?» деген сұраққа емес, көбіне «мен бұған не істей аламын?» деген сұраққа жауап іздедім.
51
Мне было важно почувствовать, что у меня остается какое-то поле деятельности, что я могу влиять на собственную жизнь и свое состояние. Когда я это осознала, очень сильно обрадовалась. Как будто увидела свет в конце туннеля. И, конечно, сразу туда побежала.
Маған әлі де әрекет ететін алаңым бар екенін, өз өміріме және күйіме ықпал ете алатынымды сезіну маңызды болды. Мұны түсінгенде қатты қуандым. Туннельдің соңынан жарық көргендей болдым. Әрине, бірден соған қарай жүгірдім.
52
Какую роль в этот период сыграла твоя спортивная подготовка? Продолжала ли ты тренироваться?
Осы кезеңде спорттық дайындығың қандай рөл атқарды? Жаттығуды жалғастырдың ба?
53
— Я даже на химиотерапию приезжала на велосипеде! На Папанина. Десять километров туда и десять обратно, причем обратно в гору. Я всячески проверяла себя на прочность. Очень много ходила пешком. Бегать не могла — сразу зашкаливал пульс.
— Мен тіпті химиотерапияға велосипедпен келетінмін! Папанин көшесіне. Ол жаққа он шақырым және кері он шақырым, оның үстіне қайтар жол өрге қарай. Өзімді барынша төзімділікке сынадым. Жаяу өте көп жүрдім. Жүгіре алмадым — тамыр соғысы бірден шектен шығатын.
54
У меня сильно ухудшилась память. Не знаю, связано ли это с химиотерапией или наркозом, но проблемы остались. И все равно я постоянно что-то себе доказывала.
Есте сақтау қабілетім қатты нашарлады. Бұл химиотерапиямен немесе наркозбен байланысты ма, білмеймін, бірақ проблемалар қалды. Соған қарамастан мен өзіме үнемі бір нәрсені дәлелдеп жүрдім.
55
Конечно, побочные эффекты химиотерапии проявляются не сразу после введения препаратов. Иногда через несколько дней. И я пользовалась теми моментами, когда чувствовала себя лучше.
Әрине, химиотерапияның жанама әсерлері препараттарды енгізгеннен кейін бірден көрінбейді. Кейде бірнеше күннен кейін. Мен өзімді жақсырақ сезінген сәттерді пайдаландым.
56
Мне нравилось вот так кичиться: несмотря на всю вашу дурацкую химиотерапию, несмотря на все ядерные бомбы, которые вы на меня сбрасываете, я все равно живее всех живых! Хрен вы меня убьете! Такая вот бравада была.
Маған осылай мақтанған ұнайтын: сендердің бар ақымақ химиотерапияларыңа, маған тастап жатқан бар ядролық бомбаларыңа қарамастан, мен бәрібір тірілердің ең тірісімін! Мені өлтіре алмайсыңдар! Осындай бір батылсынушылық болды.
57
Холодная вода
Суық су
58
Как проходило восстановление? Когда ты поняла, что к организму теперь нужно относиться иначе?
Оңалу қалай өтті? Енді ағзаңа басқаша қарау керек екенін қашан түсіндің?
59
— Восстанавливалась очень долго и тяжело. Помню, кости стали хрупкими. Я сломала руку буквально на ровном месте. Еще был перелом пальца. Хотя там я сама виновата — каталась на перилах и ударилась.
— Өте ұзақ әрі ауыр қалпына келдім. Есімде, сүйектерім морт болып қалды. Қолымды тегіс жерде сындырып алдым. Тағы саусағым сынды. Бірақ онда өзім кінәлімін — таяныштың үстімен сырғанап, соғылып қалдым.
60
Я поняла, что сейчас с организмом надо быть очень бережной. И я его щадила. Наверное, в какой-то степени. Может, со стороны кто-то скажет: да она просто психичка, зачем вообще все это делала? Но для меня это были щадящие тренировки. Я постепенно увеличивала нагрузки и постоянно следила за состоянием тела.
Қазір ағзаға өте ұқыпты болу керек екенін түсіндім. Және оны аядым. Бір жағынан, сірә. Мүмкін, сырттай біреу: ол жай есуас қой, мұның бәрін неге істеді? — дер. Бірақ мен үшін бұл аяулы жаттығулар еді. Жүктемені біртіндеп арттырып, дененің күйін үнемі қадағаладым.
61
Этому я научилась в йоге — ощущать свое тело, слушать его, не насиловать. Все делать в наслаждение, в кайф. Потому что иначе зачем все это, если мы не получаем удовольствия?
Мұны мен йогадан үйрендім — өз денеңді сезіну, оны тыңдау, оған зорлық жасамау. Бәрін ләззатпен, рахаттанып істеу. Әйтпесе, ләззат алмасақ, мұның бәрі не үшін?
62
Как в твоей жизни появилось моржевание? Почему ты решила попробовать холодную воду?
Өміріңде мұзды суға түсу қалай пайда болды? Неге суық суды байқап көруді шештің?
63
— С детства моим кумиром был Порфирий Иванов. Помню, мы с мамой гуляли зимой в парке. И мимо нас пробежала группа старичков и старушек — все босиком! У меня был шок. Как они это делают? Я, конечно, сразу разулась и попробовала пройти пару метров. Ноги просто отвалились! Я быстро обулась, а потом они еще долго горели.
— Бала кезімнен менің пұтым Порфирий Иванов болды. Есімде, анам екеуміз қыста саябақта серуендеп жүрдік. Жанымыздан қарттар тобы жүгіріп өтті — бәрі жалаң аяқ! Мен шошып кеттім. Олар мұны қалай істейді? Мен, әрине, бірден аяқ киімімді шешіп, бірнеше метр жүріп көрдім. Аяғым жай ғана үзіліп түскендей болды! Тез киіндім, ал кейін аяғым ұзақ уақыт күйіп тұрды.
64
Эти ощущения мне очень запомнились. Но больше я таких экспериментов не повторяла вплоть до восстановления после химиотерапии. Тогда я стала изучать практики закаливания, интересовалась Порфирием Ивановым, Вимом Хофом и другими людьми, которые практикуют холод.
Бұл сезімдер маған қатты есте қалды. Бірақ химиотерапиядан кейінгі оңалуға дейін мұндай тәжірибелерді қайталамадым. Сол кезде шынығу тәжірибелерін зерттей бастадым, Порфирий Ивановқа, Вим Хофқа және суықты тәжірибеде қолданатын басқа адамдарға қызықтым.
65
Меня привлекала сама идея воздействия холода на организм. Сначала я просто окунулась под Трубой здоровья. Мне очень понравился эффект, особенно то, что я называю послевкусием. А потом включилась моя спортивная упоротость: решила устроить себе челлендж и не пропускать ни одного дня. Так и стала купаться каждый день. А потом придумала снимать об этом блог.
Мені суықтың ағзаға әсер ету идеясының өзі тартты. Алдымен Денсаулық құбырының астында жай ғана суға бір сүңгідім. Әсері, әсіресе мен «дәмі» деп атайтын кейінгі сезім маған қатты ұнады. Ал кейін менің спорттық қыңырлығым қосылды: өзіме челлендж ұйымдастырып, бірде-бір күнді өткізіп алмауды шештім. Осылай күн сайын суға түсетін болдым. Кейін бұл туралы блог түсіруді ойлап таптым.
66
Что тебе дает холодная вода? Что ты чувствуешь после погружения?
Суық су саған не береді? Суға сүңгігеннен кейін не сезінесің?
67
— О, это мой любимый вопрос! Потому что и физически, и эмоционально закаливание дает мне просто до.. (много) всего. Книгу можно написать! В первую очередь — послевкусие. Я называю его беспричинной радостью.
— О, бұл менің сүйікті сұрағым! Өйткені шынығу маған физикалық тұрғыдан да, эмоционалдық тұрғыдан да толып жатқан (өте көп) нәрсе береді. Кітап жазуға болады! Ең алдымен — кейінгі сезім. Мен оны себепсіз қуаныш деп атаймын.
68
Тебя просто охватывает счастье. Я не очень разбираюсь в гормональных механизмах, эндорфинах и дофамине, но очень хорошо знаю это ощущение. Когда ты просто радуешься тому, что жив.
Сені жай ғана бақыт кернейді. Мен гормондық механизмдерді, эндорфиндер мен дофаминді онша білмеймін, бірақ бұл сезімді өте жақсы білемін. Тірі екеніңе жай ғана қуанасың.
69
Что прошел через это и тебе сейчас так классно стоять на берегу, а не находиться в холодной воде. Это очень крутое послевкусие.
Мұның бәрінен өткеніңе және қазір суық суда емес, жағада тұрғаның соншалықты керемет екеніне. Бұл өте керемет кейінгі сезім.
70
А психологически — когда ты проходишь через что-то, казалось бы, невозможное. Зима. Ледяная река. Панический страх тела на уровне инстинктов выживания. И ты все равно туда идешь. Проходишь через это, выходишь и чувствуешь себя победителем. Осознаешь, что реально можешь все.
Ал психологиялық тұрғыдан — мүмкін емес сияқты көрінетін нәрседен өткенде. Қыс. Мұзды өзен. Тірі қалу инстинкттері деңгейіндегі дененің үрейлі қорқынышы. Сонда да сен оған барасың. Одан өтіп, шығасың да, өзіңді жеңімпаз сезінесің. Шынымен бәрін істей алатыныңды түсінесің.
71
И это ощущение потом распространяется на другие сферы жизни. Если я могу купаться зимой в ледяной реке, значит, могу справиться и с другими трудностями. Мне кажется, река питает меня своей неукротимой энергией и силой.
Ал бұл сезім кейін өмірдің басқа салаларына да тарайды. Егер мен қыста мұзды өзенге түсе алсам, онда басқа қиындықтарды да жеңе аламын. Маған өзен мені өзінің асау қуатымен және күшімен қоректендіретін сияқты.
72
Как врачи относятся к твоему увлечению холодной водой после перенесенного заболевания?
Ауырып жазылғаннан кейінгі суық суға деген әуестігіңе дәрігерлер қалай қарайды?
73
— Я много раз рассказывала врачам, что практикую моржевание, купаюсь в ледяной воде, закаляюсь. Ни разу не встретила осуждения. Меня предупреждали: следите за ощущениями тела, не переохлаждайтесь.
— Мен дәрігерлерге мұзды суға түсетінімді, шынығатынымды талай рет айттым. Бірде-бір рет айыптауға тап болған емеспін. Мені: дененің сезімдерін қадағалаңыз, тоңып қалмаңыз деп ескертті.
74
Есть даже двое врачей, которые подписаны на мой блог. Когда я прихожу к ним, они спрашивают: «Как ваше здоровье? Вы сегодня уже купались?» Конечно, приятно и удивительно, что меня вот так узнают.
Тіпті менің блогыма жазылған екі дәрігер бар. Оларға барғанымда: «Денсаулығыңыз қалай? Бүгін суға түсіп үлгердіңіз бе?» — деп сұрайды. Әрине, мені осылай танитыны жағымды әрі таңғаларлық.
75
При этом я прекрасно понимаю, что мой опыт не универсален. То, что подходит мне, совершенно не обязательно подойдет другому человеку.
Сонымен қатар мен менің тәжірибем әмбебап емес екенін жақсы түсінемін. Маған келетін нәрсе басқа адамға міндетті түрде келмейді.
76
Почему ты решила публично рассказывать о болезни, лечении и закаливании?
Ауру, емделу және шынығу туралы неге жария түрде айтуды шештің?
77
— Я всегда очень хотела быть блогером, но не знала, о чем рассказывать. А когда появилась тема закаливания, я за нее ухватилась. На самом деле я начинала блог именно с холодной воды. И уже потом постепенно стала признаваться, что нахожусь в процессе лечения онкологического заболевания. Это был своеобразный каминг-аут. Меня очень сильно поддержали.
— Мен әрқашан блогер болғым келді, бірақ не туралы айтарымды білмедім. Ал шынығу тақырыбы пайда болғанда, оған жабыстым. Шын мәнінде мен блогты дәл суық судан бастадым. Кейін біртіндеп онкологиялық аурудан емделу үстінде екенімді мойындай бастадым. Бұл бір жағынан каминг-аут болды. Мені қатты қолдады.
78
Мне хочется, чтобы люди не сдавались. Чтобы видели, что возможен хэппи-энд. Но я прекрасно понимаю, что мои методы подходят не всем. Это не панацея и не волшебная пилюля. У каждого человека свой путь, свои особенности, свое лечение. Даже у людей с одинаковыми диагнозами все может проходить совершенно по-разному.
Адамдардың берілмегенін қалаймын. Бақытты соңы болуы мүмкін екенін көргенін. Бірақ менің әдістерім бәріне келмейтінін жақсы түсінемін. Бұл панацея да, сиқырлы дәрі де емес. Әр адамның өз жолы, өз ерекшеліктері, өз емі бар. Тіпті диагноздары бірдей адамдарда да бәрі мүлдем басқаша өтуі мүмкін.
79
Я познакомилась с женщинами во время химиотерапии. Иногда процедуры длились очень долго — однажды я сидела на химиотерапии шесть часов. Конечно, за это время начинаешь общаться с теми, кто рядом. У меня были две подруги с такими же диагнозами, как у меня. И при этом у нас были совершенно разные схемы лечения и подходы.
Мен химиотерапия кезінде әйелдермен таныстым. Кейде процедуралар өте ұзаққа созылатын — бір рет химиотерапияда алты сағат отырдым. Әрине, осы уақыт ішінде жаныңдағылармен сөйлесе бастайсың. Менің дәл өзімдікіндей диагнозы бар екі құрбым болды. Сонымен бірге біздің емделу сызбаларымыз бен тәсілдеріміз мүлдем әр түрлі болды.
80
Поэтому я никогда не говорю: «Я знаю, как вылечить рак. Делайте как я, лезьте в реку — и выздоровеете». Нет, конечно. Я стала закаляться, чтобы справляться с последствиями химиотерапии, а не лечить рак холодной водой. И я не могу утверждать, что окончательно вылечилась. Никто не знает, вернется болезнь или нет. Поэтому я не хочу давать никаких гарантий и обещаний.
Сондықтан мен ешқашан: «Мен обырды қалай емдеу керек екенін білемін. Мен сияқты істеңдер, өзенге түсіңдер — сонда жазыласыңдар», — демеймін. Жоқ, әрине. Мен обырды суық сумен емдеу үшін емес, химиотерапияның салдарымен күресу үшін шыныға бастадым. Әрі мен толық жазылдым деп айта алмаймын. Ауру қайта орала ма, жоқ па — ешкім білмейді. Сондықтан ешқандай кепілдік пен уәде бергім келмейді.
81
Мне просто хочется, чтобы моя история кого-то вдохновила, заставила что-то пересмотреть, о чем-то задуматься. Быть для кого-то фонариком в конце туннеля. Показать, что даже когда все очень плохо, впереди может быть что-то хорошее. И еще показать, что меня это не сломало.
Менің тарихым біреуді шабыттандырып, бір нәрсені қайта қарауға, бір нәрсе туралы ойлануға итермелегенін ғана қалаймын. Біреу үшін туннельдің соңындағы шам болу. Бәрі өте нашар болса да, алда жақсы нәрсе болуы мүмкін екенін көрсету. Және бұл мені сындырмағанын көрсету.
82
Без доказательств
Дәлелсіз
83
Как после всего пережитого изменились твои отношения со спортом и собственным телом? Осталось желание проверять себя на прочность?
Басыңнан өткергеннің бәрінен кейін спортқа және өз денеңе деген қарым-қатынасың қалай өзгерді? Өзіңді төзімділікке сынағың келе ме әлі?
84
— Я большой фанат йоги. Мне очень нравятся ее принципы. В частности, ахимса — ненасилие. Поэтому я стараюсь все делать только в удовольствие. Если мне нравится — я делаю. Если не нравится — до свидания!
— Мен йоганың үлкен жанкүйерімін. Оның қағидаттары маған қатты ұнайды. Атап айтқанда, ахимса — зорлық жасамау. Сондықтан бәрін тек ләззат үшін істеуге тырысамын. Ұнаса — істеймін. Ұнамаса — сау болыңыз!
85
Вот, например, бегать я не люблю. И не бегаю, потому что мне не нравится. А вот на велосипеде в гору пилить могу. Хотя, если честно, больше нравится с горы съезжать. Но что делать — чтобы спуститься, сначала надо подняться. За все приходится платить!
Мысалы, жүгіруді жақсы көрмеймін. Ұнамағандықтан жүгірмеймін. Ал велосипедпен өрге қарай тырмысып шыға аламын. Шынымды айтсам, таудан төмен сырғанау көбірек ұнайды. Бірақ не істейсің — түсу үшін алдымен көтерілу керек. Бәрі үшін төлеуге тура келеді!
86
Короче, все должно быть в удовольствие. Никакого насилия, никаких рекордов, никаких доказательств кому-то чего-то. Только прислушиваться к себе. Ты сама для себя и авторитет, и соперник, и рефери.
Қысқасы, бәрі ләззат үшін болуы керек. Ешқандай зорлық, ешқандай рекорд, ешкімге ештеңе дәлелдеу жоқ. Тек өзіңді тыңдау. Сен өзің үшін әрі бедел, әрі қарсылас, әрі төреші.
87
За твоими плечами большой спортивный и жизненный опыт. Что тебе сегодня интереснее всего открывать в себе? Как изменилось отношение к новым вызовам?
Сенің артыңда үлкен спорттық және өмірлік тәжірибе бар. Бүгін өз бойыңнан не ашу саған бәрінен қызық? Жаңа сын-қатерлерге деген көзқарасың қалай өзгерді?
88
— Я постоянно, каждый день пробую что-то новое. Но для этого совсем не обязательно впервые прыгать с парашютом. Самое крутое путешествие — внутрь себя. Познание себя, своих возможностей. Это, может, немного по-сектантски звучит, но я осознала, что сама творю свою реальность. И именно путешествие вглубь себя мне сейчас интереснее всего.
— Мен үнемі, күн сайын жаңа нәрсені байқап көремін. Бірақ ол үшін алғаш рет парашютпен секіру міндетті емес. Ең керемет саяхат — өз ішіңе саяхат. Өзіңді, өз мүмкіндіктеріңді тану. Бұл сәл сектанттық естілуі мүмкін, бірақ мен өз шындығымды өзім жасайтынымды түсіндім. Қазір маған дәл өз тереңіме саяхат бәрінен қызық.
89
Я постоянно иду в какие-то страхи. Для меня страх — это маркер, что там рост. Если мне что-то страшно, я туда иду. Даже когда ты предложила мне это интервью, первая мысль была отказаться. Боже мой, нет! Какое еще интервью? Но я уже научилась это распознавать. Если мне страшно и не хочется, возможно, именно туда и надо идти.
Мен үнемі қорқыныштарыма қарсы барамын. Мен үшін қорқыныш — сол жерде өсу бар екенінің белгісі. Егер бір нәрседен қорықсам, соған барамын. Тіпті сен маған осы сұхбатты ұсынғанда, бірінші ойым бас тарту болды. Құдайым-ау, жоқ! Тағы қандай сұхбат? Бірақ мен мұны тануды үйреніп алдым. Егер қорқынышты әрі қаламасам, мүмкін, дәл сол жаққа бару керек шығар.
90
Хотя, конечно, важен баланс. Нужно прислушиваться к себе. Если не хочется прыгать с крыши, не надо с нее прыгать! Во всем нужно искать золотую середину.
Әрине, тепе-теңдік маңызды. Өзіңді тыңдау керек. Шатырдан секіргің келмесе, одан секірудің қажеті жоқ! Бәрінде алтын ортаны іздеу керек.
91
Что бы ты сказала человеку, который переживает тяжелый период и не знает, с чего начать изменения?
Ауыр кезеңді бастан кешіріп жүрген және өзгерісті неден бастарын білмейтін адамға не айтар едің?
92
— Я бы предложила ему задуматься о том, что он получает от своего нынешнего состояния и какую цену за это платит. Попробовать осознать, что его удерживает в этой ситуации, что он теряет и можно ли получить необходимое другим путем.
— Мен оған қазіргі күйінен не алатыны және ол үшін қандай баға төлейтіні туралы ойлануды ұсынар едім. Оны осы жағдайда не ұстап тұрғанын, нені жоғалтып жатқанын және қажетті нәрсені басқа жолмен алуға бола ма екенін түсінуге тырысуды.
93
Если человек понимает, что цена слишком высока, что она не стоит тех выгод, которые он получает, тогда он может начать с этим работать. Но это должен быть его собственный выбор. За другого человека такой путь не пройти.
Егер адам бағаның тым жоғары екенін, ол алатын пайдаға тұрмайтынын түсінсе, онда ол онымен жұмыс істей бастай алады. Бірақ бұл оның өз таңдауы болуы керек. Басқа адамның орнына мұндай жолдан өту мүмкін емес.
94
Редакция «Второго дыхания» напоминает: опыт Евгении — ее личная история, а не медицинская рекомендация. Холодовые практики не являются доказанным методом лечения онкологических заболеваний. Возможность возвращения к физическим нагрузкам после противоопухолевой терапии, а также допустимость погружений в холодную воду необходимо обсуждать с лечащим врачом.
«Екінші тыныс» редакциясы еске салады: Евгенияның тәжірибесі — медициналық ұсыным емес, оның жеке тарихы. Суық тәжірибелері онкологиялық ауруларды емдеудің дәлелденген әдісі болып саналмайды. Ісікке қарсы терапиядан кейін физикалық жүктемеге оралу мүмкіндігін, сондай-ақ суық суға түсудің рұқсат етілуін емдеуші дәрігермен талқылау қажет.
95
Страница Евгении
Евгенияның парақшасы

Евгения Фокаиди — «Мені жұмыстан шығарды. Содан бері өмірім тенниске арналған»

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Евгения Фокаиди
Евгения Фокаиди
2
Истории
Тарихтар
3
Все истории
Барлық тарихтар
4
Интервью
Сұхбат
5
«Меня уволили. И с тех пор моя жизнь посвящена теннису»
«Мені жұмыстан шығарды. Содан бері өмірім тенниске арналған»
6
Иногда увольнение становится не концом карьеры, а началом совершенно новой жизни. Особенно если решиться превратить давнее увлечение в любимое дело. Как обычные теннисные кубки вдохновили на создание собственных турниров? Почему любители тенниса планируют отпуск по календарю соревнований? И что заставляет продолжать, когда хочется все бросить?
Кейде жұмыстан шығу мансаптың соңы емес, мүлде жаңа өмірдің басы болады. Әсіресе ескі әуестікті сүйікті іске айналдыруға батылың жетсе. Қарапайым теннис кубоктары өз турнирлерін ұйымдастыруға қалай шабыт берді? Неліктен теннис әуесқойлары демалысын жарыстар күнтізбесіне қарай жоспарлайды? Бәрін тастағың келгенде не алға жетелейді?
7
Текст: Юлия Кузнецова
Мәтін: Юлия Кузнецова
8
Фото: из личного архива героини
Фото: кейіпкердің жеке мұрағатынан
9
43 года
43 жас
10
Основатель клуба FEnix
FEnix клубының негізін қалаушы
11
Организатор турниров
Турнирлер ұйымдастырушысы
12
Алматы
Алматы
13
Героиня «Второго дыхания» — Евгения Фокаиди, 43 года, основатель клуба FEnix и организатор любительских теннисных турниров в Казахстане и за рубежом. Впервые она вышла на корт в семь лет, а в 35 вернулась в спорт после долгого перерыва.
«Екінші тыныстың» кейіпкері — Евгения Фокаиди, 43 жаста, FEnix клубының негізін қалаушы және Қазақстанда әрі шетелде әуесқойлар теннис турнирлерін ұйымдастырушы. Ол кортқа алғаш рет жеті жасында шықты, ал 35 жасында ұзақ үзілістен кейін спортқа оралды.
14
Сегодня Евгения объединяет теннисистов из разных стран, развивает любительские соревнования и поддерживает игроков на колясках. Ради любимого дела она переехала из Караганды в Алматы и полностью изменила свою профессиональную жизнь.
Бүгінде Евгения әртүрлі елдердің теннисшілерін біріктіріп, әуесқойлар жарыстарын дамытады және арбадағы ойыншыларды қолдайды. Сүйікті ісі үшін ол Қарағандыдан Алматыға көшіп, кәсіби өмірін толығымен өзгертті.
15
Корт с детства
Бала кезден корт
16
Евгения, расскажите немного о себе. Чем Вы занимались до того, как теннис стал главным делом Вашей жизни?
Евгения, өзіңіз туралы аздап айтып беріңізші. Теннис өміріңіздің басты ісіне айналғанға дейін немен айналыстыңыз?
17
— Я родилась и почти всю жизнь прожила в Караганде. Два года училась в КарГУ на факультете иностранных языков, но по семейным обстоятельствам пришлось бросить учебу. Кстати, на французский язык я поступила, даже не зная алфавита. За десять дней выучила тесты наизусть и набрала 25 баллов из 30.
— Мен Қарағандыда туып, бүкіл өмірімді дерлік сонда өткіздім. Екі жыл ҚарМУ-дың шет тілдері факультетінде оқыдым, бірақ отбасылық жағдайларға байланысты оқуды тастауға тура келді. Айтпақшы, француз тіліне әліпбиді де білмей түстім. Он күнде тесттерді жатқа үйреніп, 30 ұпайдың 25-ін жинадым.
18
Позже получила образование маркетолога в колледже. Долгое время работала в торговле. Начинала с прямых продаж на улице и дошла до руководителя магазина. Очень люблю продавать, и даже сейчас иногда мне этого не хватает. Продажи, как и спорт, — это азарт.
Кейін колледжде маркетолог мамандығын алдым. Ұзақ уақыт саудада жұмыс істедім. Көшедегі тікелей сатудан бастап, дүкен басшысына дейін жеттім. Сатуды қатты жақсы көремін, тіпті қазір де кейде соны сағынамын. Сату да, спорт сияқты, — құмарлық.
19
У меня двое сыновей. Младший учится в школе, старший — в Томске, на IT-специальности. Уже три года живу в Алматы. Обожаю путешествовать и знакомиться с новыми людьми.
Менің екі ұлым бар. Кенжесі мектепте оқиды, үлкені Томскіде IT мамандығы бойынша оқып жүр. Алматыда тұрғаныма үш жыл болды. Саяхаттауды және жаңа адамдармен танысуды жақсы көремін.
20
Как теннис появился в Вашей жизни?
Теннис өміріңізге қалай келді?
21
— Кажется, теннис был в моей жизни всегда, кроме того времени, когда я воспитывала маленьких детей. В семь лет папа привел меня на теннис в Караганде, на стадион «Шахтер». Там была секция, а моему тренеру тогда было всего 18 лет. Мы были маленькие, баловались, прыгали в резиночку, играли в настольные игры.
— Теннис менің өмірімде әрдайым болған сияқты, тек кішкентай балаларды тәрбиелеген уақыттан басқа. Жеті жасымда әкем мені Қарағандыдағы «Шахтер» стадионына теннисқа апарды. Онда секция бар еді, ал менің жаттықтырушыма ол кезде небәрі 18 жас болатын. Біз кішкентай едік, ерке болдық, резеңкемен секірдік, үстел ойындарын ойнадық.
22
В девять лет я пришла снова, уже с другой подругой. Потом возвращалась в 11, в 14 лет и в итоге играла в Караганде до двадцати. Затем началась взрослая жизнь, стало не до тенниса. Но я скучала. К тому же теннис очень помогал мне в работе — учил никогда не сдаваться.
Тоғыз жасымда басқа құрбыммен бірге қайта келдім. Кейін 11, 14 жасымда оралдым да, нәтижесінде Қарағандыда жиырмаға дейін ойнадым. Содан кейін ересек өмір басталып, тенниске уақыт болмады. Бірақ сағындым. Оның үстіне теннис маған жұмыста көп көмектесті — ешқашан берілмеуге үйретті.
23
В 35 лет я вернулась на корт уже как ветеран или любитель. И теперь теннис каждый день присутствует в моей жизни.
35 жасымда кортқа ардагер немесе әуесқой ретінде оралдым. Енді теннис өмірімде күн сайын бар.
24
Турниры без границ
Шекарасыз турнирлер
25
Как Вы пришли к организации турниров?
Турнирлер ұйымдастыруға қалай келдіңіз?
26
— Во времена ковида я работала в магазине женской одежды. В какой-то момент меня уволили, несмотря на хорошие продажи. Как раз тогда в Караганде построили новый теннисный центр. Мы сразу договорились, что я буду проводить там турниры. С тех пор моя жизнь изменилась и стала посвящена развитию тенниса.
— Ковид кезінде мен әйелдер киімі дүкенінде жұмыс істедім. Бір сәтте жақсы сатылымдарыма қарамастан мені жұмыстан шығарды. Дәл сол кезде Қарағандыда жаңа теннис орталығы салынды. Біз бірден сонда турнирлер өткізетін болып келістік. Содан бері менің өмірім өзгеріп, теннисті дамытуға арналды.
27
Сначала это была только Караганда, потом постепенно присоединились другие города Казахстана, страны Центральной Азии и зарубежные страны. Появились публикации в журналах, зарубежные турниры, огромное сообщество игроков из стран Центральной Азии.
Алдымен бұл тек Қарағанды болды, кейін біртіндеп Қазақстанның басқа қалалары, Орталық Азия елдері және шетелдер қосылды. Журналдарда жарияланымдар, шетелдік турнирлер, Орталық Азия елдерінен келген ойыншылардың орасан зор қауымдастығы пайда болды.
28
Моя главная гордость — женский парный турнир Bella Cup. В разных городах Казахстана он собирал от 44 до 84 женщин из разных стран. Я точно знаю, что такого количества женщин-любителей не собирал ни один турнир.
Менің басты мақтанышым — әйелдердің Bella Cup жұптық турнирі. Қазақстанның әртүрлі қалаларында ол әртүрлі елдерден 44-тен 84-ке дейін әйелді жинады. Бірде-бір турнир әуесқой әйелдердің мұндай санын жинамағанын нақты білемін.
29
С чего начинались Ваши собственные турниры и как появился клуб FEnix?
Өз турнирлеріңіз неден басталды және FEnix клубы қалай пайда болды?
30
— Не поверите, идея возникла из-за кубков! На чужих турнирах мне вручали одинаковые стандартные кубки с рынка. Захотелось сделать что-то особенное. С тех пор, если не считать традиционных турниров, стараюсь никогда не повторять трофеи.
— Сенбейсіз, идея кубоктардан туды! Бөтен турнирлерде маған базардан алынған бірдей стандартты кубоктар табыстайтын. Ерекше бірдеңе жасағым келді. Содан бері дәстүрлі турнирлерді есептемегенде, трофейлерді ешқашан қайталамауға тырысамын.
31
Свой первый турнир на восемь пар я провела для земляков в Темиртау, на зоне отдыха, где мы любили проводить время с ребятами. Тогда все наши любители подключились и стали спонсорами. Без постоянной поддержки игроков ничего бы не получилось.
Сегіз жұпқа арналған алғашқы турнирімді жерлестерім үшін Теміртауда, жігіттермен бірге уақыт өткізгенді жақсы көретін демалыс аймағында өткіздім. Сол кезде барлық әуесқойларымыз қосылып, демеуші болды. Ойыншылардың тұрақты қолдауынсыз ештеңе шықпас еді.
32
Название клуба FEnix возникло из ассоциации с известной птицей феникс и моих инициалов. Это близко моей философии. А лозунг Tennis without limits подразумевает не только отсутствие географических границ, но и отсутствие ограничений по уровню игроков внутри соревнований.
FEnix клубының атауы әйгілі феникс құсымен және менің инициалдарыммен байланыстан туды. Бұл менің философияма жақын. Ал Tennis without limits ұраны тек географиялық шекаралардың жоқтығын ғана емес, жарыс ішінде ойыншылардың деңгейі бойынша шектеулердің жоқтығын да білдіреді.
33
География Ваших турниров уже вышла далеко за пределы Казахстана. Где удалось провести соревнования и что самое сложное в организации?
Турнирлеріңіздің географиясы Қазақстаннан әлдеқайда асып кетті. Жарыстарды қай жерлерде өткізе алдыңыз және ұйымдастырудағы ең қиыны не?
34
— Первый международный выездной турнир мы провели в Грузии, в Батуми. Сейчас это уже Азербайджан, Узбекистан, Турция — Стамбул и Батман, а также ежегодный турнир в Египте.
— Алғашқы халықаралық көшпелі турнирді Грузияда, Батумиде өткіздік. Қазір бұл Әзербайжан, Өзбекстан, Түркия — Ыстамбұл мен Батман, сондай-ақ Мысырдағы жыл сайынғы турнир.
35
Сложно, когда летом организуешь турнир на открытых кортах, а по прогнозу дождь. Все остальное — человеческий фактор, рабочие моменты, которые поддаются корректировке.
Жазда ашық корттарда турнир ұйымдастырғанда, ал болжам бойынша жаңбыр болса — қиын. Қалғанының бәрі — адами фактор, түзетуге келетін жұмыс сәттері.
36
Как теннис изменил Вашу собственную жизнь?
Теннис Сіздің өз өміріңізді қалай өзгертті?
37
— Ради тенниса я переехала в другой город, перевела сына в новую школу. Стала больше путешествовать благодаря организации турниров, завела новых знакомых и полностью поменяла круг общения. Немного грущу по родине, но знаю, что все к лучшему.
— Теннис үшін мен басқа қалаға көштім, ұлымды жаңа мектепке ауыстырдым. Турнирлер ұйымдастырудың арқасында көбірек саяхаттай бастадым, жаңа таныстар таптым және араласатын ортамды толығымен өзгерттім. Туған жерді аздап сағынамын, бірақ бәрі жақсылыққа екенін білемін.
38
Теннис для всех
Теннис бәріне арналған
39
Кто сегодня участвует в Ваших турнирах? Есть ли возрастные ограничения?
Бүгінде турнирлеріңізге кімдер қатысады? Жас шектеулері бар ма?
40
— В моих турнирах есть место абсолютно для любого игрока, будь то молодой или возрастной человек. Главное, чтобы любил теннис. Но в основном это, конечно, любители уровня выше среднего. Те, у кого за плечами спортивное прошлое и высокие амбиции.
— Менің турнирлерімде жас болсын, жасы үлкен болсын, кез келген ойыншыға орын бар. Бастысы — теннисті жақсы көрсе болды. Бірақ негізінен бұлар, әрине, орташадан жоғары деңгейдегі әуесқойлар. Артында спорттық өткен шағы және жоғары амбициялары барлар.
41
30–50 лет — это еще молодые! Есть игроки старше 60 и 70 лет. Теннис — вид спорта, в который можно играть с четырех до 94 лет.
30–50 жас — бұл әлі жастар! 60 және 70-тен асқан ойыншылар бар. Теннис — төрт жастан 94 жасқа дейін ойнауға болатын спорт түрі.
42
Что дают любителям соревнования? Почему недостаточно просто играть для себя?
Жарыстар әуесқойларға не береді? Неге жай ғана өзің үшін ойнау жеткіліксіз?
43
— Только соревновательный опыт дает прогресс. А в теннис играют в основном амбициозные по жизни люди. Ну и в обычных играх нет такого азарта и красивых кубков.
— Тек жарыс тәжірибесі ғана прогресс береді. Ал тенниспен негізінен өмірде амбициялы адамдар ойнайды. Әрі қарапайым ойындарда мұндай құмарлық пен әдемі кубоктар жоқ.
44
А поездки — это вообще отдельная песня! Люди уже планируют отпуск по календарю выездных турниров. Отдыхать лежа на пляже теннисистам скучно. Даже когда едем на крупные турниры в Турцию или Египет, моря толком не видим. Все время на корте.
Ал сапарлар — мүлде бөлек әңгіме! Адамдар демалысты көшпелі турнирлердің күнтізбесіне қарай жоспарлайтын болды. Жағажайда жатып демалу теннисшілерге іш пыстырарлық. Тіпті Түркияға немесе Мысырға ірі турнирлерге барғанда да теңізді дұрыс көрмейміз. Барлық уақыт кортта.
45
Насколько теннис доступен сегодня? Во сколько обходятся занятия?
Бүгінде теннис қаншалықты қолжетімді? Сабақтар қаншаға түседі?
46
— В наше время теннис стал доступнее, чем раньше. Когда я начинала, инвентарь было сложно достать, и стоил он безумно дорого. Сейчас есть выбор на любой карман. Но аренда кортов, конечно, очень дорогая, как и участие в турнирах и поездки.
— Біздің заманымызда теннис бұрынғыдан қолжетімді болды. Мен бастаған кезде құрал-жабдықты табу қиын еді және ол ақылға сыймайтындай қымбат тұратын. Қазір кез келген қалтаға таңдау бар. Бірақ корт жалдау, әрине, өте қымбат, турнирлерге қатысу мен сапарлар да солай.
47
Индивидуальная тренировка может стоить от 5 000 тенге за спарринг, плюс аренда корта — от 7 000 тенге в регионах и от 10 000 в Алматы. Тем не менее, если есть желание, можно найти бесплатные корты в парке и стенку для отработки ударов.
Жеке жаттығу спарринг үшін 5 000 теңгеден басталуы мүмкін, оған қоса корт жалдау — өңірлерде 7 000 теңгеден және Алматыда 10 000 теңгеден. Соған қарамастан, ниет болса, саябақтан тегін корттар мен соққыларды пысықтауға арналған қабырға табуға болады.
48
В этом году произошел небольшой спад, особенно он ощущался летом. Люди стали больше играть обычные воскресные турниры, где небольшие взносы и много игр.
Биыл шағын құлдырау болды, әсіресе ол жазда сезілді. Адамдар жарнасы аз әрі ойыны көп қарапайым жексенбілік турнирлерді көбірек ойнай бастады.
49
А что теннис дает человеку помимо спортивных результатов?
Ал теннис адамға спорттық нәтижелерден бөлек не береді?
50
— На теннисе разгружается мозг. Очень классно ранним утром перед работой подзарядиться эмоциями на весь день. На корте думаешь только о мяче. И какую-то злость можно вложить в этот мяч, что тоже помогает выпускать пар.
— Теннисте ми демалады. Таңертең ерте жұмыс алдында бүкіл күнге эмоциямен қуаттану өте керемет. Кортта тек доп туралы ойлайсың. Әрі бір ашуыңды сол допқа салуға болады, бұл да буды шығаруға көмектеседі.
51
Отдельное направление Вашей работы — поддержка теннисистов на колясках. Как оно появилось?
Жұмысыңыздың бөлек бағыты — арбадағы теннисшілерді қолдау. Ол қалай пайда болды?
52
— Когда я работала тренером в Караганде, мы очень подружились с ребятами на колясках и стали одной семьей. Еще тогда я поддерживала их и проводила турниры. Но и после переезда не перестала помогать.
— Қарағандыда жаттықтырушы болып жұмыс істегенімде, арбадағы жігіттермен қатты достасып, бір отбасы болып кеттік. Сол кезде-ақ оларды қолдап, турнирлер өткізетінмін. Көшкеннен кейін де көмектесуді тоқтатқан жоқпын.
53
Апрельский турнир «Непобежденный» — это традиционный турнир памяти В. А. Николенко, любителя тенниса, который скончался во время турнира. Он ежегодно проходит на севере Казахстана. На все вырученные средства приобретается необходимый инвентарь для игроков на колясках.
Сәуірдегі «Жеңілмеген» турнирі — турнир кезінде қайтыс болған теннис әуесқойы В. А. Николенконың рухына арналған дәстүрлі турнир. Ол жыл сайын Қазақстанның солтүстігінде өтеді. Түскен барлық қаражатқа арбадағы ойыншыларға қажетті құрал-жабдық сатып алынады.
54
После успеха этого турнира я решила провести подобное соревнование в Алматы для девушек и приобщить их к доброму делу. На турнире «Непобедимая» мы передали инвентарь местным игрокам на колясках. Девушки, помимо сборов с турнира, передали ребятам ракетки.
Осы турнирдің сәттілігінен кейін мен Алматыда қыздар үшін осындай жарыс өткізіп, оларды игі іске тартуды шештім. «Жеңілмейтін» турнирінде біз жергілікті арбадағы ойыншыларға құрал-жабдық тапсырдық. Қыздар турнирден жиналған қаражаттан бөлек жігіттерге ракеткалар берді.
55
Сейчас теннис на колясках доступен почти в каждом городе, где есть корты Федерации. Любители тенниса в Казахстане периодически поддерживают таких игроков не только турнирами, но и сборами. Например, если у кого-то сломалась ракетка.
Қазір арбадағы теннис Федерация корттары бар қалалардың барлығында дерлік қолжетімді. Қазақстандағы теннис әуесқойлары мұндай ойыншыларды тек турнирлермен ғана емес, жинақтармен де анда-санда қолдап тұрады. Мысалы, біреудің ракеткасы сынып қалса.
56
Были ли истории, когда теннис кардинально менял чью-то жизнь?
Теннис біреудің өмірін түбегейлі өзгерткен оқиғалар болды ма?
57
— Мою точно изменил! А я, в свою очередь, изменила жизнь других людей. В том числе своей подруги, которая благодаря теннису переехала из Ярославля в Алматы и теперь работает тренером в одном из теннисных центров. У нас даже появились семейные пары! А раньше ребята просто играли вместе микст.
— Менікін анық өзгертті! Ал мен, өз кезегімде, басқа адамдардың өмірін өзгерттім. Соның ішінде теннистің арқасында Ярославльден Алматыға көшіп, қазір теннис орталықтарының бірінде жаттықтырушы болып жұмыс істейтін құрбымның да. Бізде тіпті отбасылық жұптар пайда болды! Ал бұрын олар жай ғана бірге микст ойнайтын.
58
Второе дыхание
Екінші тыныс
59
Организация турниров для Вас сегодня бизнес или прежде всего любимое дело?
Турнирлер ұйымдастыру Сіз үшін бүгін бизнес пе, әлде ең алдымен сүйікті іс пе?
60
— Скорее любимое дело. Бизнес на этом не сделаешь. Возможность объединять людей — это бонус и удовольствие. На самом деле стало сложно все совмещать, потому что расходы выросли, а спонсоров найти все труднее.
— Көбіне сүйікті іс. Мұнда бизнес жасай алмайсың. Адамдарды біріктіру мүмкіндігі — бонус әрі ләззат. Шын мәнінде бәрін ұштастыру қиын болды, өйткені шығындар өсті, ал демеушілерді табу барған сайын қиындай түсуде.
61
Удается ли Вам самой регулярно играть? Какие цели ставите перед собой?
Өзіңіз үнемі ойнай аласыз ба? Алдыңызға қандай мақсаттар қоясыз?
62
— В будни играю не так много, возможно, один или два раза в неделю. Но на выходных, если сама не провожу турнир, стараюсь играть.
— Жұмыс күндері онша көп ойнамаймын, мүмкін, аптасына бір-екі рет. Бірақ демалыс күндері, егер өзім турнир өткізбесем, ойнауға тырысамын.
63
Кубки уже ставить некуда, поэтому как игрок особых целей не ставлю. А вот как организатор, конечно, хочу покорить весь мир!
Кубоктарды қоятын орын қалмады, сондықтан ойыншы ретінде ерекше мақсат қоймаймын. Ал ұйымдастырушы ретінде, әрине, бүкіл әлемді бағындырғым келеді!
64
Как Вы относитесь к возрасту? Меняется ли с годами представление о собственных возможностях?
Жасқа қалай қарайсыз? Жылдар өте келе өз мүмкіндіктеріңіз туралы түсінік өзгере ме?
65
— Возраст для меня — это всего лишь цифры. И так было всегда. В теннисе я вижу игроков, которым около 70 лет, и они не собираются прекращать играть. Мои возможности безграничны. Главное, чтобы всегда горели глаза.
— Мен үшін жас — бар болғаны сандар. Бұл әрдайым солай болған. Теннисте мен 70-ке жуық, бірақ ойынды тоқтатуға ниеті жоқ ойыншыларды көремін. Менің мүмкіндіктерім шексіз. Бастысы — көздің әрдайым жанып тұруы.
66
Бывают ли моменты, когда хочется все бросить? Что помогает продолжать?
Бәрін тастағыңыз келетін сәттер бола ма? Жалғастыруға не көмектеседі?
67
— Такие моменты происходят постоянно! Каждый день хочется бросить турниры. Но потом, после удачного турнира, снова приходит воодушевление. Особенно после выездных соревнований и новых знакомств.
— Мұндай сәттер үнемі болады! Күн сайын турнирлерді тастағым келеді. Бірақ кейін, сәтті турнирден соң, қайтадан шабыт келеді. Әсіресе көшпелі жарыстар мен жаңа таныстықтардан кейін.
68
И наш традиционный вопрос: что для Вас означает «второе дыхание»?
Және біздің дәстүрлі сұрағымыз: Сіз үшін «екінші тыныс» нені білдіреді?
69
— Для меня это как в спорте: ты вроде уже ничего не можешь, но продолжаешь делать, и вдруг оно открывается.
— Мен үшін бұл спорттағыдай: енді ештеңе істей алмайтын сияқтысың, бірақ жалғастыра бересің де, кенет ол ашылады.
70
Это скорее история про доверие к жизни. Когда опускаются руки и кажется, что уже все, но потом снова наступает белая полоса. Такие моменты в моей жизни были уже много раз. И надеюсь, будут еще.
Бұл көбіне өмірге сену туралы тарих. Қолың салбырап, бәрі бітті деп ойлағанда, бірақ кейін қайтадан ақ жолақ басталады. Өмірімде мұндай сәттер көп рет болды. Әлі де болады деп үміттенемін.
71
Страница Евгении
Евгенияның парақшасы

Азат Маударбеков — «Өзімді мықты санаған жерде жаңадан бастаушы болуға келістім»

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Азат Маударбеков
Азат Маударбеков
2
Истории
Тарихтар
3
Все истории
Барлық тарихтар
4
Интервью
Сұхбат
5
«Я согласился стать новичком там, где считал себя сильным»
«Өзімді мықты санаған жерде жаңадан бастаушы болуға келістім»
6
«Для самолюбия это был удар». Азат Маударбеков был уверен, что хорошо плавает, пока на первой тренировке не смог нормально преодолеть даже 25 метров. Через три года он вышел на старт 21-километровой ультрадистанции на Балхаше.
«Бұл менің намысыма тиді». Азат Маударбеков өзін жақсы жүземін деп ойлаған, бірақ алғашқы жаттығуда 25 метрді де дұрыс жүзіп өте алмады. Үш жылдан кейін ол Балқаштағы 21 шақырымдық ультрақашықтықтың сөресіне шықты.
7
Текст: Юлия Кузнецова
Мәтін: Юлия Кузнецова
8
Фото: из личного архива героя
Фото: кейіпкердің жеке мұрағатынан
9
38 лет
38 жас
10
Трое детей
Үш баласы бар
11
6 тренировок в неделю
Аптасына 6 жаттығу
12
Азату Маударбекову 38 лет. Он работает управляющим директором по обучению в Samruk Business Academy, воспитывает троих детей и тренируется шесть раз в неделю. В плавание он пришел благодаря корпоративной Спартакиаде, а затем появились открытая вода, первые подиумы и ультрадистанция.
Азат Маударбеков 38 жаста. Ол Samruk Business Academy-де оқыту жөніндегі басқарушы директор болып жұмыс істейді, үш бала тәрбиелеп отыр және аптасына алты рет жаттығады. Жүзуге ол корпоративтік Спартакиаданың арқасында келді, ал кейін ашық су, алғашқы жүлде тұғырлары және ультрақашықтық пайда болды.
13
В интервью «Второму дыханию» Азат рассказывает, зачем взрослому человеку снова становиться новичком, как совмещать серьезные тренировки с работой и семьей и почему иногда одна спортивная цель меняет гораздо больше, чем результат в протоколе.
«Екінші тынысқа» берген сұхбатында Азат ересек адамға неге қайтадан жаңадан бастаушы болу керек екенін, байыпты жаттығуларды жұмыспен және отбасымен қалай ұштастыруға болатынын және неге кейде бір спорттық мақсат хаттамадағы нәтижеден әлдеқайда көп нәрсені өзгертетінін айтады.
14
Новичок в бассейне
Бассейндегі жаңадан бастаушы
15
С чего вообще началась эта история?
Бұл тарих жалпы неден басталды?
16
— Осенью 2023 года я начал готовиться к Спартакиаде Самрука и решил, что в 2024-м выступлю на ней в плавании. Плавать я любил и раньше, но регулярные тренировки начались именно из-за Спартакиады. Появились дата старта, цель и тренер.
— 2023 жылдың күзінде мен Самұрық Спартакиадасына дайындала бастадым және 2024 жылы онда жүзуден өнер көрсетемін деп шештім. Жүзуді бұрын да жақсы көретінмін, бірақ тұрақты жаттығулар дәл Спартакиададан басталды. Сөре күні, мақсат және жаттықтырушы пайда болды.
17
Я тогда думал, что плаваю очень хорошо. Но в 50-метровом бассейне еле проплыл первые 25 метров: начал захлебываться, руки и ноги забились, легкие горели. Тренер просто дал мне доску, и мы стали плавать с ней. За тренировку максимум набирали 400–600 метров. Для самолюбия это был удар.
Ол кезде өзімді өте жақсы жүземін деп ойлайтынмын. Бірақ 50 метрлік бассейнде алғашқы 25 метрді әрең жүзіп өттім: тұншыға бастадым, қол-аяғым қарысып, өкпем күйіп кетті. Жаттықтырушы маған жай ғана тақта берді, біз онымен жүзе бастадық. Бір жаттығуда ең көбі 400–600 метр жинайтынбыз. Бұл менің намысыма тиді.
18
И при этом еще до Спартакиады вы решили выйти на открытую воду?
Сонымен бірге Спартакиададан бұрын-ақ ашық суға шығуды шештіңіз бе?
19
— Пока готовился, увидел Oceanman Qazaqstan в Капчагае на 1500 метров. На Спартакиаде дистанция была до 800 метров, и мне захотелось заранее попробовать массовый старт. Предложил тренеру, он поддержал. Это было мое боевое крещение.
— Дайындалып жүргенде Қапшағайда 1500 метрлік Oceanman Qazaqstan-ды көрдім. Спартакиадада қашықтық 800 метрге дейін болатын, ал маған жаппай сөрені алдын ала байқап көргім келді. Жаттықтырушыға ұсындым, ол қолдады. Бұл менің алғашқы жауынгерлік сынағым болды.
20
Во время заплыва пульс улетел до 188, думаю, вы понимаете, что со мной было в воде. Пришел двадцатым в своей возрастной категории. Тренер остался очень недоволен, считал, что я должен был быть минимум в десятке.
Заплыв кезінде пульсім 188-ге дейін көтерілді, суда менімен не болғанын түсінесіз деп ойлаймын. Өз жас санатымда жиырмасыншы болып келдім. Жаттықтырушы қатты наразы болды, мен кем дегенде ондыққа кіруім керек еді деп санады.
21
А что получилось на самой Спартакиаде?
Ал Спартакиаданың өзінде не болды?
22
— Спартакиада Самрука 2024 года стала моим первым корпоративным стартом. Плавание тогда включили впервые. Участников было 13, а возрастных категорий всего две: 20–40 и 40+. Мне пришлось соревноваться в том числе с 22–25-летними. Если честно, сам формат меня немного разочаровал.
— 2024 жылғы Самұрық Спартакиадасы менің алғашқы корпоративтік сөрем болды. Жүзу ол кезде алғаш рет енгізілді. Қатысушылар 13 болды, ал жас санаттары тек екеу: 20–40 және 40+. Маған басқалармен қатар 22–25 жастағылармен де жарысуға тура келді. Шынымды айтсам, форматтың өзі көңілімді сәл қалдырды.
23
В итоге пришел пятым, впереди были молодые и действующие спортсмены. Время было около 13:15. А вот тренер результатом остался очень доволен. Говорил, что с нуля за девять месяцев это отличный результат.
Нәтижесінде бесінші болып келдім, алдымда жас әрі белсенді спортшылар болды. Уақытым шамамен 13:15 болды. Ал жаттықтырушы нәтижеге қатты риза болды. Ол тоғыз айда нөлден бастағанда бұл тамаша нәтиже деді.
24
Что было дальше? Когда стало понятно, что результаты действительно растут?
Әрі қарай не болды? Нәтижелер шынымен өсіп жатқаны қашан белгілі болды?
25
— Стартов становилось все больше. Летом 2025 года была эстафета X-WATERS: я выступал за шымкентскую команду, мы заняли второе место. Там же плыл 4 км и, кажется, был 13-м в своей возрастной категории.
— Сөрелер барған сайын көбейді. 2025 жылдың жазында X-WATERS эстафетасы болды: мен шымкенттік команданың атынан шықтым, біз екінші орын алдық. Сол жерде 4 км жүзіп, өз жас санатымда 13-ші болдым білем.
26
С ноября 2025-го по январь 2026-го несколько раз вставал на подиум. На 1000 метров в бассейне был вторым в абсолюте. На городских соревнованиях на 400 метров занял первое место со временем 5:23 — этим результатом доволен больше всего. В ночном заплыве на 30 минут тоже занял первое место, проплыл около 1800 метров. На 50 метрах был вторым. Тогда я и увидел, что прогресс реальный.
2025 жылғы қарашадан 2026 жылғы қаңтарға дейін бірнеше рет жүлде тұғырына көтерілдім. Бассейнде 1000 метрге абсолюттік есепте екінші болдым. Қалалық жарыстарда 400 метрге 5:23 уақытпен бірінші орын алдым — осы нәтижеге ең қатты ризамын. 30 минуттық түнгі заплывта да бірінші орын алып, шамамен 1800 метр жүздім. 50 метрде екінші болдым. Сол кезде прогрестің шынайы екенін көрдім.
27
Кто все это время вас тренировал?
Осы уақыт бойы Сізді кім жаттықтырды?
28
— Когда в 2023 году я приехал работать в Шымкент, никого там не знал. Тренера нашел в Instagram — Маруфа Тешебаева. Он поддерживает мои идеи и при этом оценивает результат честно, без скидок.
— 2023 жылы Шымкентке жұмысқа келгенде, ол жерде ешкімді танымайтынмын. Жаттықтырушыны Instagram-нан таптым — Маруф Тешебаевты. Ол менің идеяларымды қолдайды және сонымен бірге нәтижені жеңілдіксіз, адал бағалайды.
29
После Спартакиады мы работаем онлайн. В 2025 году я по работе переехал в Астану, и Маруф, к счастью, тоже переехал туда. Но тренировки все равно онлайн: живем в одном городе, а занимаемся на расстоянии.
Спартакиададан кейін біз онлайн жұмыс істейміз. 2025 жылы жұмысыма байланысты Астанаға көштім, бақытыма орай, Маруф та сонда көшті. Бірақ жаттығулар бәрібір онлайн: бір қалада тұрамыз, ал қашықтықтан жаттығамыз.
30
Сейчас у меня шесть тренировок в неделю, в основном в 50-метровом бассейне, и примерно раз в неделю открытая вода. Главное, над чем работаем сейчас, — экономичность гребка. Маруф хочет, чтобы я проплывал 50 метров за 30–32 гребка.
Қазір менде аптасына алты жаттығу, негізінен 50 метрлік бассейнде, және шамамен аптасына бір рет ашық су. Қазір жұмыс істеп жатқан басты нәрсе — есудің үнемділігі. Маруф менің 50 метрді 30–32 есумен жүзуімді қалайды.
31
21 километр на Балхаше
Балқаштағы 21 шақырым
32
И как после дистанций в несколько километров появилась идея замахнуться сразу на 21?
Бірнеше шақырымдық қашықтықтардан кейін бірден 21-ге ұмтылу идеясы қалай пайда болды?
33
— Зимой, на волне подиумов, я поймал кураж. Увидел объявление, что на Балхаше впервые в Казахстане проводят заплыв на 21 километр, а слотов всего десять. Решил, что обязательно надо взять один из них.
— Қыста, жүлделердің толқынында, мен шабыттанып алдым. Балқашта Қазақстанда алғаш рет 21 шақырымдық заплыв өткізілетіні, ал слоттың небәрі он екені туралы хабарландыруды көрдім. Олардың біреуін міндетті түрде алу керек деп шештім.
34
Зарегистрировался первым. Стартовые номера потом разыгрывали как лотерею, и мне тоже выпал номер 01. Реальной эта цель тогда вообще не казалась. Дальше четырех километров на соревнованиях я не плавал, а тут дистанция больше чем в пять раз длиннее.
Бірінші болып тіркелдім. Кейін сөре нөмірлерін лотерея сияқты ойнатты, маған да 01 нөмірі түсті. Ол кезде бұл мақсат мүлде шынайы көрінбеді. Жарыстарда төрт шақырымнан ары жүзбеген едім, ал мұнда қашықтық бес еседен көп ұзақ.
35
Что происходило уже на самом Балхаше?
Балқаштың өзінде не болды?
36
— До 13-го километра все шло хорошо. Я плыл в группе из четырех человек, даже обошел четвертого и метров 300 удерживал позицию. А потом пришла стена. Есть не хотелось, я начал мерзнуть, дыхание сбилось, темп тоже, и вернуть его уже не получилось. Дальше я просто плыл. Договаривался с собой только об одном: надо продолжать.
— 13-ші шақырымға дейін бәрі жақсы жүрді. Мен төрт адамнан тұратын топта жүздім, тіпті төртіншісін басып озып, 300 метрдей позициямды ұстадым. Ал сосын қабырғаға тірелдім. Жегім келмеді, тоңа бастадым, тынысым бұзылды, қарқын да, оны қайтару енді мүмкін болмады. Әрі қарай жай ғана жүздім. Өзіммен бір нәрсеге ғана келістім: жалғастыру керек.
37
Официальная дистанция трассы была 21 километр, но из-за волн и навигации у меня в итоге получилось около 22,5 километра. Финишировал за 11 часов 36 минут при лимите 12 часов.
Трассаның ресми қашықтығы 21 шақырым болды, бірақ толқындар мен навигацияға байланысты менде нәтижесінде шамамен 22,5 шақырым шықты. 12 сағаттық лимитпен 11 сағат 36 минутта мәреге жеттім.
38
При этом по ходу дистанции вы еще и остались без тренера на лодке.
Сонымен бірге қашықтық барысында қайықта жаттықтырушысыз да қалдыңыз.
39
— Да. По плану рядом на лодке должен был находиться тренер. Он знает мою физиологию: если я начинаю чаще грести, а скорость падает, значит, пора есть. Если нужно — дает изотоник. Но примерно на 12-м километре Маруфу стало плохо из-за морской болезни, он начал терять сознание, и его эвакуировали катером МЧС.
— Иә. Жоспар бойынша жанымда қайықта жаттықтырушы болуы керек еді. Ол менің физиологиямды біледі: егер мен жиірек еси бастасам, ал жылдамдық төмендесе, тамақтанатын уақыт келді. Қажет болса — изотоник береді. Бірақ шамамен 12-ші шақырымда Маруфтың теңіз ауруынан жағдайы нашарлап, есінен тана бастады, оны ТЖМ катерімен эвакуациялады.
40
Дальше я плыл без его поддержки. Питание сбилось полностью, половину я так и не использовал. Я уже сам не понимал, что мне нужно: гель или изотоник, банан или кола.
Әрі қарай мен оның қолдауынсыз жүздім. Тамақтану толығымен бұзылды, жартысын мүлде пайдаланбадым. Маған не керек екенін өзім де түсінбей қалдым: гель ме, изотоник пе, банан ба, кола ма.
41
Капитану лодки приходилось объяснять на пальцах, прямо из воды, что такое гейнер, гель и изотоник. Кричу ему: «Дай изотоник!» Он: «Какая бутылка?» Я: «Открой, шоколадом пахнет?» Он: «Пахнет». Я: «Нет, не она». И так далее.
Қайық капитанына тура судан гейнер, гель және изотоник дегеннің не екенін қолмен түсіндіруге тура келді. Оған айқайлаймын: «Изотоникті бер!» Ол: «Қай бөтелке?» Мен: «Аш, шоколад иісі шығады ма?» Ол: «Шығады». Мен: «Жоқ, ол емес». Және тағы солай.
42
Мысль сойти в какой-то момент появилась?
Бір сәтте қашықтықтан шығу ойы келді ме?
43
— Нет. Вообще. Дочка всегда говорит, что ее папа — супергерой. И у меня просто не было права сойти с дистанции.
— Жоқ. Мүлде. Қызым әрдайым әкесін супербатыр дейді. Ал менің қашықтықтан шығуға жай ғана құқығым жоқ еді.
44
А что происходило на последних метрах?
Ал соңғы метрлерде не болды?
45
— Когда оставалось метров 200–100, я сам не понял, как разрыдался прямо в воде. Я из тех людей, кто вообще не плачет. До сих пор не могу точно объяснить, что это было. Наверное, накопилось все сразу: усталость, напряжение, понимание, что я все-таки доплыл.
— 200–100 метрдей қалғанда, өзім де байқамай тура суда өксіп жылап жібердім. Мен мүлде жыламайтын адамдардың бірімін. Мұның не болғанын әлі күнге дейін нақты түсіндіре алмаймын. Бәлкім, бәрі бірден жиналған шығар: шаршау, кернеу, бәрібір жүзіп жеткенімді түсіну.
46
На берегу меня ждали жена, близкие и тренер — уже с включенным секундомером. Я был просто рад, что прошел эту дистанцию. И вообще не жалею о том, где мог бы дожать, занять третье место, десятое или какое-то еще. Сам факт, что я это сделал, для меня важнее.
Жағада мені әйелім, жақындарым және жаттықтырушым — секундомерін қосып қойған күйінде күтіп тұрды. Мен бұл қашықтықты өткеніме жай ғана қуандым. Әрі қай жерде күш салып, үшінші, оныншы немесе басқа бір орын алуым мүмкін болғанына мүлде өкінбеймін. Мұны жасағанымның өзі мен үшін маңыздырақ.
47
После финиша
Мәреден кейін
48
Насколько вообще возможны такие тренировки и старты без поддержки семьи?
Мұндай жаттығулар мен сөрелер отбасының қолдауынсыз жалпы қаншалықты мүмкін?
49
— Меня поддерживает вся семья: жена, родители, брат Алиби, сестренка. Брат был почти на всех моих стартах как болельщик. Сестра во время 21 километра очень переживала и болела за меня. Жена тоже встречала меня на берегу после ультры.
— Мені бүкіл отбасым қолдайды: әйелім, ата-анам, ағам Әлиби, қарындасым. Ағам менің барлық сөрелерімде дерлік жанкүйер ретінде болды. Қарындасым 21 шақырым кезінде қатты уайымдап, мен үшін жанкүйер болды. Әйелім де ультрадан кейін мені жағада қарсы алды.
50
Без этой поддержки мне было бы намного сложнее и тренироваться, и ездить на старты. А про детей скажу так: мнение дочки для меня дороже любого места в протоколе.
Бұл қолдаусыз маған жаттығу да, сөрелерге бару да әлдеқайда қиын болар еді. Ал балалар туралы былай айтайын: қызымның пікірі мен үшін хаттамадағы кез келген орыннан қымбат.
51
У вас управленческая работа, семья, трое детей и шесть тренировок в неделю. Что приходится отдавать спорту взамен?
Сізде басқарушылық жұмыс, отбасы, үш бала және аптасына алты жаттығу бар. Спорт үшін орнына нені беруге тура келеді?
52
— Больше всего — свободное время. В обычной жизни это постоянный компромисс. Но спорт дает очень честную обратную связь. Секундомер оправданий не слушает. Я отвечаю за обучение и на себе проверил то, о чем мы говорим на программах.
— Ең көбі — бос уақытты. Қарапайым өмірде бұл — үнемі ымыраға келу. Бірақ спорт өте адал кері байланыс береді. Секундомер ақталуды тыңдамайды. Мен оқытуға жауаптымын және бағдарламаларда айтатын нәрселерімізді өзімде тексердім.
53
Взрослому человеку тяжело быть новичком, а результат держится на регулярности.
Ересек адамға жаңадан бастаушы болу ауыр, ал нәтиже тұрақтылыққа сүйенеді.
54
Есть еще один вывод, уже для руководителя: большая цель складывается из обычных дней. Сбои неизбежны, поэтому после сбоя надо просто возвращаться в план.
Тағы бір қорытынды бар, бұл енді басшыға арналған: үлкен мақсат қарапайым күндерден құралады. Іркілістер сөзсіз болады, сондықтан іркілістен кейін жай ғана жоспарға қайта оралу керек.
55
Что было после 21 километра? Сразу захотелось поставить следующую цель?
21 шақырымнан кейін не болды? Бірден келесі мақсат қойғыңыз келді ме?
56
— Нет, сначала была полная пустота, ничего не хотелось. Я воспринимал это как состояние после огромной физической и эмоциональной нагрузки, когда организм еще не успел восстановиться. Но следующая цель уже появилась: хочу проплыть 50 метров за 24–25 секунд. Решил пока заняться спринтерскими дистанциями.
— Жоқ, алдымен толық бостық болды, ештеңе қаламадым. Мен мұны орасан зор физикалық және эмоционалдық жүктемеден кейін ағза әлі қалпына келіп үлгермеген күй ретінде қабылдадым. Бірақ келесі мақсат пайда болып қойды: 50 метрді 24–25 секундта жүзгім келеді. Әзірге спринттік қашықтықтармен айналысуды шештім.
57
Что лично для вас означает «второе дыхание»?
Сіз үшін жеке «екінші тыныс» нені білдіреді?
58
— Это когда решаешь начать заново, хотя у тебя вроде бы уже все сложилось: есть должность, семья, привычки. Мой новый этап начался с того, что я согласился стать новичком там, где считал себя сильным.
— Бұл — өмірің қалыптасып қойғандай болса да: лауазым, отбасы, әдеттер бар болса да, қайта бастауды шешкен кез. Менің жаңа кезеңім өзімді мықты санаған жерде жаңадан бастаушы болуға келіскеннен басталды.
59
И главное, что я понял про себя: талант здесь не нужен. Нужно поставить цель, которая тебя пугает, и не отказываться от нее.
Ал өзім туралы түсінген ең басты нәрсе: мұнда талант керек емес. Сені қорқытатын мақсат қойып, одан бас тартпау керек.
60
Страница Азата в Instagram
Азаттың Instagram парақшасы

Михаил Логинов — «Екінші тыныс па? Үшіншісін, төртіншісін ашу әлдеқайда қызық…»

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Михаил Логинов
Михаил Логинов
2
Истории
Тарихтар
3
Все истории
Барлық тарихтар
4
Интервью
Сұхбат
5
«Второе дыхание? Гораздо интереснее открывать третье, четвертое…»
«Екінші тыныс па? Үшіншісін, төртіншісін ашу әлдеқайда қызық…»
6
IT-эксперт с 30-летним стажем, за три года прошел путь от борьбы с каждой сотней метров до девяти пьедесталов за сезон и теперь готовится к заплыву в Арктике.
30 жылдық тәжірибесі бар IT-сарапшы үш жылда әр жүз метрмен күресуден бір маусымда тоғыз рет жүлде тұғырына көтерілуге дейінгі жолды жүріп өтті, енді Арктикадағы заплывқа дайындалып жүр.
7
Текст: Юлия Кузнецова
Мәтін: Юлия Кузнецова
8
Фото: из личного архива героя
Фото: кейіпкердің жеке мұрағатынан
9
30 лет в IT
IT саласында 30 жыл
10
Трое детей
Үш баласы бар
11
9 пьедесталов за сезон
Бір маусымда 9 жүлде
12
Когда-то тренеры решили, что у Михаила Логинова с плаванием перспектив немного. Что-то им не понравилось в его брассе. Михаилу было семь, и после нескольких месяцев занятий бассейн исчез из его жизни на десятилетия. Особенно забавно это выглядит сейчас. Именно брасс приносит ему большую часть золотых и серебряных медалей на соревнованиях среди любителей.
Бір кездері жаттықтырушылар Михаил Логиновтың жүзуде болашағы шамалы деп шешкен. Оның брасында оларға бірдеңе ұнамаған. Михаил жеті жаста еді, бірнеше ай жаттыққаннан кейін бассейн оның өмірінен онжылдықтарға жоғалып кетті. Бұл әсіресе қазір күлкілі көрінеді. Әуесқойлар жарыстарында алтын және күміс медальдарының көбін оған дәл брасс әкеледі.
13
Михаил работает в SAP, отвечает за экспертизу в банковской индустрии, страховании и розничной торговле. Айтишник с 30-летним стажем, муж, отец троих уже взрослых детей. А еще человек, у которого обычная неделя включает шесть тренировок, лето расписано между стартами на открытой воде, а в планах на 2027 год появилась Арктика. Причем и эта история началась с шутки.
Михаил SAP компаниясында жұмыс істейді, банк саласындағы, сақтандырудағы және бөлшек саудадағы сараптамаға жауап береді. 30 жылдық тәжірибесі бар IT маманы, жұбайы, үш ересек баланың әкесі. Әрі әдеттегі аптасы алты жаттығуды қамтитын, жазы ашық судағы жарыстар арасында бөлінген, ал 2027 жылғы жоспарларында Арктика пайда болған адам. Әрі бұл тарих та әзілден басталды.
14
Мы поговорили с Михаилом о том, как из человека, который уставал после 100 метров и, по собственному признанию, «боролся с водой», получился пловец с девятью пьедесталами за один сезон. О семи градусах Иссык-Куля, желании переплыть Босфор в 80 и о том, почему иногда не стоит ждать второго дыхания.
Біз Михаилмен 100 метрден кейін шаршап қалатын және өз мойындауынша «сумен күрескен» адамнан бір маусымда тоғыз рет жүлде алған жүзуші қалай шыққаны туралы сөйлестік. Ыстықкөлдің жеті градусы, 80 жасында Босфорды жүзіп өту ниеті және неге кейде екінші тынысты күтпеген жөн екені туралы.
15
Бесперспективный брасс
Болашағы жоқ брасс
16
Михаил, как сегодня выглядит Ваш обычный день или неделя? Сколько времени занимают работа, тренировки и все остальное?
Михаил, бүгін Сіздің әдеттегі күніңіз немесе аптаңыз қандай? Жұмыс, жаттығулар және басқасы қанша уақыт алады?
17
— Мой обычный подъем — в 6:05. Вообще-то я сова, но в теплое время года раннее алматинское солнышко позволяет проснуться довольно легко. Все тренировки — либо рано утром, либо вечером, после работы.
— Әдетте 6:05-те тұрамын. Негізі мен үкімін, бірақ жылы мезгілде Алматының ерте шығатын күні оңай оянуға мүмкіндік береді. Барлық жаттығу не таңертең ерте, не кешке, жұмыстан кейін.
18
В семь утра я в бассейне на занятиях школы плавания Swim Formula. Вечера посвящены «суше» — тренировкам в зале. В выходные — выезд на тренировку на открытой воде на Капшагае или длинная тренировка в бассейне. Всего в неделю получается шесть тренировок. Такой график позволяет удобно управлять рабочим режимом: утром быстро включиться в работу, а вечером хорошо устать, чтобы крепче спалось.
Таңғы жетіде мен Swim Formula жүзу мектебінің сабағында, бассейндемін. Кештер «құрғақта» — залдағы жаттығуларға арналған. Демалыс күндері — Қапшағайда ашық судағы жаттығуға шығу немесе бассейндегі ұзақ жаттығу. Аптасына барлығы алты жаттығу болады. Мұндай кесте жұмыс режимін ыңғайлы басқаруға мүмкіндік береді: таңертең жұмысқа тез кірісіп, ал кешке жақсылап шаршап, қаттырақ ұйықтау.
19
Спорт сопровождал Вас всю жизнь или пришел уже во взрослом возрасте? Чем Вы увлекались в детстве и молодости?
Спорт Сізбен өмір бойы бірге болды ма, әлде ересек жаста келді ме? Бала кезіңізде және жастық шағыңызда немен әуестендіңіз?
20
— В советских школах была такая практика. Посреди урока могли явиться завуч, физрук и представитель какой-нибудь спортивной школы. «Мальчики, встаньте», — командовала завуч. С первого класса я был на голову выше своих одноклассников, поэтому довольно часто меня приглашали заниматься в секциях.
— Кеңестік мектептерде мынадай тәжірибе болған. Сабақтың ортасында оқу ісінің меңгерушісі, дене шынықтыру мұғалімі және бір спорт мектебінің өкілі кіріп келетін. «Ұлдар, тұрыңдар», — деп бұйыратын оқу ісінің меңгерушісі. Бірінші сыныптан бастап мен сыныптастарымнан бір бас биік едім, сондықтан мені секцияларға жиі шақыратын.
21
Плавание, гандбол, регби, баскетбол. Помню, что гандбол мне очень не понравился, а в регби играл примерно два года с удовольствием. Занятия спортом были эпизодическими, а с 14 лет прекратились — учеба стала занимать почти все время.
Жүзу, гандбол, регби, баскетбол. Есімде, гандбол маған мүлде ұнамады, ал регбиді шамамен екі жыл рақаттанып ойнадым. Спортпен анда-санда ғана айналыстым, ал 14 жастан бастап тоқтады — оқу бүкіл уақытты дерлік алатын болды.
22
Почему именно плавание? В какой момент оно перестало быть просто тренировкой и стало важной частью Вашей жизни?
Неге дәл жүзу? Ол қай сәтте жай ғана жаттығу болудан қалып, өміріңіздің маңызды бөлігіне айналды?
23
— Моя спортивная «карьера» пловца началась в семилетнем возрасте. И почти сразу закончилась. Я довольно уверенно плавал кролем и на спине. Но через четыре месяца занятий тренеры пришли к выводу о моей бесперспективности. Что-то им не понравилось в моем брассе. Так что начиная с первого класса школы дорогу в бассейн я забыл на десятилетия.
— Менің жүзушілік спорттық «мансабым» жеті жасымда басталды. Әрі бірден дерлік аяқталды. Мен кролмен және арқамен айтарлықтай сенімді жүзетінмін. Бірақ төрт ай жаттыққаннан кейін жаттықтырушылар менің болашағым жоқ деген қорытындыға келді. Менің брасымда оларға бірдеңе ұнамады. Сөйтіп, мектептің бірінші сыныбынан бастап бассейнге баратын жолды онжылдықтарға ұмыттым.
24
Парадокс, но сейчас из всех стилей плавания именно брасс у меня получается лучше всего. Большинство золотых и серебряных медалей в возрастных категориях swimmasters — именно за брасс.
Парадокс, бірақ қазір жүзудің барлық тәсілдерінің ішінде маған ең жақсы шығатыны — дәл брасс. Swimmasters жас санаттарындағы алтын және күміс медальдарымның көбі — дәл брасс үшін.
25
Во взрослом возрасте вернулся в бассейн. Пока жена занималась аквааэробикой, я плавал на соседней дорожке. Сейчас я понимаю, что плаванием это было трудно назвать. Я боролся с водой, сильно уставал уже после 100 метров и, честно говоря, не получал никакого удовольствия от процесса.
Ересек жасымда бассейнге қайта оралдым. Әйелім аквааэробикамен айналысып жатқанда, мен көрші жолда жүзетінмін. Қазір түсінемін, мұны жүзу деп атау қиын еді. Мен сумен күрестім, 100 метрден кейін-ақ қатты шаршадым және, шынымды айтсам, үдерістен ешқандай ләззат алмадым.
26
В какой-то момент мне это надоело, и я нашел себе онлайн-тренера по плаванию. Онлайн-занятия с Елизаветой Лебедевой перевернули мои представления о том, как нужно плавать. Через три месяца занятий я мог проплыть без остановки один километр.
Бір сәтте бұл менің мезімді алды да, өзіме онлайн жүзу жаттықтырушысын таптым. Елизавета Лебедевамен онлайн сабақтар менің қалай жүзу керектігі туралы түсінігімді төңкеріп жіберді. Үш ай жаттыққаннан кейін мен бір шақырымды тоқтамай жүзе алатын болдым.
27
Постепенно пришло понимание того, как нужно двигаться. Но оценить себя со стороны было трудно. По собственным ощущениям я плыл почти как чемпион мира Майкл Фелпс, а на видео наблюдал странные неуклюжие движения. Нужен был «тренер на бортике» — человек, который объяснит и покажет, как исправить въевшиеся ошибки. Таким человеком оказался Данил Казьмин — талантливый тренер, вдохновитель и руководитель школы плавания Swim Formula.
Біртіндеп қалай қозғалу керек екенін түсіне бастадым. Бірақ өзімді сырттан бағалау қиын болды. Өз сезімім бойынша мен әлем чемпионы Майкл Фелпс сияқты жүзетінмін, ал бейнеден таңғаларлық, ебедейсіз қимылдарды көретінмін. Маған «бортиктегі жаттықтырушы» — сіңіп қалған қателерді қалай түзету керегін түсіндіріп, көрсететін адам керек болды. Ондай адам талантты жаттықтырушы, шабыттандырушы және Swim Formula жүзу мектебінің басшысы Данил Казьмин болып шықты.
28
Сезон пьедесталов
Жүлделер маусымы
29
Летом Вы заняли призовые места на X-WATERS Волга. Какие эмоции остались после этого старта? Что для Вас значит этот результат?
Жазда Сіз X-WATERS Волга жарысында жүлделі орындарға ие болдыңыз. Бұл сөреден кейін қандай әсерлер қалды? Бұл нәтиже Сіз үшін нені білдіреді?
30
— X-WATERS Волга — это почти «Олимпийские игры» для любительского плавания. Самый массовый заплыв, самое большое количество участников — около 3000 человек. Три дня Нижний Новгород живет этим праздником.
— X-WATERS Волга — әуесқойлық жүзу үшін «Олимпиада ойындары» дерлік. Ең жаппай заплыв, қатысушылардың ең көп саны — шамамен 3000 адам. Үш күн бойы Нижний Новгород осы мерекемен өмір сүреді.
31
Таксист на вокзале спросил: «На заплыв приехали? Молодцы!» В отелях приезжающих пловцов встречает баннер с приветствием, а на завтрак выставляют изотоник! Выступления на сцене в стартовом городке идут нон-стоп. Где еще можно найти заплыв, где на старте участников живым звуком поддерживает рок-группа?
Вокзалдағы такси жүргізушісі: «Заплывқа келдіңіздер ме? Жарайсыздар!» — деп сұрады. Қонақүйлерде келген жүзушілерді сәлемдесу баннері қарсы алады, ал таңғы асқа изотоник қояды! Сөре қалашығындағы сахнадағы өнер көрсетулер тоқтаусыз жүреді. Сөреде қатысушыларды рок-топ тірі дыбыспен қолдайтын заплывты тағы қайдан табуға болады?
32
В этом году я плыл в Нижнем три дистанции. Ночной заплыв — для острых ощущений. Два километра плыл с дочкой, страховал и поддерживал морально — раньше она такие большие дистанции не плавала. И один километр — сложная дистанция-испытание. Из трехсот пловцов этой дистанции 32 участника в этом году не смогли финишировать, поскольку не справились с течением.
Биыл мен Нижнийде үш қашықтық жүздім. Түнгі заплыв — әсерлі сезімдер үшін. Екі шақырымды қызыммен бірге жүздім, оны сақтандырып, моральдық тұрғыдан қолдадым — бұрын ол мұндай ұзақ қашықтықтарды жүзбеген. Ал бір шақырым — қиын сынақ-қашықтық. Осы қашықтықтағы үш жүз жүзушінің 32-сі биыл ағыспен күресе алмай, мәреге жете алмады.
33
Из-за большого количества спортсменов на Волге самая высокая конкуренция. Сюда приезжают команды многих школ плавания. Тем неожиданнее и приятнее было два раза оказаться в этом году на пьедестале — третье место в своей возрастной категории за ночной заплыв и второе за один километр.
Спортшылардың көптігінен Волгада бәсекелестік ең жоғары. Мұнда көптеген жүзу мектептерінің командалары келеді. Сондықтан биыл екі рет тұғырға көтерілу соғұрлым күтпеген әрі жағымды болды — түнгі заплывта өз жас санатымда үшінші орын және бір шақырымда екінші орын.
34
Какие еще старты стали для Вас особенно запоминающимися? Почему именно они?
Тағы қандай сөрелер Сіздің есіңізде ерекше қалды? Неге дәл солар?
35
— Этот год оказался для меня довольно «урожайным». Семь спортивных мероприятий — это семь разных мест и 11 стартов. Самые любимые местные соревнования — KRIDA в «родном» Капшагайском водохранилище. В заплыве участвуют только любители. Было приятно и неожиданно оказаться самым быстрым среди 14 участников категории 50 лет и старше.
— Бұл жыл мен үшін айтарлықтай «өнімді» болды. Жеті спорттық іс-шара — бұл жеті түрлі орын және 11 сөре. Ең сүйікті жергілікті жарыс — «туған» Қапшағай су қоймасындағы KRIDA. Заплывқа тек әуесқойлар қатысады. 50 және одан жоғары жастағы санаттың 14 қатысушысының ішінде ең жылдам болу жағымды әрі күтпеген жағдай болды.
36
Карельский старт в Рускеальском каньоне — это холодная вода и величественные мраморные скалы, уходящие в высоту и глубину. Самый красивый старт — это, конечно, Иссык-Куль. Невероятные, завораживающие горы, отражающиеся в бескрайней воде. Представьте масштаб: озеро находится на высоте 1600 метров, а его глубина — 700 метров. Это значит, что его дно находится на уровне Алматы.
Рускеала шатқалындағы карелиялық сөре — суық су және биікке де, тереңге де кететін зәулім мәрмәр жартастар. Ең әдемі сөре — әрине, Ыстықкөл. Шетсіз-шексіз суда шағылысқан ақылға сыймайтын, баурап алатын таулар. Ауқымын елестетіп көріңізші: көл 1600 метр биіктікте орналасқан, ал оның тереңдігі — 700 метр. Бұл оның түбі Алматы деңгейінде жатыр деген сөз.
37
Ледокол
Мұзжарғыш
38
Сейчас Вы готовитесь к арктическому заплыву. Почему выбрали именно эту цель?
Қазір Сіз арктикалық заплывқа дайындалып жүрсіз. Неге дәл осы мақсатты таңдадыңыз?
39
— Все началось с шутки. Мне показалось забавным, что находятся люди, которые находят радость в плавании в ледяной воде. Я спросил в чате нашей школы плавания, хочет ли кто-нибудь «попробовать себя в роли ледокола» в арктическом заплыве в 2027 году. Совершенно неожиданно эта идея вызвала небывалый энтузиазм у нашей команды, прежде всего у основателя и тренера Swim Formula Данила Казьмина.
— Бәрі әзілден басталды. Мұзды суда жүзуден қуаныш табатын адамдардың болуы маған күлкілі көрінді. Мен жүзу мектебіміздің чатында 2027 жылғы арктикалық заплывта «мұзжарғыш рөлінде өзін байқап көргісі» келетін біреу бар ма деп сұрадым. Мүлде күтпеген жерден бұл идея біздің командада, ең алдымен Swim Formula-ның негізін қалаушы әрі жаттықтырушысы Данил Казьминде, бұрын-соңды болмаған ынта тудырды.
40
Пловцы стали массово регистрироваться на этот заплыв. Мне ничего не оставалось, как тоже войти в число «отморозков». Думаю, организаторы заплыва сейчас сильно удивлены количеством регистраций из Алматы.
Жүзушілер бұл заплывқа жаппай тіркеле бастады. Маған да «үсікшілердің» қатарына қосылудан басқа амал қалмады. Заплыв ұйымдастырушылары қазір Алматыдан келген тіркелулердің санына қатты таң қалған болар деп ойлаймын.
41
Старт в Арктике проходит необычно. Перед основным заплывом проходит акклиматизационный — нужно три раза зайти в воду и проплыть короткую дистанцию. На этом этапе организаторы внимательно смотрят, сможет ли пловец выдержать холодную воду. Если перехватывает дыхание, нет сил держать лицо в воде — просят отказаться от соревнований.
Арктикадағы сөре ерекше өтеді. Негізгі заплывтың алдында акклиматизациялық заплыв өтеді — суға үш рет кіріп, қысқа қашықтықты жүзу керек. Осы кезеңде ұйымдастырушылар жүзушінің суық суға шыдай алатын-алмайтынын мұқият қадағалайды. Егер тыныс тарылса, бетті суда ұстауға күш болмаса — жарыстан бас тартуды сұрайды.
42
Есть две дистанции — «арктическая миля» в акватории Северного Ледовитого океана для самых подготовленных и «арктическая верста» в заливе Баренцева моря. На первый раз решил проплыть «версту» — посмотрю, как получится.
Екі қашықтық бар — ең дайындалғандар үшін Солтүстік Мұзды мұхит акваториясындағы «арктикалық миля» және Баренц теңізі шығанағындағы «арктикалық шақырым». Алғашқы рет «шақырымды» жүзуді шештім — қалай болатынын көрейін.
43
Большинство пловцов мечтают о теплой воде. Вас, наоборот, привлекают холодные заплывы. Что Вам нравится в холодной воде? Что испытывает человек, который добровольно заходит в воду, от которой большинству хочется держаться подальше?
Жүзушілердің көбі жылы суды армандайды. Ал Сізді, керісінше, суық заплывтар қызықтырады. Суық суда Сізге не ұнайды? Көпшілік алыс жүргісі келетін суға өз еркімен кірген адам не сезінеді?
44
— Первый раз я попробовал плавать в действительно холодной воде только в этом году. Это был март, Иссык-Куль, термометр показал семь градусов. Признаюсь честно, в первый раз меня хватило на 30 секунд. Вода проникает в гидрокостюм, даже неопреновые перчатки и носки не особо спасают. Лицо — как после сильной анестезии у стоматолога.
— Шынымен суық суда жүзуді алғаш рет тек биыл байқап көрдім. Бұл наурыз айы, Ыстықкөл еді, термометр жеті градусты көрсетті. Шынымды айтайын, бірінші рет маған 30 секунд қана жетті. Су гидрокостюмге еніп кетеді, тіпті неопрен қолғаптар мен шұлықтар да онша құтқармайды. Бет — тіс дәрігеріндегі күшті анестезиядан кейінгідей.
45
Вышел из воды с мыслью: «Арктику нужно отменять, это не для обычных людей». На второй день удалось поплавать минуты две. А на пятый день уже смог проплыть примерно милю — 1800 метров. Адаптировался.
Судан: «Арктиканы болдырмау керек, бұл қарапайым адамдарға арналмаған», — деген оймен шықтым. Екінші күні екі минуттай жүзе алдым. Ал бесінші күні шамамен бір миля — 1800 метр жүзіп өте алдым. Бейімделдім.
46
И я неожиданно для себя вдруг понял, что каждый раз выхожу из ледяной воды совершенно обновленным. Такое впечатление, что организм полностью «перегрузился». Все волнения и тревоги куда-то уходят, мысль работает четко и спокойно. Чувствую себя после холодной воды великолепно.
Әрі өзім күтпеген жерден кенет түсіндім: мұзды судан әр шыққан сайын мүлде жаңарып шығамын. Ағза толығымен «қайта жүктелгендей» әсер қалады. Барлық толқу мен алаңдаушылық бір жаққа кетеді, ой анық әрі сабырлы жұмыс істейді. Суық судан кейін өзімді керемет сезінемін.
47
Помолодеть за три года
Үш жылда жасару
48
Многие считают, что с годами нужно постепенно снижать нагрузки и жить спокойнее. Вы, наоборот, постоянно ставите перед собой новые спортивные цели. Почему?
Көп адам жас ұлғайған сайын жүктемені біртіндеп азайтып, тынышырақ өмір сүру керек деп санайды. Ал Сіз, керісінше, алдыңызға үнемі жаңа спорттық мақсаттар қоясыз. Неге?
49
— На заплыве через Босфор я стартовал рядом с мужчиной, у которого номер на шапочке был 002. А там принцип такой — чем меньше номер, тем старше участник. Потом посмотрел в протоколе — он 1946 года рождения, представляете? И тут я понял: это то, что я хочу — в 80 лет переплыть Босфор. То есть чтобы моя жизнь сложилась так, чтобы мне хватило энергии и было желание это сделать в таком возрасте.
— Босфор арқылы заплывта мен шапочкасындағы нөмірі 002 болған кісінің жанынан сөреге шықтым. Ал онда қағида мынадай — нөмір неғұрлым кіші болса, қатысушы соғұрлым үлкен. Кейін хаттамаға қарасам — ол 1946 жылы туған, елестетесіз бе? Сонда мен түсіндім: міне, менің қалайтыным — 80 жасымда Босфорды жүзіп өту. Яғни өмірім осындай жаста мұны жасауға энергиям жететіндей және ниетім болатындай қалыптассын.
50
На третий год занятий плаванием я наконец понял, почему мне это интересно. Каждое соревнование — это новые эмоции. Эмоции от новых красивых мест, эмоции от преодоления — прежде всего себя, эмоции от поддержки семьи, тренеров и команды. И, конечно, эмоции от победы — очень приятно подниматься за наградой на тумбочку.
Жүзумен айналысудың үшінші жылында мен мұның маған неге қызық екенін ақыры түсіндім. Әр жарыс — жаңа эмоциялар. Жаңа әдемі жерлерден алатын эмоциялар, жеңуден — ең алдымен өзіңді жеңуден алатын эмоциялар, отбасының, жаттықтырушылардың және команданың қолдауынан алатын эмоциялар. Әрі, әрине, жеңістен алатын эмоциялар — марапат алу үшін тұғырға көтерілу өте жағымды.
51
2026 год начался очень вдохновляюще — немного неожиданно было оказаться самым быстрым среди 14 участников возраста 50+ на заплыве KRIDA. Всего из 11 стартов этого года девять завершились «тумбочкой»: пять золотых, две серебряные и две бронзовые медали. Конечно, это очень стимулирует.
2026 жыл өте шабыттандырып басталды — KRIDA заплывында 50+ жастағы 14 қатысушының ішінде ең жылдам болу сәл күтпеген жағдай болды. Биылғы 11 сөренің тоғызы «тұғырмен» аяқталды: бес алтын, екі күміс және екі қола медаль. Әрине, бұл қатты ынталандырады.
52
Что сегодня Ваше тело умеет лучше, чем десять или двадцать лет назад? А в чем возраст все-таки дает о себе знать?
Бүгін Сіздің денеңіз он немесе жиырма жыл бұрынғыдан нені жақсырақ істей алады? Ал жас қай жағынан бәрібір өзін сездіреді?
53
— Еще три года назад я был совершенно не готов к нагрузкам. Очень мешал избыточный вес. Попытки пойти в зал провалились — заболело абсолютно все: колени, поясница, спина. Проявились какие-то старые болячки. Врачи назначали все новые и новые таблетки, но это был какой-то путь в никуда.
— Үш жыл бұрын ғана мен жүктемеге мүлде дайын емес едім. Артық салмақ қатты кедергі келтірді. Залға баруға тырысқаным сәтсіз аяқталды — тізе, бел, арқа — бәрі ауыра бастады. Ескі бір дерттер бой көрсетті. Дәрігерлер жаңадан-жаңа дәрілер тағайындай берді, бірақ бұл бір түкке апармайтын жол сияқты еді.
54
К счастью, я познакомился с грамотным спортивным врачом — Натальей Лабзовой. И мы с ней начали все сначала: сдал анализы, прошел тесты физического состояния, врач написала мне начальную программу упражнений для дома. Полностью поменяла мне рацион питания. Через три месяца «домашней» подготовки Наталья порекомендовала мне фитнес-тренера — так я пришел в зал к Дмитрию Загаринскому.
Бақытыма орай, мен білікті спорт дәрігері — Наталья Лабзовамен таныстым. Біз онымен бәрін басынан бастадық: анализ тапсырдым, физикалық жағдайдың тестерінен өттім, дәрігер маған үйге арналған бастапқы жаттығу бағдарламасын жазып берді. Тамақтану рационымды толығымен өзгертті. Үш айлық «үйдегі» дайындықтан кейін Наталья маған фитнес-жаттықтырушыны ұсынды — осылайша мен Дмитрий Загаринскийдің залына келдім.
55
Постепенно начал уходить вес, пропала одышка, начала расти выносливость. Я стал лучше понимать, как работают мышцы в плавании. Нашел «тренера на бортике» — Данил Казьмин исправлял ошибки техники, которые никак нельзя было поправить при онлайн-тренировках. Сейчас я выгляжу и чувствую себя совершенно иначе, чем три или десять лет назад. Похудел на 15 килограммов, появились мышцы.
Біртіндеп салмақ кете бастады, ентігу жоғалды, төзімділік арта бастады. Мен жүзуде бұлшықеттер қалай жұмыс істейтінін жақсырақ түсіне бастадым. «Бортиктегі жаттықтырушыны» таптым — Данил Казьмин онлайн жаттығуларда еш түзетуге болмайтын техника қателерін түзетті. Қазір мен үш немесе он жыл бұрынғыдан мүлде басқаша көрінемін әрі сезінемін. 15 келі арықтадым, бұлшықеттер пайда болды.
56
Жалею только об одном — что не увлекся плаванием раньше.
Тек бір нәрсеге өкінемін — жүзуге ертерек берілмегеніме.
57
Как Вам удается совмещать работу, обычную жизнь и серьезную подготовку к соревнованиям? Что помогает сохранять дисциплину?
Жұмысты, қарапайым өмірді және жарыстарға байыпты дайындықты қалай ұштастырасыз? Тәртіпті сақтауға не көмектеседі?
58
— Работа и спорт разнесены по времени — тренировки в бассейне проходят рано утром, а занятия в зале — вечером. Все соревнования проводятся в выходные. В этом плане никакого конфликта нет. Продолжать занятия меня стимулирует мое самочувствие, я действительно «помолодел» за эти три года. Это заметили даже «умные» биоимпедансные весы — уменьшили мой «биологический возраст» на несколько лет.
— Жұмыс пен спорт уақыт бойынша бөлінген — бассейндегі жаттығулар таңертең ерте, ал залдағы сабақтар кешке өтеді. Барлық жарыс демалыс күндері өткізіледі. Бұл жағынан ешқандай қайшылық жоқ. Жаттығуды жалғастыруға мені өз көңіл-күйім ынталандырады, мен бұл үш жылда шынымен «жасардым». Мұны тіпті «ақылды» биоимпеданс таразысы да байқады — менің «биологиялық жасымды» бірнеше жылға азайтты.
59
Что еще остается за кадром? Какие еще увлечения или интересы помогают переключаться и получать удовольствие?
Сахна сыртында тағы не қалады? Тағы қандай әуестіктер немесе қызығушылықтар ауысуға және ләззат алуға көмектеседі?
60
— Три летних месяца заняты плаванием, подготовкой к стартам и соревнованиями. Но лето пролетает быстро, и можно вернуться к своим прежним увлечениям — фотографии и видеомонтажу. В Алматы необыкновенно красивая осень, поэтому я снова достану свой кофр с фототехникой и пойду гулять по городу. Очень люблю театр, пересмотрел весь репертуар театра имени Лермонтова — там настоящие профессионалы.
— Жаздың үш айы жүзумен, сөрелерге дайындықпен және жарыстармен өтеді. Бірақ жаз тез өтеді, сосын бұрынғы әуестіктерге — фотосурет пен бейнемонтажға оралуға болады. Алматыда күз ерекше әдемі, сондықтан фототехникамның кофрын қайта алып, қаланы аралауға шығамын. Театрды қатты жақсы көремін, Лермонтов атындағы театрдың бүкіл репертуарын көріп шықтым — онда нағыз кәсіпқойлар.
61
Третье, четвертое…
Үшінші, төртінші…
62
Насколько важна для Вас поддержка семьи? Как близкие относятся к Вашему увлечению плаванием и участию в соревнованиях?
Отбасыңыздың қолдауы Сіз үшін қаншалықты маңызды? Жақындарыңыз Сіздің жүзуге әуестігіңізге және жарыстарға қатысуыңызға қалай қарайды?
63
— Родные меня поддерживают, рады моим победам. Конечно, близкие волнуются, поэтому безопасность заплывов превыше всего. Приходится регулярно проходить спортивный медицинский чекап, чтобы быть уверенным, что организм готов к нагрузкам.
— Туыстарым мені қолдайды, жеңістеріме қуанады. Әрине, жақындарым алаңдайды, сондықтан заплывтардың қауіпсіздігі бәрінен жоғары. Ағзаның жүктемеге дайын екеніне сенімді болу үшін спорттық медициналық чекаптан үнемі өтіп тұруға тура келеді.
64
Плавание стало причиной для совместных путешествий. Любой выезд на новое место заплыва — это семейное событие. После нескольких таких путешествий младшая дочка приняла решение в этом году тоже участвовать в стартах. Пока это небольшие дистанции, но приятно осознавать, что стал примером для подражания.
Жүзу бірлескен саяхаттардың себебіне айналды. Жаңа заплыв орнына кез келген сапар — отбасылық оқиға. Осындай бірнеше саяхаттан кейін кенже қызым биыл сөрелерге қатысуды шешті. Әзірге бұл шағын қашықтықтар, бірақ үлгі тұтатын адамға айналғанымды түсіну жағымды.
65
Что плавание изменило в Вас как в человеке? Есть ли жизненные принципы, которым оно Вас научило?
Жүзу Сізді адам ретінде қалай өзгертті? Ол Сізге үйреткен өмірлік қағидалар бар ма?
66
— Скорее наоборот, в плавании те же принципы, что и в жизни. Поведение на открытой воде должно быть ответственным. Например, при массовом старте неизбежны контакты — но нельзя лезть «по головам». Нужно помнить о безопасности и иногда смотреть на соседей по заплыву — все ли у них хорошо, не нужна ли помощь? Уважать соперников и после финиша — поздравить победителей, поддержать сокомандников. «Спортивное поведение» применимо не только в спорте.
— Керісінше, жүзуде де өмірдегідей қағидалар. Ашық судағы мінез-құлық жауапты болуы керек. Мысалы, жаппай сөре кезінде түйісулер сөзсіз — бірақ «бастарды басып» өтуге болмайды. Қауіпсіздікті есте сақтап, кейде заплывтағы көршілерге қарау керек — бәрі жақсы ма, көмек керек емес пе? Мәреден кейін де қарсыластарды құрметтеу — жеңімпаздарды құттықтап, командаластарды қолдау. «Спорттық мінез-құлық» тек спортта ғана қолданылмайды.
67
Представьте своего ровесника, который давно мечтает начать заниматься спортом, но каждый раз откладывает это «с понедельника» или вообще считает, что уже поздно. Что бы Вы ему сказали?
Спортпен айналысуды көптен армандап жүрген, бірақ әр жолы «дүйсенбіден» деп кейінге қалдыратын немесе мүлде кеш деп санайтын құрдасыңызды елестетіңізші. Оған не айтар едіңіз?
68
— Поскольку большую часть жизни я был совершенно неспортивным, то знаю, что слова «нужно заняться спортом» звучат страшно. Так и видишь — придешь в бассейн или в зал, а там на тебя будут снисходительно смотреть стройные, накачанные «настоящие спортсмены»… Брр 😀
— Өмірімнің көп бөлігінде мен спорттан мүлде алыс болғандықтан, «спортпен айналысу керек» деген сөздің қорқынышты естілетінін білемін. Көз алдыңа келеді — бассейнге немесе залға келесің, ал онда саған сымбатты, бұлшықетті «нағыз спортшылар» менсінбей қарайды… Брр 😀
69
Способ преодолеть психологический барьер только один — найти правильных людей, с которыми находишься на одной волне. Мне с этим повезло.
Психологиялық кедергіні жеңудің бір ғана жолы бар — өзіңмен бір толқында жүрген дұрыс адамдарды табу. Менің бұл жағынан жолым болды.
70
На занятиях нашей школы плавания не скучно. И главное — никто не пытается вырастить из любителя олимпийского чемпиона. Это очень импонирует. Поэтому я бы предложил не «начать заниматься спортом», а просто попробовать сходить поплавать, посмотреть, как проходят тренировки на соседних дорожках, попробовать поделать упражнения — в интернете много информации. А потом найти «своего» тренера.
Біздің жүзу мектебіміздің сабақтарында іш пыспайды. Ең бастысы — ешкім әуесқойдан олимпиада чемпионын өсіруге тырыспайды. Бұл маған қатты ұнайды. Сондықтан мен «спортпен айналыса бастауды» емес, жай ғана жүзуге барып көруді, көрші жолдарда жаттығулар қалай өтетінін қарауды, жаттығуларды жасап көруді ұсынар едім — интернетте ақпарат көп. Ал кейін «өз» жаттықтырушыңды табу.
71
И традиционный вопрос проекта. Что лично для Вас означает выражение «второе дыхание»?
Және жобаның дәстүрлі сұрағы. Сіз үшін жеке «екінші тыныс» деген сөз нені білдіреді?
72
— Мне кажется, если ждать второго дыхания, оно может не прийти. Особенно обидно было бы «работать» на результат и не получить это второе дыхание. Мне интереснее получать неожиданные приятные бонусы. Вес уменьшился, и я чувствую себя лучше — класс! Обогнал на дистанции сверстников или более молодых соперников — нормально, есть сила, значит. Проплыть в ледяной воде — ого, оказывается, я и так могу!
— Менің ойымша, екінші тынысты күте берсең, ол келмеуі мүмкін. Нәтиже үшін «жұмыс істеп», сол екінші тынысты алмау әсіресе өкінішті болар еді. Маған күтпеген жағымды бонустар алған қызығырақ. Салмақ азайды, өзімді жақсырақ сезінемін — керемет! Қашықтықта құрдастарымды немесе жасырақ қарсыластарды басып оздым — жақсы, демек, күш бар. Мұзды суда жүзу — ой, мен бұлай да істей алады екенмін ғой!
73
Второе дыхание существует, но гораздо интереснее открывать третье, четвертое… и каждый раз удивляться и радоваться этому.
Екінші тыныс бар, бірақ үшіншісін, төртіншісін ашып, әр жолы оған таңғалып, қуанған әлдеқайда қызық.
74
Страница Михаила в Instagram
Михаилдың Instagram парақшасы

Валерия Решетняк — Бұрынғы мақсаттар таусылғанда, жаңалары өмірге спортпен бірге келді

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Валерия Решетняк
Валерия Решетняк
2
Истории
Тарихтар
3
Все истории
Барлық тарихтар
4
Интервью
Сұхбат
5
Когда прежние цели закончились, новые пришли в жизнь вместе со спортом
Бұрынғы мақсаттар таусылғанда, жаңалары өмірге спортпен бірге келді
6
«Мне 45 лет, планировать вдолгую — это пенсию, что ли? Ну уж нет!»
«Мен 45 жастамын, ұзақ мерзімге жоспарлау — зейнетақыны жоспарлау ма? Жоқ, болмайды!»
7
Текст: Юлия Кузнецова
Мәтін: Юлия Кузнецова
8
Фото: из личного архива героини
Фото: кейіпкердің жеке мұрағатынан
9
45 лет
45 жас
10
Директор департамента
Департамент директоры
11
Бег → плавание → йога
Жүгіру → жүзу → йога
12
Двое детей
Екі баласы бар
13
Валерия Решетняк, 45 лет. Директор департамента в рекламном агентстве. Мама двоих детей, собаки и кота. Два года назад Лера пришла в бег, по ее собственным словам, скорее из любопытства. В итоге спорт дал ей не только тренировки и медали: новые цели, окружение и постоянную проверку, на что еще способно ее тело.
Валерия Решетняк, 45 жаста. Жарнама агенттігінде департамент директоры. Екі баланың, иттің және мысықтың анасы. Екі жыл бұрын Лера, өз сөзімен айтқанда, көбіне қызығушылықтан жүгіруге келді. Нәтижесінде спорт оған тек жаттығулар мен медальдар ғана емес, жаңа мақсаттар, жаңа орта және денесінің тағы неге қабілетті екенін үнемі тексеріп отыру мүмкіндігін берді.
14
Сегодня она плавает в открытой воде, практикует йогу и продолжает интересоваться, кем еще можно стать, когда вырастешь. При этом Лера совсем не считает, что спорт после 40 — это история только про вдохновение, силу воли и красивые результаты.
Бүгінде ол ашық суда жүзеді, йогамен айналысады және өскенде тағы кім бола алатынына әлі де қызығады. Сонымен бірге Лера 40-тан кейінгі спорт тек шабыт, ерік-жігер және әдемі нәтижелер туралы деп мүлде ойламайды.
15
Поговорили о том, зачем взрослому человеку становиться новичком, почему иногда лучше «поныть и сделать» и сколько вторых дыханий может быть в жизни.
Ересек адамға неге жаңадан бастаушы болу керек екені, неге кейде «қыңқылдап жүріп, істеп тастаған» дұрыс екені және өмірде қанша екінші тыныс болуы мүмкін екені туралы сөйлестік.
16
Бег от скуки
Іш пыстырудан жүгіру
17
Давай начнем с самого начала. Какими вообще были твои отношения со спортом в детстве и уже во взрослой жизни?
Ең басынан бастайық. Бала кезіңде және ересек өмірде спортпен қарым-қатынасың қандай болды?
18
— Серьезных отношений со спортом не было ни в детстве, ни в юности — штормило от разнообразных спортивных секций, на которые водили родители, до тренажерки с подружками в университете, чтобы знакомиться с парнями.
— Спортпен байыпты қарым-қатынас бала кезде де, жастықта да болған жоқ: ата-анам апарған түрлі спорт үйірмелерінен бастап, университетте жігіттермен танысу үшін құрбыларыммен тренажер залына баруға дейін шайқалдым.
19
После рождения второго сына я снова оказалась в спортзале уже с конкретной целью — привести себя в форму. Мне нравилось тренироваться, железо и атмосфера зала, но, если нет серьезных целей на соревнования уровня фитнес-бикини, тренер не проявляет к тебе интереса. Поэтому драйва и мотивации хватало только оставаться в этой рутине долго, без полного эмоционального погружения или изменения привычек.
Екінші ұлым туғаннан кейін мен нақты мақсатпен — пішінімді қалпына келтіру үшін — қайтадан спорт залына бардым. Маған жаттығу, темір және залдың атмосферасы ұнайтын, бірақ фитнес-бикини деңгейіндегі жарыстарға байыпты мақсатың болмаса, жаттықтырушы саған қызығушылық танытпайды. Сондықтан драйв пен мотивация тек осы күнделікті тәртіпте ұзақ қалуға ғана жетті, толық эмоционалдық берілусіз де, әдеттерді өзгертусіз де.
20
Пережив серьезные перемены в жизни несколько лет назад, я пришла в бег скорее от скуки, из любопытства, с мыслью: хуже не будет. Публичный коммитмент не дал слиться в первые три недели курса для начинающих программы «21 день», а потом я попробовала «взрослые» тренировки на стадионе и пропала. Ощущение полета, силы тела и причастности к чему-то большому и важному не дало бросить бег даже после травмы.
Бірнеше жыл бұрын өмірімдегі елеулі өзгерістерді бастан өткеріп, жүгіруге көбіне іш пыстырудан, қызығушылықтан, «бұдан жаман болмайды» деген оймен келдім. Көпшілік алдында берген уәде «21 күн» бағдарламасының жаңадан бастаушыларға арналған курсының алғашқы үш аптасында тастап кетуге жол бермеді, кейін стадиондағы «ересектерге арналған» жаттығуларды байқап көрдім де, біржола берілдім. Ұшу сезімі, дененің күші және үлкен әрі маңызды нәрсеге қатыстылық сезімі жарақаттан кейін де жүгіруді тастауға мүмкіндік бермеді.
21
Ты поделилась, что спорт в свое время помог выстроить опоры после сложного периода в личной жизни. В чем эта опора проявилась?
Бір кездері спорт жеке өміріңдегі қиын кезеңнен кейін сүйеніш табуға көмектескенін айттың. Бұл сүйеніш неден көрінді?
22
— Моя подруга в тот непростой жизненный период заметила, что мой нон-стоп спорт (а это уже были горы, боулдеринг, бег и тренажерка) помогает сливать кортизол, управлять стрессом и очищаться, выходить из ментальной жвачки проблем и переживаний, отдыхать и наполняться.
— Сол қиын кезеңде құрбым менің тоқтаусыз спортым (ол кезде тау, боулдеринг, жүгіру және тренажер залы болатын) кортизолды шығаруға, стрессті басқаруға, тазаруға, мәселелер мен уайымдардың ойдан шықпайтын шырмауынан құтылуға, демалуға және күш жинауға көмектесетінін байқады.
23
Мой беговой клуб быстро научил меня ввязываться в любые авантюры, обещая драйв, единение и заветные медальки. Очень вовремя, ведь в среднем возрасте многие теряют привычные цели и вектор движения: все либо достигнуто, либо уже совсем не интересно.
Жүгіру клубым мені тез арада кез келген шытырман оқиғаға кірісуге үйретті: драйв, бірлік және аңсаған медальдарға уәде берді. Бұл дәл уақытында болды, өйткені орта жаста көп адам әдеттегі мақсаттары мен бағытын жоғалтады: бәрі не қол жеткізілген, не мүлде қызықсыз.
24
На этом фоне психолог на одной из сессий заметила, что у меня все чаще краткие цели на горизонте и я совсем не озвучиваю долгосрочного плана, чему я крайне возмутилась: «Мне 45 лет, планировать вдолгую — это пенсию, что ли? Ну уж нет!»
Осындай жағдайда бір сессияда психолог менің көкжиегімде қысқа мерзімді мақсаттар жиі көрінетінін, ал ұзақ мерзімді жоспар туралы мүлде айтпайтынымды байқады. Мен қатты ашуландым: «Мен 45 жастамын, ұзақ мерзімге жоспарлау — зейнетақыны жоспарлау ма? Жоқ, болмайды!»
25
Пару раз я уже переворачивала новые профессиональные страницы, не мечтаю о внуках, а вот планировать календарь заплывов на следующий год и думать, где в графике выкроить время для освоения нового спорта, меня зажигает.
Мен бірнеше рет кәсіби өмірімде жаңа бет ашып көрдім, немере туралы армандамаймын, бірақ келесі жылға арналған заплывтар күнтізбесін жоспарлау және жаңа спорт түрін меңгеруге кестеден уақыт табу туралы ойлау мені шабыттандырады.
26
Еще бытует мнение, что после школы сложно заводить друзей. Так вот, для меня спорт — это как школа в детстве, прекрасная возможность встретить людей, вынужденно оказавшихся рядом, но неожиданно близких по духу. Людей, которые останутся с тобой пусть не навсегда, но точно надолго. В те сложные времена мой круг общения кардинально изменился, и друзья, пришедшие по интересам, помогли мне не закрыться в своем коконе и выстроить новые опоры.
Мектептен кейін дос табу қиын деген пікір де бар. Ал мен үшін спорт — бала кездегі мектеп сияқты, адамдармен танысудың тамаша мүмкіндігі. Жаныңа амалсыздан келіп қалған, бірақ күтпеген жерден рухы жақын болып шыққан адамдар. Мәңгі болмаса да, ұзақ уақыт бойы қасыңда қалатын адамдар. Сол қиын кезеңде менің араласатын ортам түбегейлі өзгерді, ортақ қызығушылық арқылы келген достар өз қабығыма тұйықталып қалмауға және жаңа сүйеніштер құруға көмектесті.
27
Фото @wildirbispro
Фото: @wildirbispro
28
Довольно быстро ты перешла от первых пробежек к дистанциям 10 и 21 километр. Что помогло не бросить и начать ставить перед собой более серьезные цели? Все-таки бег на такие дистанции под силу не каждому.
Сен алғашқы жүгірістерден 10 және 21 шақырымдық қашықтықтарға тез өттің. Тастап кетпеуге және алдыңа байыптырақ мақсаттар қоюға не көмектесті? Бәрібір мұндай қашықтықты кез келген адам жүгіре алмайды.
29
— Тренер (смеется). И клубный движ. Ну и половинка (21 километр) в моей жизни случилась пока только однажды, спустя год после того, как я начала тренироваться.
— Жаттықтырушы (күледі). Және клубтағы қызу өмір. Айтпақшы, жартылай марафон (21 шақырым) өмірімде әзірге бір-ақ рет болды, жаттыға бастағаныма бір жыл өткенде.
30
Краткосрочное планирование в спорте только кажется краткосрочным: накануне нового сезона ты уже знаешь все предстоящие старты, планируешь время/финансы/силы и делаешь официальные заявления, покупая слот. Это не может не мотивировать. Ну и спорт помог мне разобраться с моей природой.
Спорттағы қысқа мерзімді жоспарлау тек қысқа мерзімді болып көрінеді: жаңа маусым қарсаңында сен алдағы барлық жарысты білесің, уақытыңды, қаржыңды, күшіңді жоспарлайсың және слот сатып алып, ресми түрде мәлімдейсің. Бұл ынталандырмай қоймайды. Оның үстіне спорт өз табиғатымды түсінуге көмектесті.
31
Мне проще поныть и сделать, чем пожалеть себя и сдаться. Оказалось, я боец по природе, не умею себе потакать.
Маған қыңқылдап жүріп, істеп тастау өзімді аяп, берілуден оңайырақ. Мен табиғатымнан күрескер екенмін, өзіме жол бере алмаймын.
32
Из бега — в воду
Жүгіруден — суға
33
Расскажи, чем закончилась история с бегом? Не возникло желания решить, что спорт просто «не подходит» и надо искать более спокойные хобби?
Жүгірумен болған тарих немен аяқталды? Спорт саған жай «келмейді» деп шешіп, тынышырақ хобби іздеу ойы келмеді ме?
34
— Бег закончился вынужденно — снова травма после забега в Самарканде. Вы бы видели, как радовался мой реабилитолог, что я выбираю не оперироваться, а уйти в плавание.
— Жүгіру амалсыздан аяқталды — Самарқандағы жарыстан кейін тағы да жарақат. Ота жасатпай, жүзуге көшуді таңдағанымда оңалту маманымның қалай қуанғанын көрсеңіз ғой.
35
Бассейн, кстати, возник в моей жизни не менее спонтанно и очень вовремя: открывался новый бассейн рядом с домом и работой, а в Самарканде я чуть не вписалась в Samarkand Challenge — мини-версию триатлона, для которого мне не хватало техники в плавании. Я записалась в бассейн, еще не зная, что это будет не временная история, дополняющая бег, а новая жизнь, чтобы не сойти с ума в отсутствие беговых целей, тренировок и комьюнити.
Бассейн де өміріме дәл сондай кенеттен әрі дәл уақытында келді: үйім мен жұмысымның жанында жаңа бассейн ашылып жатқан еді, ал Самарқанда мен Samarkand Challenge-ке — триатлонның шағын нұсқасына — тіркеле жаздадым, оған жүзу техникам жетпеді. Мен бассейнге жазылдым, бұл жүгіруді толықтыратын уақытша нәрсе емес, жүгірудегі мақсаттар, жаттығулар мен қауымдастық болмаған кезде есімнен адаспау үшін жаңа өмір болатынын әлі білмедім.
36
Фото @jonnie_skywalker
Фото: @jonnie_skywalker
37
Перемена пришла в жизнь на удивление легко. У меня вообще, когда закрывается одна дверь, открывается другая. Появилось чувство облегчения. Как будто я сама не могла сказать бегу нет, но уже не чувствовала прежнего драйва, и все завершилось само и наилучшим образом. Повезло, что в новом бассейне моим тренером стал Данил Нитендаль из Swim Formula.
Өзгеріс өміріме таңғаларлықтай оңай келді. Менде әрдайым бір есік жабылғанда, екіншісі ашылады. Жеңілдік сезімі пайда болды. Жүгіруге өзім «жоқ» дей алмағандай едім, бірақ бұрынғы драйвты сезбейтінмін, бәрі өздігінен және ең жақсы түрде аяқталды. Жаңа бассейнде Swim Formula-дан Данил Нитендаль жаттықтырушым болғаны — сәттілік.
38
Идеальное совпадение: тревожный ученик и спокойный, уверенный учитель. Весь тренировочный путь в плавании он терпеливо гасит мои переживания и страхи, поддерживая меня.
Мінсіз сәйкестік: мазасыз шәкірт пен сабырлы, сенімді ұстаз. Жүзудегі бүкіл жаттығу жолымда ол менің уайымдарым мен қорқыныштарымды шыдамдылықпен басып, мені қолдап келеді.
39
В какой момент оно перестало быть вынужденной нагрузкой и стало самостоятельным увлечением?
Қай сәтте жүзу амалсыз жүктеме болудан қалып, дербес әуестікке айналды?
40
— Сложно вспомнить момент, когда я стала кайфовать от тренировок в бассейне. Помню, когда я узнала, что у меня аллергия на хлорку и плавание не будет легким. Но точно открытие сезона тренировок на открытой воде на Капчагае подарило второе дыхание в плавании.
— Бассейндегі жаттығулардан ләззат ала бастаған сәтті есіме түсіру қиын. Хлорға аллергиям бар екенін және жүзу оңай болмайтынын білген сәтім есімде. Бірақ жүзудегі екінші тынысты маған Қапшағайдағы ашық судағы жаттығу маусымының ашылуы сыйлағаны анық.
41
Я помню, мы на третьей тренировке переплывали Капчагай: в середине сильные волны, было сложно ориентироваться на трубу завода где-то ооочень далеко, и я вдруг подумала: «Мы же плывем как взрослые пловцы». Тогда же я поняла, что не боюсь и не сдамся.
Есімде, үшінші жаттығуда біз Қапшағайды жүзіп өттік: ортасында күшті толқындар болды, әлдеқайда алыстағы зауыт мұржасына бағдар ұстау қиын еді, сонда мен кенет ойладым: «Біз ересек жүзушілер сияқты жүзіп жатырмыз ғой». Сол кезде қорықпайтынымды және берілмейтінімді түсіндім.
42
При этом в нашей группе я самая медленная, меня вписывали в тренировки с сильными ребятами на длинные расстояния, и я приплывала последняя. Ревела в машине по дороге в город. Но после каждой такой тренировки я знала, что становлюсь сильнее физически и духом. А уже после соревнований на открытой воде Krida OpenWater поняла, что могу получать от этого кайф.
Сонымен бірге біздің топта мен ең баяу жүземін, мені күшті жігіттермен бірге ұзақ қашықтыққа жаттығуға қосатын, мен ең соңында жететінмін. Қалаға қайтар жолда көлікте жылайтынмын. Бірақ әр осындай жаттығудан кейін мен физикалық тұрғыдан да, рухани тұрғыдан да күшейіп келе жатқанымды білетінмін. Ал Krida OpenWater ашық су жарысынан кейін бұдан ләззат ала алатынымды түсіндім.
43
С тренером по плаванию. Фото @wildirbispro
Жүзу жаттықтырушысымен. Фото: @wildirbispro
44
Что для тебя оказалось самым сложным в плавании?
Жүзуде сен үшін ең қиыны не болды?
45
— Самым сложным оказалось принять, что есть вещи, которые пока мне не под силу. Что я новичок и что я не была создана для воды, и придется пахать, чтобы сохранить за собой право выбирать дистанцию. А технически было сложно дышать.
— Ең қиыны — әзірге өз шамам келмейтін нәрселер бар екенін мойындау болды. Мен жаңадан бастаушымын, суға жаратылмағанмын, қашықтықты таңдау құқығын сақтап қалу үшін аянбай еңбек ету керек. Ал техникалық тұрғыдан тыныс алу қиын болды.
46
Но на последнем заплыве в Боровом, когда был шторм и волны, мое тело само как-то адаптировалось, в голове появилось решение: «Буду дышать между волнами». Появилось абсолютное спокойствие, любопытство и мысль, что я готова к океану.
Бірақ Бурабайдағы соңғы заплывта, дауыл мен толқын болған кезде, денем өздігінен бейімделіп, басыма шешім келді: «Толқындардың арасында тыныс аламын». Толық тыныштық, қызығушылық және мұхитқа дайынмын деген ой пайда болды.
47
Но когда мне говорят: «У тебя крутой результат для первого года тренировок и твоего возраста», — это невероятно бесит. Мне хочется просто хорошего результата.
Бірақ маған: «Жаттығудың бірінші жылына және сенің жасыңа керемет нәтиже», — дегенде, бұл қатты ашуландырады. Маған жай ғана жақсы нәтиже керек.
48
Свои люди и свое тело
Өз адамдарың және өз денең
49
Ты часто упоминаешь спортивное сообщество и людей рядом. Почему комьюнити оказалось для тебя настолько важным и что оно дает помимо совместных тренировок?
Сен спорт қауымдастығы мен жаныңдағы адамдарды жиі еске аласың. Неліктен қауымдастық сен үшін соншалықты маңызды болып шықты және ол бірлескен жаттығулардан басқа не береді?
50
Спортивное комьюнити дает понимание, что ты не куку, что твой выбор имеет место быть и ты не один.
Спорт қауымдастығы сенің есуас емес екеніңді, таңдауыңның орны бар екенін және жалғыз емес екеніңді түсінуге мүмкіндік береді.
51
Люди вне спортивной тусовки не понимают «извращенных удовольствий» просыпаться в 5 утра в воскресенье в начале июня и ехать полтора часа на Капчагай, чтобы поплавать от одного берега до другого в гидрокостюме. А потом ты уже обнаруживаешь, что у тебя есть пара новых чатов, где ты планируешь с ребятами совместные поездки на заплывы по всему миру, делишься смешными рилсами и просто начинаешь дружить.
Спорт ортасынан тыс адамдар маусым басындағы жексенбіде таңғы сағат 5-те тұрып, бір жағалаудан екінші жағалауға гидрокостюммен жүзу үшін Қапшағайға бір жарым сағат жол жүрудің «бұрмаланған ләззатын» түсінбейді. Ал кейін сен жігіттермен бірге әлемнің түкпір-түкпіріндегі заплывтарға бірлескен сапарларды жоспарлайтын, күлкілі рилстермен бөлісетін бірнеше жаңа чатың пайда болғанын байқайсың да, жай ғана дос бола бастайсың.
52
Через плавание в твоей жизни появилась еще и йога. Сначала как растяжка и восстановление?
Жүзу арқылы өміріңе йога да келді. Алдымен созылу және қалпына келу ретінде ме?
53
— Йогу я полюбила безусловно буквально пару месяцев назад. К моему учителю я пришла через девушек из команды Ocean Team Family, с которыми мы делим соседние дорожки бассейна и тоже подружились. Я была в восторге, когда узнала, что учитель йоги еще и опытный пловец!
— Йоганы небәрі бірнеше ай бұрын шын жүректен жақсы көріп қалдым. Ұстазыма бассейнде көрші жолдарда жүзетін, дос болып кеткен Ocean Team Family командасының қыздары арқылы келдім. Йога ұстазының тәжірибелі жүзуші де екенін білгенде қатты қуандым!
54
А я чувствовала, что моему телу чего-то не хватает, хотелось попробовать что-то еще, но не так сильно конкурирующее за ресурс, как боулдеринг, а скорее дополняющее. С Асель я вижу, как мое тело меняется буквально после каждой тренировки. Все как я люблю: сила духа, тела и воли в одном.
Мен денеме бірдеңе жетпейтінін сезетінмін, тағы бір нәрсені байқап көргім келді, бірақ боулдеринг сияқты күш-қуат үшін бәсекелеспейтін, керісінше толықтыратын нәрсе. Асельмен бірге мен денемнің әр жаттығудан кейін өзгеріп жатқанын көремін. Бәрі мен жақсы көретіндей: рух, дене және ерік күші бір жерде.
55
Параллельно впервые появляются новые цели, которые не связаны с соревнованиями и стрессом, но основаны на дисциплине и последовательности. Там тоже есть комьюнити. А еще мощная эстетическая составляющая.
Сонымен қатар алғаш рет жарыстармен және стресспен байланысты емес, бірақ тәртіп пен жүйелілікке негізделген жаңа мақсаттар пайда болды. Онда да қауымдастық бар. Және күшті эстетикалық құрамдас бөлік.
56
Как удается совмещать руководящую работу, тренировки и обычную жизнь, в которой, к сожалению, никто пока не отменил усталость, быт и рабочие дедлайны?
Басшылық жұмысты, жаттығуларды және өкінішке қарай шаршауды, тұрмыс пен жұмыстағы мерзімдерді ешкім әлі жоймаған қарапайым өмірді қалай ұштастырасың?
57
— У меня не все так сложно. Во-первых, у меня понимающее руководство и щадящий рабочий график, то есть я могу периодически выезжать на соревнования. Тренировки — и йогу, и плавание — я встраиваю до работы. Мои дети уже достаточно взрослые, чтобы не увидеть меня утром или на выходных.
— Менде бәрі соншалықты күрделі емес. Біріншіден, басшылығым түсіністікпен қарайды және жұмыс кестем жеңіл, яғни мен анда-санда жарыстарға бара аламын. Жаттығуларды — йоганы да, жүзуді де — жұмысқа дейін орналастырамын. Балаларым таңертең немесе демалыс күндері мені көрмесе де болатындай ересек.
58
Для меня изначально спорт встраивался в рутину, не рушил ее. Я могу встать утром на тренировку, а потом полноценно отработать рабочий день. Другой момент, что я перестала убираться и вообще выполнять роль домохозяйки. Но это же скорее плюс.
Мен үшін спорт басынан бастап күнделікті тәртіпке енді, оны бұзған жоқ. Таңертең жаттығуға тұрып, содан кейін жұмыс күнін толық атқара аламын. Тағы бір жайт — мен үй жинауды және жалпы үй шаруасындағы әйел рөлін атқаруды қойдым. Бірақ бұл керісінше артықшылық.
59
Ты как-то сказала, что спорт помог тебе понять, что ты глубоко телесный человек. Что ты имеешь в виду?
Сен бірде спорт өзіңнің терең тәндік адам екеніңді түсінуге көмектескенін айттың. Мұнымен нені меңзейсің?
60
— Отношения с телом сильно изменились. Во-первых, мне стало жалко и неприятно пить алкоголь, есть неполезную еду. Я стала прислушиваться к сигналам усталости, лучше замечать реакции своего организма и понимать, что мне действительно подходит, а что нет.
— Денеммен қарым-қатынасым қатты өзгерді. Біріншіден, алкоголь ішу, зиянды тамақ жеу маған өкінішті әрі жағымсыз болып кетті. Шаршау белгілеріне құлақ асып, ағзамның реакцияларын жақсырақ байқап, маған не шынымен жарасатынын, не жараспайтынын түсіне бастадым.
61
Во-вторых, любая пауза в спорте моментально меняет и мое психоэмоциональное состояние. Не депрессия, конечно, но точно апатия накрывает с головой. Я как фонарик с динамо: чем больше крутишь ручку, тем ярче горит свет.
Екіншіден, спорттағы кез келген үзіліс менің психоэмоционалдық күйімді де лезде өзгертеді. Әрине, депрессия емес, бірақ апатия басымнан басып қалатыны анық. Мен динамосы бар қол шам сияқтымын: тұтқаны неғұрлым көп айналдырсаң, жарық соғұрлым жарқырайды.
62
И, как ни странно, мне кажется, что к 45 годам мое тело находится в лучшей форме за всю жизнь. Вторичная выгода.
Әрі таңғаларлығы, маған 45 жасымда денем өмір бойғы ең жақсы пішінде сияқты көрінеді. Қосымша пайда.
63
Как твои дети относятся к твоим спортивным увлечениям?
Балаларың сенің спорттық әуестіктеріңе қалай қарайды?
64
— Не могу сказать, что дети как-то особенно активно поддерживают меня в спорте. Но мне кажется, со временем они начали лучше понимать, почему для меня это так важно. Около трех лет назад мы были в Грузии и вместе пошли в двухдневный ночной хайк к озеру Удзиро. Прошли примерно 20 километров. После этого дети сказали: «Спасибо, мама, нам очень понравилось. Больше никогда».
— Балаларым мені спортта ерекше белсенді қолдайды деп айта алмаймын. Бірақ уақыт өте келе олар бұл мен үшін неге соншалықты маңызды екенін жақсырақ түсіне бастады деп ойлаймын. Шамамен үш жыл бұрын біз Грузияда болып, Удзиро көліне екі күндік түнгі жаяу саяхатқа бірге бардық. Шамамен 20 шақырым жүріп өттік. Осыдан кейін балалар: «Рақмет, анашым, бізге қатты ұнады. Енді ешқашан».
65
И одновременно они видели, какой восторг я там испытала, теперь с пониманием принимают мое отсутствие по выходным, когда я пропадаю в горах. Я оставляю им право выбрать спорт/активность по душе.
Сонымен бірге олар менің сол жерде қаншалықты қуанғанымды көрді, енді демалыс күндері тауға кетіп қалғанымды түсіністікпен қабылдайды. Мен оларға өздеріне ұнайтын спорт пен белсенділікті таңдау құқығын қалдырамын.
66
Старший сын участвовал со мной в RaceNation в 2025 году. Мы вместе тренировались несколько месяцев, что помогло мне сохранить с ним близкие отношения на фоне его перехода в подростковый возраст. Сейчас он продолжил заниматься в тренажерном зале, куда пришел вслед за мной. А младший все больше вовлекается в боулдеринг, где одно время пропадали мы все вместе. Каждый из нас сделал свой выбор и получил полное принятие от семьи и поддержку.
Үлкен ұлым 2025 жылы менімен бірге RaceNation-ға қатысты. Біз бірнеше ай бойы бірге жаттықтық, бұл оның жасөспірімдік кезеңге өтуі кезінде онымен жақын қарым-қатынасты сақтауға көмектесті. Қазір ол менің соңымнан келген тренажер залында жаттығуын жалғастырып жүр. Ал кенжем бір кезде бәріміз бірге уақыт өткізген боулдерингке барған сайын көбірек берілуде. Әрқайсымыз өз таңдауымызды жасадық және отбасынан толық қабылдау мен қолдау алдық.
67
Я не читаю детям лекции о пользе спорта и не заставляю их повторять за мной. Но они видят, что взрослый человек может ставить себе цели, пробовать новое, учиться, проигрывать и снова начинать. И будут знать, что тоже могут начинать сначала в любой момент своей жизни.
Мен балаларыма спорттың пайдасы туралы дәріс оқымаймын және оларды менің соңымнан қайталауға мәжбүрлемеймін. Бірақ олар ересек адам өзіне мақсат қойып, жаңаны байқап, үйреніп, жеңіліп, қайта бастай алатынын көреді. Және өздері де өмірінің кез келген сәтінде бәрін басынан бастай алатынын біледі.
68
Сколько вторых дыханий
Қанша екінші тыныс
69
Что бы ты сказала человеку 40–45 лет, который переживает сложный период и думает начать заниматься спортом, но ему страшно, поздно или здоровье уже не то?
Қиын кезеңді бастан өткеріп жүрген, спортпен шұғылдануды ойлап жүрген, бірақ қорқатын, кеш деп санайтын немесе денсаулығы бұрынғыдай емес 40–45 жастағы адамға не айтар едің?
70
— Я бы не стала говорить, что всем обязательно нужно идти тем же путем, что и я. Я знаю много людей, которые очень сильно себя любят и не пойдут на то, с чем я столкнулась. Это постоянное преодоление себя, дискомфорт, нужны усилия и лишние деньги (которых не бывает). Конфликт ожиданий и реальности, сравнение, осуждение.
— Барлығы міндетті түрде мен сияқты жолмен жүруі керек деп айтпас едім. Өзін қатты жақсы көретін және мен кезіктірген нәрселерге бармайтын көп адамды білемін. Бұл — өзіңді үнемі жеңу, жайсыздық, күш-жігер мен артық ақша (ол ешқашан болмайды) қажет. Күтулер мен шындықтың қақтығысы, салыстыру, айыптау.
71
Тебе приходится фокусироваться только на своем пути, хотя вокруг люди моложе, сильнее и здоровее добиваются лучших результатов. Для меня спорт еще очень сильно связан с эстетикой. А когда ты новичок в чем-то в 45 лет, не все получается красиво, и меня это тоже демотивировало.
Айналаңдағы сенен жас, күшті және дені сау адамдар жақсырақ нәтижеге жетіп жатқанына қарамастан, тек өз жолыңа назар аударуға тура келеді. Мен үшін спорт эстетикамен де қатты байланысты. Ал 45 жасыңда бір нәрседе жаңадан бастаушы болсаң, бәрі бірдей әдемі шықпайды, бұл да мені ынтамнан айырды.
72
Поэтому, если человек все-таки хочет заниматься спортом, самое важное, на мой взгляд, — найти правильного тренера. Даже не вид спорта, а тренера. Человека, который вдохновит, поддержит, учтет все твои индивидуальные особенности. Потому что идти в одиночку, без мотивации, вдохновения и поддержки, можно только при наличии огромной силы воли.
Сондықтан, егер адам бәрібір спортпен шұғылданғысы келсе, менің ойымша, ең маңыздысы — дұрыс жаттықтырушыны табу. Спорт түрін емес, жаттықтырушыны. Шабыт беретін, қолдайтын, сенің барлық жеке ерекшеліктеріңді ескеретін адамды. Өйткені мотивациясыз, шабытсыз және қолдаусыз жалғыз жүру тек орасан зор ерік-жігер болған жағдайда ғана мүмкін.
73
Фото @wildirbispro
Фото: @wildirbispro
74
И последний, уже традиционный вопрос: что для тебя означает найти свое второе дыхание?
Және соңғы, дәстүрлі сұрақ: өз екінші тынысыңды табу сен үшін нені білдіреді?
75
— Вообще я часто использую этот термин, когда хожу в горы. Я точно знаю: когда выходишь на маршрут, первый отрезок идешь и ноешь: «Зачем я вообще это делаю? Лучше бы осталась спать. Пять утра, а я куда-то прусь вверх, потная и еле дышу». А потом открывается второе дыхание — и ты не просто идешь, ты уже летишь вверх и неимоверно кайфуешь.
— Жалпы, мен бұл терминді тауға барғанда жиі қолданамын. Мен анық білемін: маршрутқа шыққанда алғашқы бөлікті қыңқылдап жүресің: «Мұны неге істеп жүрмін? Ұйықтап қалғаным жақсы еді. Таңғы бес, ал мен терлеп, әрең тыныс алып, бір жаққа өрге қарай сүйретіліп барамын». Ал кейін екінші тыныс ашылады да, сен жай ғана жүрмейсің, сен жоғары қарай ұшып, шексіз ләззат аласың.
76
То же самое с плаванием. Очень часто первые 500 метров я плыву и думаю: «Зачем вообще? Кто я? Где я? Почему я?» А потом входишь в какой-то ритм, в эту монотонность. Все становится очень правильным. Мысли постепенно очищаются, и ты просто фокусируешься на теле и ритме.
Жүзуде де солай. Көбіне алғашқы 500 метрді жүзіп келе жатып ойлаймын: «Мұның не керегі бар? Мен кіммін? Қайдамын? Неге мен?» Ал кейін бір ырғаққа, сол бірсарындылыққа енесің. Бәрі өте дұрыс бола бастайды. Ойлар біртіндеп тазарып, сен тек денеңе және ырғаққа назар аударасың.
77
А если говорить про второе дыхание как про более абстрактное понятие, то я не уверена, что то, что происходит со мной сейчас, и есть мое единственное второе дыхание. Я пробовала новые профессии несколько раз, в этом году сменила спорт. Почему-то думаю, что в 50 лет у меня будет очередной новый виток. А потом, возможно, еще и еще.
Ал егер екінші тыныс туралы абстрактілі ұғым ретінде айтсақ, қазір менімен болып жатқан нәрсе менің жалғыз екінші тынысым екеніне сенімді емеспін. Мен жаңа кәсіптерді бірнеше рет байқап көрдім, биыл спорт түрін ауыстырдым. Неге екені 50 жасымда тағы бір жаңа белес болады деп ойлаймын. Ал кейін, мүмкін, тағы да, тағы да.
78
Просто в 40–45 лет наступает момент, когда твои первоначальные цели и векторы уже во многом исчерпаны. Этап жизни, где были молодость, веселье, карьера, амбиции и еще много всего, постепенно теряет прежний смысл. Можно потратить годы на поиски нового смысла, а можно просто найти занятие — не профессию и предназначение, а хобби по душе, кто знает, чем это обернется. Здесь очень хорошо работает принцип «всегда говори „да“».
Жай ғана 40–45 жаста бастапқы мақсаттарың мен бағыттарың көп жағынан таусылатын кез келеді. Жастық, көңіл көтеру, мансап, амбициялар және тағы көп нәрсе болған өмір кезеңі бұрынғы мағынасын біртіндеп жоғалтады. Жаңа мағына іздеуге жылдар жұмсауға болады, ал жай ғана бір іс табуға болады — кәсіп пен тағдыр емес, жаныңа жақын хобби, оның немен аяқталатынын кім білсін. Мұнда «әрдайым „иә“ де» деген қағида өте жақсы жұмыс істейді.
79
Только в этом возрасте мы можем позволить себе выбрать хобби и цель более осознанно, без ограничений или оглядки на популярность, прислушаться к себе и пойти туда, где именно тебе хорошо. У меня это часто происходит совершенно спонтанно. Я просто соглашаюсь на что-то, иду, наблюдаю за собой и думаю: «О, да».
Тек осы жаста ғана біз хобби мен мақсатты саналырақ, шектеусіз немесе танымалдылыққа қарамай таңдай аламыз, өзімізге құлақ асып, дәл өзіңе жақсы болатын жерге бара аламыз. Менде бұл көбіне мүлде кенеттен болады. Мен жай ғана бір нәрсеге келісемін, барамын, өзімді бақылаймын да: «О, иә» деп ойлаймын.
80
Например, с бегом так в итоге не случилось. Я занималась им чуть больше года. В плавании я еще даже года не провела, поэтому пока не знаю, во что это выльется дальше. Конечно, хочется посмотреть разные заплывы. Но, с другой стороны, есть еще серфинг, боулдеринг, верховая езда и куча других занятий. Поэтому я правда не знаю, как все будет развиваться.
Мысалы, жүгірумен ақыры олай болмады. Мен онымен бір жылдан сәл астам айналыстым. Жүзуде әлі бір жыл да болған жоқпын, сондықтан мұның әрі қарай немен жалғасатынын әзірге білмеймін. Әрине, әртүрлі заплывтарды көргім келеді. Бірақ екінші жағынан, серфинг, боулдеринг, атқа міну және басқа да көптеген іс бар. Сондықтан шынымен бәрі қалай дамитынын білмеймін.
81
Но для меня второе дыхание — это точно момент, когда ты оставляешь свои прежние ожидания и разочарования и пробуешь что-то сделать с чистого листа. На том этапе жизни и в той ситуации, в которой находишься сейчас.
Бірақ мен үшін екінші тыныс — бұрынғы күтулер мен көңіл қалуларыңды қалдырып, бір нәрсені таза парақтан бастап көретін сәт екені анық. Өмірдің дәл қазір тұрған кезеңінде және дәл қазір тұрған жағдайыңда.
82
Страница Валерии в Instagram
Валерияның Instagram парақшасы

Санжар Ташаев — «Спорт күш-қуатты қалпына келтіруі керек, соңғысын тартып алмауы керек»

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Санжар Ташаев
Санжар Ташаев
2
Эксперты
Сарапшылар
3
Все эксперты
Барлық сарапшылар
4
Эксперт
Сарапшы
5
«Спорт должен восстанавливать ресурс, а не забирать его остатки»
«Спорт күш-қуатты қалпына келтіруі керек, соңғысын тартып алмауы керек»
6
Как выглядит спортивное тело изнутри? Хирург рассказал о том, что действительно меняют тренировки и где заканчивается их польза.
Спортпен шұғылданатын дене іштей қандай болады? Хирург жаттығулар шын мәнінде нені өзгертетінін және олардың пайдасы қай жерде аяқталатынын айтты.
7
Текст: Юлия Кузнецова
Мәтін: Юлия Кузнецова
8
Фото: из личного архива героя
Фото: кейіпкердің жеке мұрағатынан
9
Врач-хирург
Хирург дәрігер
10
Онкохирургия
Онкохирургия
11
Кроссфит и бег
Кроссфит және жүгіру
12
Стажировка в Токио
Токиодағы тағылымдама
13
Санжар Ташаев — врач-хирург Центральной городской клинической больницы Алматы. Его основное направление — онкохирургия и сложная колоректальная хирургия. Недавно Санжар прошел стажировку в Национальном онкологическом центре Японии в Токио, в отделении колоректальной хирургии под руководством доктора Юкихиде Канемицу. Он регулярно занимается кроссфитом и бегом.
Санжар Ташаев — Алматының Орталық қалалық клиникалық ауруханасының хирург дәрігері. Оның негізгі бағыты — онкохирургия және күрделі колоректалдық хирургия. Жақында Санжар Токиодағы Жапонияның Ұлттық онкология орталығында, доктор Юкихиде Канемицудың жетекшілігімен колоректалдық хирургия бөлімінде тағылымдамадан өтті. Ол кроссфитпен және жүгірумен үнемі айналысады.
14
«Второе дыхание» поговорило с Санжаром о том, действительно ли тело спортсмена отличается для хирурга, помогает ли физическая форма восстановиться после операции, где проходит граница между нагрузкой и перегрузкой и почему возраст — далеко не главный критерий для занятий спортом.
«Екінші тыныс» Санжармен спортшының денесі хирург үшін шынымен өзгеше ме, физикалық дайындық отадан кейін қалпына келуге көмектесе ме, жүктеме мен шамадан тыс жүктеменің шекарасы қайда және неге жас спортпен айналысудың басты өлшемі емес екені туралы сөйлесті.
15
Хирург на тренировке
Жаттығудағы хирург
16
Что появилось раньше: медицина или серьезное увлечение спортом? Как ты пришел к кроссфиту и бегу?
Алдымен не пайда болды: медицина ма, әлде спортқа байыпты әуестік пе? Кроссфит пен жүгіруге қалай келдің?
17
— Медицина и дисциплина появились первыми, а вот осознанный, серьезный спорт пришел уже в студенческие и резидентурные годы. В хирургию приходишь с пониманием, что здесь нужна колоссальная физическая выносливость: стоять у операционного стола по четыре-восемь часов в одном положении и сохранять микроскопическую точность движений пальцев физически нетренированному человеку очень сложно.
— Алдымен медицина мен тәртіп пайда болды, ал саналы, байыпты спорт студенттік және резидентура жылдарында келді. Хирургияға мұнда орасан зор физикалық төзімділік қажет екенін түсініп келесің: операция үстелінің басында бір қалыпта төрт-сегіз сағат тұрып, саусақ қимылдарының микроскопиялық дәлдігін сақтау физикалық тұрғыдан жаттықпаған адамға өте қиын.
18
К кроссфиту я пришел в поиске функциональной подготовки. Это идеальный инструмент для развития силы, взрывной выносливости и ментальной стойкости. А бег добавился как отличная аэробная база, логичная функциональная составляющая и возможность побыть наедине со своими мыслями после тяжелых дежурств.
Кроссфитке функционалдық дайындық іздеп келдім. Бұл күшті, жарылғыш төзімділікті және психикалық тұрақтылықты дамытудың мінсіз құралы. Ал жүгіру тамаша аэробты негіз, қисынды функционалдық құрамдас бөлік және ауыр кезекшіліктерден кейін өз ойларыңмен оңаша қалу мүмкіндігі ретінде қосылды.
19
Как выглядит твой тренировочный график?
Сенің жаттығу кестең қандай?
20
— Сейчас моя неделя — это комбинация функционального тренинга и беговых или аэробных сессий. Стараюсь держать график в районе трех-четырех тренировок в неделю. Конечно, бывают периоды, когда спорт приходится на время откладывать или сильно урезать нагрузки. В первую очередь это ночные экстренные дежурства, тяжелые длительные операции, периоды интенсивных стажировок и командировок, например во время поездок на обучение за рубеж.
— Қазір менің аптам функционалдық жаттығу мен жүгіру немесе аэробты сессиялардың үйлесімі. Аптасына үш-төрт жаттығу шамасында ұстауға тырысамын. Әрине, спортты біраз уақытқа кейінге қалдыруға немесе жүктемені айтарлықтай азайтуға тура келетін кезеңдер болады. Ең алдымен бұл түнгі шұғыл кезекшіліктер, ауыр әрі ұзақ операциялар, қарқынды тағылымдамалар мен іссапарлар кезеңдері, мысалы, шетелге оқуға барғанда.
21
Но я стараюсь не выпадать из движения полностью: даже 20–30 минут легкой разминки или прогулки помогают поддерживать тонус.
Бірақ мен қозғалыстан толық қол үзбеуге тырысамын: тіпті 20–30 минуттық жеңіл жаттығу немесе серуен де тонусты сақтауға көмектеседі.
22
Работа хирурга предполагает операции, дежурства, стресс и не всегда предсказуемый график. Как тебе удается совмещать ее с тренировками?
Хирургтың жұмысы операцияларды, кезекшіліктерді, стрессті және әрдайым болжауға келе бермейтін кестені қамтиды. Оны жаттығулармен қалай ұштастырасың?
23
— Главное правило — абсолютная гибкость и отсутствие перфекционизма. Если после 12-часовой операции или суточного дежурства пытаться выполнить тяжелый кроссфит-комплекс с максимальными весами, это приведет лишь к травме или срыву адаптации.
— Басты ереже — толық икемділік және перфекционизмнің болмауы. Егер 12 сағаттық операциядан немесе тәуліктік кезекшіліктен кейін ең ауыр салмақпен кроссфит кешенін орындауға тырыссаң, бұл тек жарақатқа немесе бейімделудің бұзылуына әкеледі.
24
Я планирую тренировки не по жестким дням недели, а по микроциклам восстановления. Есть окно между операциями и дежурствами — делаю полноценную силовую тренировку или интервалы. Вышел уставшим после сложного клинического случая — заменяю тяжелый зал на легкую восстановительную пробежку или растяжку.
Мен жаттығуларды аптаның қатаң күндеріне емес, қалпына келудің микроциклдеріне қарай жоспарлаймын. Операциялар мен кезекшіліктердің арасында терезе болса — толыққанды күш жаттығуын немесе интервалдарды орындаймын. Күрделі клиникалық жағдайдан кейін шаршап шықсам — ауыр залды жеңіл қалпына келтіретін жүгіріспен немесе созылумен алмастырамын.
25
Спорт должен помогать восстанавливать ресурс, а не забирать его остатки.
Спорт күш-қуатты қалпына келтіруге көмектесуі керек, соңғысын тартып алмауы керек.
26
Тело спортсмена изнутри
Спортшының денесі іштей
27
Профессия заставляет тебя осторожнее относиться к собственному телу или, наоборот, дает больше спокойствия, потому что ты хорошо понимаешь, как оно работает?
Мамандығың сені өз денеңе сақтықпен қарауға мәжбүр ете ме, әлде, керісінше, оның қалай жұмыс істейтінін жақсы түсінгендіктен көбірек сабырлылық бере ме?
28
— Скорее и то, и другое одновременно. Понимание анатомии, биомеханики суставов и физиологии дает уверенность: ты знаешь, как правильно распределять нагрузку, как работают мышцы-стабилизаторы, что такое аэробный и анаэробный порог. С другой стороны, как хирург, периодически сталкивающийся с травмами, грыжами и осложнениями у пациентов, я гораздо осторожнее отношусь к чистой гиревой нагрузке.
— Екеуі де бір мезгілде. Анатомияны, буындардың биомеханикасын және физиологияны түсіну сенімділік береді: жүктемені қалай дұрыс бөлу керегін, тұрақтандырушы бұлшықеттер қалай жұмыс істейтінін, аэробты және анаэробты шек дегеннің не екенін білесің. Екінші жағынан, науқастарда жарақаттарға, жарықтарға және асқынуларға анда-санда кезігетін хирург ретінде мен таза салмақ жүктемесіне әлдеқайда сақ қараймын.
29
Я не буду делать срыв с кривой спиной ради лишних пяти килограммов на штанге — риски и анатомическая цена ошибки мне слишком хорошо известны.
Мен штангаға қосымша бес келі үшін қисық арқамен жұлқу жасамаймын — қатенің тәуекелдері мен анатомиялық бағасы маған тым жақсы таныс.
30
Есть представление, что оперировать физически подготовленного человека в каком-то смысле проще. Есть ли в этом доля правды? Отличается ли с точки зрения хирурга тело тренированного человека во время операции?
Физикалық дайындығы бар адамға ота жасау белгілі бір мағынада оңайырақ деген түсінік бар. Мұнда шындық бар ма? Хирург тұрғысынан жаттыққан адамның денесі ота кезінде өзгеше ме?
31
— Да, отличается, и в этом абсолютная правда. У физически подготовленного человека хорошо выражены анатомические ориентиры: четко видны фасциальные футляры, сухожилия и мышечные слои, что существенно облегчает хирургический доступ. Отличается и качество тканей: мышцы более плотные, меньше выражена дряблость тканей, швы держатся надежнее.
— Иә, өзгеше, және бұл мүлде шындық. Физикалық дайындығы бар адамда анатомиялық бағдарлар жақсы көрінеді: фасциялық қаптар, сіңірлер мен бұлшықет қабаттары анық көрінеді, бұл хирургиялық қолжетімділікті айтарлықтай жеңілдетеді. Тіндердің сапасы да өзгеше: бұлшықеттер тығызырақ, тіндердің салбырауы азырақ, тігістер сенімдірек ұстайды.
32
Кроме того, меньше висцерального и подкожного жира. В абдоминальной и колоректальной хирургии выраженный слой жировой ткани сильно затрудняет визуализацию сосудов и нервных сплетений. У атлетичных пациентов анатомические слои «чище».
Оның үстіне висцералды және тері асты майы азырақ. Абдоминалды және колоректалдық хирургияда майлы тіннің қалың қабаты қан тамырлары мен жүйке өрімдерін көруді қатты қиындатады. Атлетикалық науқастарда анатомиялық қабаттар «таза».
33
Что хирург действительно может заметить у человека, который много лет занимается спортом? А что из представлений о «теле спортсмена» скорее миф?
Көп жыл бойы спортпен айналысатын адамнан хирург шынымен нені байқай алады? Ал «спортшы денесі» туралы түсініктердің қайсысы көбіне миф?
34
— Действительно видно соотношение подкожно-жировой клетчатки и висцерального жира. У спортсменов сальник и брыжейка кишки тонкие, прозрачные, сосудистый рисунок четко контурируется. Видна плотность и васкуляризация мышц: мышцы у тренированных людей насыщенного цвета, с хорошим кровоснабжением и высокими упругими свойствами.
— Тері асты май клетчаткасы мен висцералды майдың арақатынасы шынымен көрінеді. Спортшыларда шарбы мен ішек шажырқайы жұқа, мөлдір, қан тамырларының өрнегі анық көрінеді. Бұлшықеттердің тығыздығы мен қанмен қамтамасыз етілуі көрінеді: жаттыққан адамдардың бұлшықеттері қанық түсті, қанмен жақсы қамтамасыз етілген және серпімділігі жоғары.
35
Еще один признак — брадикардия. На мониторе анестезиолога у атлетов пульс в покое часто составляет 45–55 ударов в минуту — это физиологическое «спортивное сердце».
Тағы бір белгі — брадикардия. Анестезиологтың мониторында атлеттердің тыныштық күйіндегі пульсі көбіне минутына 45–55 соққы болады — бұл физиологиялық «спортшы жүрегі».
36
А вот то, что у спортсменов «особые, непробиваемые внутренние органы», — миф. Анатомически печень, кишечник или сосуды устроены одинаково у всех. Спорт развивает мышечную систему, сосудистую сеть и метаболическую адаптацию, но не делает внутренние органы механически «неуязвимыми».
Ал спортшыларда «ерекше, бұзылмайтын ішкі ағзалар» бар деген — миф. Анатомиялық тұрғыдан бауыр, ішек немесе қан тамырлары барлығында бірдей құрылған. Спорт бұлшықет жүйесін, қан тамырлар желісін және метаболикалық бейімделуді дамытады, бірақ ішкі ағзаларды механикалық тұрғыдан «осал емес» етпейді.
37
Если сравнить двух пациентов сопоставимого возраста и состояния здоровья, но один регулярно тренируется, а другой ведет малоподвижный образ жизни, может ли отличаться то, как они переносят серьезную операцию и восстанавливаются после нее?
Жасы мен денсаулық жағдайы ұқсас екі науқасты салыстырсақ, бірақ біреуі үнемі жаттығады, ал екіншісі аз қозғалатын өмір салтын ұстанса, олардың ауыр отаны көтеруі және одан кейін қалпына келуі өзгеше болуы мүмкін бе?
38
— Разница огромная, и это один из ключевых факторов в современной концепции fast-track хирургии — ускоренного восстановления.
— Айырмашылық орасан зор, және бұл заманауи fast-track хирургия — жеделдетілген қалпына келу тұжырымдамасындағы негізгі факторлардың бірі.
39
Во-первых, кардиореспираторный резерв: спортсмен легко переносит анестезию и временную гипоксию, его легкие расправляются быстрее, а риск послеоперационной пневмонии в разы ниже. Во-вторых, активизация: тренированный человек встает с кровати уже в первые сутки после операции, потому что у него есть корсет из мышц пресса и спины, а также привычка к физическому усилию.
Біріншіден, кардиореспираторлық қор: спортшы наркозды және уақытша гипоксияны оңай көтереді, оның өкпесі тезірек жазылады, ал отадан кейінгі пневмония қаупі бірнеше есе төмен. Екіншіден, белсендірілу: жаттыққан адам отадан кейінгі алғашқы тәулікте-ақ төсектен тұрады, өйткені оның іш пен арқа бұлшықеттерінен тұратын корсеті және физикалық күш салуға әдеті бар.
40
Наконец, метаболический ответ: системный воспалительный ответ на операционную травму у физически активных людей протекает сбалансированнее, ранние этапы заживления и восстановления функции ЖКТ идут быстрее.
Соңында, метаболикалық жауап: физикалық белсенді адамдарда операциялық жарақатқа жүйелі қабыну жауабы теңгерімдірек өтеді, жазылудың ерте кезеңдері мен асқазан-ішек жолдары қызметінің қалпына келуі тезірек жүреді.
41
Где заканчивается польза
Пайда қай жерде аяқталады
42
Есть ли обратная сторона хорошей спортивной формы? Могут ли экстремальные нагрузки, очень низкий процент жира, обезвоживание или постоянное недовосстановление создавать проблемы?
Жақсы спорттық пішіннің теріс жағы бар ма? Экстремалды жүктемелер, майдың өте төмен пайызы, сусыздану немесе үнемі толық қалпына келмеу мәселе тудыруы мүмкін бе?
43
— Безусловно. Здоровый любительский спорт и профессиональный или экстремальный спорт — совершенно разные вещи. Чрезмерно низкий процент жира супрессирует иммунную систему и эндокринную функцию. В хирургии жировая ткань в разумных пределах — это энергодепо для заживления.
— Әрине. Сау әуесқойлық спорт пен кәсіби немесе экстремалды спорт — мүлде басқа нәрселер. Майдың шамадан тыс төмен пайызы иммундық жүйе мен эндокриндік қызметті басады. Хирургияда ақылға қонымды мөлшердегі майлы тін — жазылуға арналған энергия қоры.
44
Хроническая перетренированность и обезвоживание приводят к гиперкоагуляции — риску тромбозов, высоким уровням кортизола и микроэлектролитным нарушениям: гипокалиемии, гипомагниемии, что может провоцировать аритмии под наркозом.
Созылмалы шамадан тыс жаттығу және сусыздану гиперкоагуляцияға — тромбоз қаупіне, кортизолдың жоғары деңгейіне және электролиттік бұзылыстарға: гипокалиемияға, гипомагниемияға әкеледі, бұл наркоз кезінде аритмияны тудыруы мүмкін.
45
Отдельная история — рабдомиолиз. При экстремальных, неадекватных кроссфит-нагрузках разрушаются мышцы, а продукты распада, в частности миоглобин, могут повреждать почки и приводить к острой почечной недостаточности.
Жеке тақырып — рабдомиолиз. Экстремалды, шамадан тыс кроссфит жүктемелерінде бұлшықеттер бұзылады, ал ыдырау өнімдері, атап айтқанда миоглобин, бүйректі зақымдап, жедел бүйрек жеткіліксіздігіне әкелуі мүмкін.
46
Ты занимаешься колоректальной хирургией. Есть ли особенности работы ЖКТ или проблемы, с которыми чаще сталкиваются люди, занимающиеся бегом и другими интенсивными видами спорта?
Сен колоректалдық хирургиямен айналысасың. Жүгірумен және басқа да қарқынды спорт түрлерімен айналысатын адамдар жиі кездесетін асқазан-ішек жолдары жұмысының ерекшеліктері немесе мәселелері бар ма?
47
— Да, в спортивной медицине и колоректальной практике есть характерные состояния. Например, ишемический колит бегунов — Runner's trots. При длительном беге на выносливость или высокоинтенсивных WOD кровоток перераспределяется от органов брюшной полости к работающим скелетным мышцам. Кровоснабжение кишечника может снижаться на 70–80%, что вызывает спазмы, диарею, а иногда и микрокровотечения. Из-за ишемии и перегрева во время марафонов может нарушаться эпителиальный барьер кишечника.
— Иә, спорт медицинасы мен колоректалдық тәжірибеде тән жағдайлар бар. Мысалы, жүгірушілердің ишемиялық колиті — Runner's trots. Төзімділікке ұзақ жүгіргенде немесе жоғары қарқынды WOD кезінде қан ағымы құрсақ қуысы ағзаларынан жұмыс істеп тұрған қаңқа бұлшықеттеріне қайта бөлінеді. Ішектің қанмен қамтамасыз етілуі 70–80%-ға дейін төмендеуі мүмкін, бұл түйілулерді, диареяны, ал кейде шағын қан кетулерді тудырады. Марафондар кезінде ишемия мен қызып кету салдарынан ішектің эпителиалдық тосқауылы бұзылуы мүмкін.
48
Есть и проблемы с мышцами тазового дна и геморроидальная болезнь. Частое поднятие максимальных весов при задержке дыхания, натуживании, маневре Вальсальвы повышает внутрибрюшное давление, что может провоцировать обострение геморроя или диссинергию тазового дна.
Жамбас түбі бұлшықеттерінің мәселелері және геморрой ауруы да бар. Тынысты ұстап, күшеніп, Вальсальва маневрімен ең ауыр салмақты жиі көтеру құрсақішілік қысымды арттырады, бұл геморройдың өршуін немесе жамбас түбінің диссинергиясын тудыруы мүмкін.
49
Многие люди после 35–40 лет начинают тренироваться очень активно: несколько тренировок в неделю, соревнования, марафоны. Где проходит граница между полезной адаптацией и слишком резким увеличением нагрузки?
Көптеген адамдар 35–40 жастан кейін өте белсенді жаттыға бастайды: аптасына бірнеше жаттығу, жарыстар, марафондар. Пайдалы бейімделу мен жүктемені тым күрт арттырудың шекарасы қайда?
50
— Граница лежит там, где скорость накопления микротравм и утомления начинает превышать скорость восстановления. После 35–40 лет связки, сухожилия и хрящи теряют прежнюю эластичность, а связочный аппарат адаптируется к нагрузкам значительно медленнее, чем мышцы или сердечно-сосудистая система.
— Шекара микрожарақаттар мен шаршаудың жиналу жылдамдығы қалпына келу жылдамдығынан асып түсе бастайтын жерде жатыр. 35–40 жастан кейін байламдар, сіңірлер мен шеміршектер бұрынғы серпімділігін жоғалтады, ал байлам аппараты жүктемеге бұлшықеттерге немесе жүрек-қан тамырлары жүйесіне қарағанда әлдеқайда баяу бейімделеді.
51
Сердце и легкие могут быть уже готовы бежать полумарафон, а связки коленей и ахилловы сухожилия — еще нет.
Жүрек пен өкпе жартылай марафон жүгіруге дайын болуы мүмкін, ал тізе байламдары мен ахилл сіңірлері — әлі жоқ.
52
Резкий скачок объема, более 10–15% в неделю, или переход от дивана к ежедневным кроссфит-комплексам — прямой путь к тендинопатиям, стресс-переломам и перегрузке вегетативной нервной системы.
Көлемнің аптасына 10–15%-дан артық күрт секіруі немесе диваннан күнделікті кроссфит кешендеріне көшу — тендинопатияларға, стресс-сынықтарға және вегетативтік жүйке жүйесінің шамадан тыс жүктелуіне тура жол.
53
Насколько возраст вообще должен определять ограничения в спорте? Что важнее для врача: цифра в паспорте или состояние конкретного человека?
Жас спорттағы шектеулерді қаншалықты айқындауы керек? Дәрігер үшін не маңыздырақ: төлқұжаттағы сан ба, әлде нақты адамның жағдайы ма?
54
— Для современного врача цифра в паспорте — это лишь хронологический ориентир. Намного важнее биологический возраст и текущий функциональный статус. Я видел 60-летних пациентов с эластичными сосудами, прекрасным VO₂max и мышцами, которые переносили тяжелейшие операции легко. И видел 30-летних людей с метаболическим синдромом, тяжелой гиподинамией и сосудистым руслом 60-летнего.
— Заманауи дәрігер үшін төлқұжаттағы сан — тек хронологиялық бағдар. Биологиялық жас пен ағымдағы функционалдық жағдай әлдеқайда маңызды. Мен серпімді қан тамырлары, тамаша VO₂max және бұлшықеттері бар, ең ауыр операцияларды оңай көтерген 60 жастағы науқастарды көрдім. Метаболикалық синдромы, ауыр гиподинамиясы және 60 жастағы адамның қан тамырлары арнасы бар 30 жастағы адамдарды да көрдім.
55
Ограничения определяются не возрастом, а имеющимся соматическим багажом: состоянием сердечно-сосудистой системы, суставов, уровнем глюкозы, давлением.
Шектеулерді жас емес, бар соматикалық жүк айқындайды: жүрек-қан тамырлары жүйесінің, буындардың жағдайы, глюкоза деңгейі, қысым.
56
Ты также хирург-онколог. Меняет ли онкологический диагноз отношение к физической активности? В каких ситуациях спорт действительно приходится ограничивать, а когда движение может быть частью восстановления?
Сен онколог-хирург те боласың. Онкологиялық диагноз физикалық белсенділікке деген көзқарасты өзгерте ме? Қандай жағдайларда спортты шынымен шектеуге тура келеді, ал қашан қозғалыс қалпына келудің бір бөлігі бола алады?
57
— В современной онкологии произошел фундаментальный сдвиг. Раньше считалось, что онкологическому больному нужен строгий покой. Сегодня дозированная физическая активность — официальная часть преабилитации, подготовки к операции, и реабилитации.
— Заманауи онкологияда түбегейлі өзгеріс болды. Бұрын онкологиялық науқасқа қатаң тыныштық керек деп саналатын. Бүгінде мөлшерленген физикалық белсенділік — преабилитацияның, отаға дайындықтың және оңалтудың ресми бөлігі.
58
Умеренные аэробные нагрузки до операции улучшают переносимость хирургического вмешательства, снижают частоту осложнений.
Отаға дейінгі қалыпты аэробты жүктемелер хирургиялық араласуды көтеруді жақсартып, асқынулар жиілігін төмендетеді.
59
После операции ранняя ходьба предотвращает парез кишечника и спаечный процесс, улучшает качество жизни на фоне химиотерапии. Ограничивать нагрузки нужно в раннем послеоперационном периоде, до полного заживления швов и анастомозов, при выраженной анемии, высокой угрозе патологических переломов при метастазах в кости, активных кровотечениях или тяжелой тромбоцитопении.
Отадан кейін ерте жүру ішек парезінің және жабысқақ үдерістің алдын алады, химиотерапия кезінде өмір сапасын жақсартады. Жүктемені ота жасалғаннан кейінгі ерте кезеңде, тігістер мен анастомоздар толық жазылғанға дейін, айқын анемия кезінде, сүйекке метастаз болғанда патологиялық сынықтардың жоғары қаупі кезінде, белсенді қан кету немесе ауыр тромбоцитопения кезінде шектеу керек.
60
Врач и спортсмен
Дәрігер және спортшы
61
Изменил ли собственный спортивный опыт тебя как врача?
Өзіңнің спорттық тәжірибең сені дәрігер ретінде өзгертті ме?
62
— Да, спорт очень сильно развивает эмпатию и понимание физиологии. Я лучше понимаю, что ощущает пациент при мышечной боли, спазмах или общей физической истощенности после операции. Когда я говорю пациенту о важности сна, полноценного белка в рационе, постепенного наращивания шагов после выписки, я транслирую это не как сухую инструкцию из учебника, а как глубоко прожитый и физиологически обоснованный принцип восстановления.
— Иә, спорт эмпатияны өте қатты дамытады және физиологияны түсінуге көмектеседі. Мен науқастың бұлшықет ауыруы, түйілу немесе отадан кейінгі жалпы физикалық әлсіздік кезінде не сезінетінін жақсырақ түсінемін. Науқасқа ұйқының, рационда толыққанды ақуыздың, шығарылғаннан кейін қадам санын біртіндеп арттырудың маңыздылығы туралы айтқанда, мен мұны оқулықтағы құрғақ нұсқаулық ретінде емес, терең өмір сүрілген және физиологиялық тұрғыдан негізделген қалпына келу қағидасы ретінде жеткіземін.
63
А хирургическая практика изменила твое отношение к тренировкам?
Ал хирургиялық тәжірибе сенің жаттығуларға деген көзқарасыңды өзгертті ме?
64
— Однозначно. Я стал гораздо трепетнее относиться к технике, восстановлению и разминке. Я практически исключил из своей практики неоправданные проходки на 1ПМ — максимальный вес на одно повторение — в упражнениях с высокой осевой нагрузкой без надлежащей подготовки.
— Әрине. Мен техникаға, қалпына келуге және жаттығу алдындағы қыздыруға әлдеқайда ұқыпты қарай бастадым. Тиісті дайындықсыз осьтік жүктемесі жоғары жаттығулардағы 1ПМ — бір қайталауға арналған ең ауыр салмақ — бойынша негізсіз әрекеттерді өз тәжірибемнен іс жүзінде алып тастадым.
65
Никогда не тренируюсь «через резкую суставную или связочную боль». Если мышца терпит, то связка или хрящ при повреждении восстанавливаются месяцами. Я перестал игнорировать сигналы обезвоживания и недосыпа, потому что видел на операциях, как выглядят ткани и сосуды обезвоженного или хронически истощенного человека.
Ешқашан «буынның немесе байламның өткір ауыруына қарамай» жаттықпаймын. Бұлшықет шыдаса, байлам немесе шеміршек зақымданғанда айлар бойы қалпына келеді. Сусыздану мен ұйқы жетіспеушілігінің белгілерін елемеуді қойдым, өйткені операцияларда сусызданған немесе созылмалы әлсіреген адамның тіндері мен қан тамырлары қандай болатынын көрдім.
66
Если человек после 40 никогда серьезно не занимался спортом и решил начать сейчас, что ему действительно стоит проверить или учесть перед регулярными тренировками?
Егер 40-тан асқан адам ешқашан спортпен байыпты айналыспаған болса және енді бастауды шешсе, тұрақты жаттығулар алдында оған шынымен нені тексеру немесе ескеру керек?
67
— Обязательно сделать ЭКГ и ЭхоКГ — УЗИ сердца — и пройти консультацию кардиолога, при необходимости — нагрузочный тест или тредмил. Сдать базовые анализы крови: общий анализ крови — гемоглобин, анемия; биохимию — АЛТ, АСТ, креатинин, липидный профиль, глюкоза или гликированный гемоглобин, ферритин. Измерить артериальное давление в покое и динамике. И проконсультироваться с грамотным тренером для постановки базовой техники движений.
— Міндетті түрде ЭКГ және ЭхоКГ — жүректің УДЗ-сын жасатып, кардиологтың кеңесінен өту керек, қажет болса — жүктемелік тест немесе тредмил. Негізгі қан анализдерін тапсыру: жалпы қан анализі — гемоглобин, анемия; биохимия — АЛТ, АСТ, креатинин, липидтік профиль, глюкоза немесе гликирленген гемоглобин, ферритин. Тыныштық күйде және динамикада артериялық қысымды өлшеу. Және қозғалыстың негізгі техникасын қою үшін білікті жаттықтырушымен кеңесу.
68
Избыточно «на всякий случай» делать МРТ всех отделов позвоночника и суставов при отсутствии болей и симптомов: вы найдете случайные протрузии, которые есть у огромного количества людей, и только испугаетесь. Также не нужен полный скрининг всех онкомаркеров «для спорта» или сложные дорогостоящие генетические панели на спортивные таланты.
Ауырсыну мен симптомдар болмаған кезде «не болса да» деп омыртқаның барлық бөлімдері мен буындардың МРТ-сын жасау артық: көптеген адамдарда кездесетін кездейсоқ протрузияларды тауып, тек қорқып қаласыз. Сондай-ақ «спорт үшін» барлық онкомаркерлердің толық скринингі немесе спорттық дарындылыққа арналған күрделі әрі қымбат генетикалық панельдер қажет емес.
69
И традиционный вопрос проекта: что лично для тебя означает «второе дыхание»?
Және жобаның дәстүрлі сұрағы: сен үшін жеке «екінші тыныс» нені білдіреді?
70
— Для меня «второе дыхание» — это не просто физиологический эффект, когда после ацидоза и одышки организм переходит на экономичное потребление кислорода. Это способность адаптироваться в момент полного исчерпания привычного ресурса.
— Мен үшін «екінші тыныс» — ацидоз бен ентігуден кейін ағза оттегін үнемді тұтынуға көшетін физиологиялық әсер ғана емес. Бұл — әдеттегі күш-қуат толық таусылған сәтте бейімделе білу қабілеті.
71
В жизни хирургов такие моменты неизбежны: переход от теории к сложнейшим самостоятельным операциям, тяжелые дежурства, профессиональное выгорание, сложные клинические случаи, интенсивные зарубежные стажировки, когда ты попадаешь в абсолютно новую, жесткую среду и должен соответствовать высочайшему уровню. В такие моменты приходится останавливаться, выдыхать, отбрасывать лишний балласт и находить новые смыслы и силы продолжить движение.
Хирургтардың өмірінде мұндай сәттер сөзсіз болады: теориядан ең күрделі дербес операцияларға көшу, ауыр кезекшіліктер, кәсіби күйзеліс, күрделі клиникалық жағдайлар, мүлде жаңа, қатал ортаға тап болып, ең жоғары деңгейге сай болуың керек қарқынды шетелдік тағылымдамалар. Мұндай сәттерде тоқтап, демді шығарып, артық жүкті тастап, қозғалысты жалғастыруға жаңа мағыналар мен күш табуға тура келеді.
72
Спорт научил меня простому правилу: какими бы тяжелыми ни были последние метры дистанции или последние часы операции — если ты продолжаешь совершать правильные, выверенные действия, второе дыхание обязательно придет.
Спорт мені қарапайым ережеге үйретті: қашықтықтың соңғы метрлері немесе операцияның соңғы сағаттары қаншалықты ауыр болса да — егер сен дұрыс, мұқият өлшенген әрекеттерді жасай берсең, екінші тыныс міндетті түрде келеді.
73
Страница Санжара в Instagram
Санжардың Instagram парақшасы

Василий Симонов — «Жеңісті жалғастыру үшін татамиге өзің шығуың міндетті емес»

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Василий Симонов
Василий Симонов
2
Эксперты
Сарапшылар
3
Все эксперты
Барлық сарапшылар
4
Эксперт
Сарапшы
5
«Необязательно самому выходить на татами, чтобы продолжать побеждать»
«Жеңісті жалғастыру үшін татамиге өзің шығуың міндетті емес»
6
Мастер спорта международного класса по карате киокушинкай завершил соревновательную карьеру, но из спорта не ушел — теперь его главные победы одерживают ученики.
Киокушинкай карате бойынша халықаралық дәрежедегі спорт шебері жарыс мансабын аяқтады, бірақ спорттан кетпеді — енді оның басты жеңістеріне шәкірттері жетеді.
7
Текст: Юлия Кузнецова
Мәтін: Юлия Кузнецова
8
Фото: из личного архива героя
Фото: кейіпкердің жеке мұрағатынан
9
30 лет
30 жас
10
МСМК по киокушинкай
Киокушинкай бойынша ХДСШ
11
III дан
III дан
12
Школа OneHit
OneHit мектебі
13
Василию Симонову 30 лет. Он мастер спорта международного класса, обладатель черного пояса III дана и звания сенсея. Карате занимается более 20 лет. Сегодня руководит школой OneHit, которая объединяет четыре филиала в Алматы. Его воспитанники выступают на городских, республиканских и международных соревнованиях. Недавно один из учеников завоевал бронзу чемпионата мира.
Василий Симонов 30 жаста. Ол — халықаралық дәрежедегі спорт шебері, III дан қара белбеудің иегері және сэнсэй атағы бар. Каратемен 20 жылдан астам айналысады. Бүгінде Алматыдағы төрт филиалды біріктіретін OneHit мектебін басқарады. Оның шәкірттері қалалық, республикалық және халықаралық жарыстарда өнер көрсетеді. Жақында шәкірттерінің бірі әлем чемпионатында қола жүлде алды.
14
В интервью «Второму дыханию» Василий рассказал, почему перестал бороться за медали, как меняются отношения с учениками, когда они взрослеют, и зачем люди впервые приходят в карате после 30 или 40 лет.
«Екінші тынысқа» берген сұхбатында Василий неге медаль үшін күресуді тоқтатқанын, шәкірттер ер жеткенде олармен қарым-қатынас қалай өзгеретінін және адамдар неге каратеге алғаш рет 30 немесе 40 жастан кейін келетінін айтып берді.
15
Из ученика — в сенсеи
Шәкірттен — сэнсэйге
16
Василий, как карате появилось в вашей жизни? Когда вы поняли, что оно станет делом жизни?
Василий, карате өміріңізге қалай келді? Оның өмірлік ісіңізге айналатынын қашан түсіндіңіз?
17
— Мой путь в карате начался в семь лет, еще до поступления в первый класс. И, как ни странно, благодарить за это я должен свою бабушку. В детстве я был довольно слабым ребенком, и бабушка переживала, что в школе меня могут обижать. Поэтому она решила записать меня в спортивную секцию. Так получилось, что ближайшей секцией оказалось именно карате, причем находилась она в той же школе, где впоследствии я проучился все 11 лет. Поэтому на протяжении всего школьного периода у меня был довольно простой распорядок: сначала уроки, а после них — тренировки по карате. И все это в одном здании.
— Менің каратедегі жолым жеті жасымда, бірінші сыныпқа бармай тұрып басталды. Әрі таңғаларлығы, бұл үшін әжеме алғыс айтуым керек. Бала кезімде мен әлсіздеу болдым, әжем мектепте мені біреулер ренжітуі мүмкін деп уайымдады. Сондықтан ол мені спорт үйірмесіне жаздыруды шешті. Солай болып шықты, ең жақын үйірме дәл карате болды, әрі ол кейін мен 11 жыл бойы оқыған мектептің өзінде орналасқан еді. Сондықтан бүкіл мектеп кезеңінде менің күн тәртібім өте қарапайым болды: алдымен сабақ, одан кейін карате жаттығуы. Бәрі бір ғимаратта.
18
Если говорить о моменте, когда я понял, что карате станет делом моей жизни, то это произошло совершенно случайно и гораздо позже. Уже во время учебы в университете мне предложили вести кружок карате в соседней частной школе. Все начиналось с обычного школьного кружка. Затем появились дополнительные группы, увеличилось количество учеников, стали открываться полноценные секции.
Ал карате өмірімнің ісіне айналатынын түсінген сәт туралы айтсам, бұл мүлде кездейсоқ әрі әлдеқайда кейін болды. Университетте оқып жүргенде маған көршілес жекеменшік мектепте карате үйірмесін жүргізуді ұсынды. Бәрі қарапайым мектеп үйірмесінен басталды. Кейін қосымша топтар пайда болып, шәкірттер саны көбейіп, толыққанды секциялар ашыла бастады.
19
Постепенно я начал понимать, что мне интересно не только самому заниматься карате, но и обучать других, развивать это направление и создавать собственную систему подготовки спортсменов. После окончания университета я стал уделять все больше внимания не только тренерской работе, но и организационной, управленческой стороне спорта. Со временем это привело меня к созданию собственного клуба OneHit.
Біртіндеп маған каратемен өзім айналысу ғана емес, басқаларды үйрету де қызық екенін, осы бағытты дамытып, спортшыларды даярлаудың өз жүйесін құрғым келетінін түсіне бастадым. Университетті бітіргеннен кейін жаттықтырушылық жұмысқа ғана емес, спорттың ұйымдастырушылық, басқарушылық жағына да көбірек көңіл бөле бастадым. Уақыт өте келе бұл мені өз клубым OneHit-ті құруға жетеледі.
20
Получается, что в детстве бабушка просто хотела, чтобы я научился постоять за себя, а в итоге именно ее решение во многом определило всю мою дальнейшую жизнь.
Сонда бала кезімде әжем менің жай ғана өзімді қорғай алуымды қалаған екен, ал нәтижесінде оның шешімі менің кейінгі бүкіл өмірімді көп жағынан айқындады.
21
Вы достигли уровня мастера спорта международного класса. Почему решили завершить соревновательную карьеру?
Сіз халықаралық дәрежедегі спорт шебері деңгейіне жеттіңіз. Неге жарыс мансабын аяқтауды шештіңіз?
22
— Причин несколько. Во-первых, за долгие годы профессиональных тренировок и соревнований накопилось немало травм, которые, конечно, дают о себе знать. Во-вторых, в какой-то момент мои приоритеты начали меняться. Я все больше времени уделял развитию собственной школы карате, работе с учениками и организационным вопросам.
— Бірнеше себеп бар. Біріншіден, ұзақ жылғы кәсіби жаттығулар мен жарыстар барысында жарақаттар аз жиналған жоқ, олар, әрине, өзін сездіреді. Екіншіден, бір сәтте менің басымдықтарым өзгере бастады. Мен өз карате мектебімді дамытуға, шәкірттермен жұмысқа және ұйымдастыру мәселелеріне көбірек уақыт бөле бастадым.
23
Мои последние соревнования состоялись, если не ошибаюсь, в 2022 году, уже после пандемии. Это был чемпионат Азии, на котором я выступил не так успешно, как хотелось бы. Мне не удалось войти даже в тройку призеров. Конечно, после многолетней спортивной карьеры, когда ты привык бороться за высокие места, такой результат заставляет задуматься.
Менің соңғы жарысым, қателеспесем, 2022 жылы, пандемиядан кейін болды. Бұл Азия чемпионаты еді, онда мен ойлағандай сәтті өнер көрсете алмадым. Тіпті жүлделі үштікке де кіре алмадым. Әрине, көп жылғы спорттық мансаптан кейін, жоғары орындар үшін күресуге үйреніп қалғанда, мұндай нәтиже ойландырады.
24
Именно тогда я начал осознавать, что, возможно, пришло время немного изменить направление своей деятельности и посмотреть на спорт с другой стороны. Я понял, что необязательно самому выходить на татами, чтобы продолжать побеждать. Можно воспитывать спортсменов, передавать им свой опыт, помогать достигать тех результатов, к которым когда-то стремился сам.
Дәл сол кезде мен, мүмкін, қызметімнің бағытын сәл өзгертіп, спортқа басқа қырынан қарайтын уақыт келген шығар деп ұға бастадым. Мен жеңісті жалғастыру үшін татамиге өзің шығуың міндетті емес екенін түсіндім. Спортшыларды тәрбиелеп, оларға өз тәжірибеңді беріп, бір кездері өзің ұмтылған нәтижелерге жетуге көмектесуге болады.
25
Сегодня мои главные победы — это победы моих учеников. И, поверьте, когда твой воспитанник поднимается на пьедестал крупного международного турнира, эмоции испытываешь ничуть не меньшие, чем от собственной медали.
Бүгінде менің басты жеңістерім — шәкірттерімнің жеңістері. Сеніңіз, шәкіртің ірі халықаралық турнирдің тұғырына көтерілгенде, өз медаліңнен кем емес әсер аласың.
26
Тренер и его ученики
Жаттықтырушы және оның шәкірттері
27
Как с возрастом меняется каратист? Что сегодня дается сложнее, чем 10–15 лет назад, а в чем вы стали сильнее?
Каратист жасы ұлғайған сайын қалай өзгереді? Бүгін сізге 10–15 жыл бұрынғыдан не қиынырақ, ал неден күштірек болдыңыз?
28
— Я вам так скажу: с возрастом каратисты становятся только лучше. И речь здесь не столько о физических качествах, сколько о характере, мышлении и отношении к жизни. Мы становимся более спокойными, рассудительными и целеустремленными.
— Сізге былай айтайын: жасы ұлғайған сайын каратистер тек жақсара түседі. Әңгіме физикалық қасиеттер туралы емес, мінез, ойлау және өмірге көзқарас туралы. Біз сабырлырақ, байсалдырақ және мақсаткер бола түсеміз.
29
Конечно, с физической точки зрения возраст вносит свои коррективы. Сегодня я уже не тренируюсь с той же интенсивностью, что 10–15 лет назад. Организму требуется больше внимания, да и старые травмы периодически напоминают о себе. Тем не менее я продолжаю поддерживать физическую форму. Регулярно посещаю тренажерный зал, а по вечерам тренируюсь вместе со своей старшей группой. Мы отрабатываем различные техники, комбинации ударов, связки, а иногда я даже выхожу с ребятами в спарринги. Признаюсь, порой бывает непросто, особенно когда работаешь с молодыми, энергичными спортсменами. Но именно в такие моменты я получаю огромное удовольствие от тренировочного процесса.
Әрине, физикалық тұрғыдан жас өз түзетулерін енгізеді. Бүгін мен 10–15 жыл бұрынғыдай қарқынмен жаттықпаймын. Ағза көбірек назар талап етеді, ескі жарақаттар да анда-санда өзін еске салады. Соған қарамастан мен физикалық пішінімді сақтаймын. Тренажер залына үнемі барамын, ал кешке үлкен тобыммен бірге жаттығамын. Біз түрлі техникаларды, соққылар комбинацияларын, байламдарды пысықтаймыз, кейде мен тіпті жігіттермен спаррингке шығамын. Мойындаймын, кейде оңай емес, әсіресе жас, жігерлі спортшылармен жұмыс істегенде. Бірақ дәл осындай сәттерде жаттығу үдерісінен зор ләззат аламын.
30
С возрастом ты, возможно, теряешь немного в скорости и выносливости, зато приобретаешь гораздо больше в опыте, понимании техники и умении правильно оценивать ситуацию. Поэтому я считаю, что настоящий каратист не перестает развиваться с завершением соревновательной карьеры. Просто со временем его развитие приобретает немного другую форму.
Жас ұлғайған сайын жылдамдық пен төзімділікті сәл жоғалтуың мүмкін, бірақ тәжірибе, техниканы түсіну және жағдайды дұрыс бағалай білу жағынан әлдеқайда көп нәрсеге ие боласың. Сондықтан мен нағыз каратист жарыс мансабы аяқталғанда дамуын тоқтатпайды деп есептеймін. Жай ғана уақыт өте келе оның дамуы сәл басқа пішінге енеді.
31
Некоторые ваши ученики пришли в карате маленькими детьми, а сегодня уже сами стали взрослыми спортсменами и тренерами. Что для вас значит такая преемственность?
Кейбір шәкірттеріңіз каратеге кішкентай кезінде келіп, бүгінде өздері ересек спортшы және жаттықтырушы болды. Мұндай сабақтастық сіз үшін нені білдіреді?
32
— Многие мои ученики пришли ко мне совсем маленькими детьми. Кому-то было четыре года, кому-то семь, а сегодня некоторым из них уже по двадцать лет. Это взрослые, сформировавшиеся личности, у которых есть собственные взгляды на жизнь, цели и планы на будущее. Когда ты работаешь с ребенком на протяжении многих лет, ты постепенно начинаешь понимать, что твоя роль гораздо шире, чем просто научить его правильно наносить удары или побеждать на соревнованиях. Ты участвуешь в формировании его характера, дисциплины, отношения к окружающим людям и к самому себе.
— Көптеген шәкірттерім маған мүлде кішкентай кезінде келді. Біреуі төрт жаста, біреуі жеті жаста еді, ал бүгін кейбіреулері жиырмада. Бұлар — өмірге өз көзқарасы, мақсаттары және болашаққа жоспарлары бар, қалыптасқан ересек тұлғалар. Баламен көп жыл бойы жұмыс істегенде, сенің рөлің оны дұрыс соққы жасауға немесе жарыста жеңуге үйретуден әлдеқайда кең екенін біртіндеп түсіне бастайсың. Сен оның мінезін, тәртібін, айналасындағы адамдарға және өзіне деген көзқарасын қалыптастыруға қатысасың.
33
Особенно приятно видеть, что некоторые мои воспитанники не просто продолжают заниматься карате, но и сами становятся тренерами. Сегодня в моей школе OneHit работают четыре тренера, и каждый из них когда-то был моим учеником. Получается своеобразная преемственность поколений: когда-то я учил их, а теперь они передают полученные знания другим детям.
Кейбір шәкірттерімнің каратемен айналысуды жалғастырып қана қоймай, өздері жаттықтырушы болып жатқанын көру ерекше қуанышты. Бүгінде менің OneHit мектебімде төрт жаттықтырушы жұмыс істейді, әрқайсысы бір кездері менің шәкіртім болған. Ұрпақтар арасындағы ерекше сабақтастық шығады: бір кездері мен оларды үйреттім, ал енді олар алған білімдерін басқа балаларға береді.
34
Для меня это, пожалуй, даже больше, чем спортивные медали. Ведь медаль остается достижением определенного момента, а знания, характер и жизненные принципы, которые ты помог сформировать в человеке, остаются с ним на всю жизнь.
Мен үшін бұл, бәлкім, спорттық медальдардан да маңыздырақ. Өйткені медаль белгілі бір сәттің жетістігі болып қалады, ал адамның бойында қалыптасуына көмектескен білім, мінез және өмірлік қағидалар онымен өмір бойы бірге болады.
35
Кого сложнее тренировать — детей или взрослых? И как меняется ваш подход к ученикам по мере их взросления?
Кімді жаттықтыру қиынырақ — балаларды ма, ересектерді ме? Шәкірттер ер жеткен сайын оларға деген көзқарасыңыз қалай өзгереді?
36
— На мой взгляд, сложнее всего работать с подростками, особенно с ребятами в возрасте 15–17 лет. Это тот самый период, когда появляется юношеский максимализм. Им кажется, что они уже все знают, во всем разбираются, а мы, взрослые, — представители старого поколения, которые, как сейчас принято говорить, уже ничего не понимают в современной жизни.
— Менің ойымша, ең қиыны — жасөспірімдермен жұмыс істеу, әсіресе 15–17 жастағы балалармен. Бұл дәл жастық максимализм пайда болатын кезең. Оларға бәрін біліп қойғандай, бәріне түсінетіндей көрінеді, ал біз, ересектер, қазіргі тілмен айтқанда, заманауи өмірден ештеңе түсінбейтін ескі буынның өкілдеріміз.
37
С маленькими детьми в каком-то смысле проще. Когда ребенок приходит к тебе в четыре, пять или семь лет, ты начинаешь практически с чистого листа. Постепенно закладываешь в него базовые принципы: дисциплину, уважение к старшим, ответственность, умение трудиться и доводить начатое до конца.
Кішкентай балалармен белгілі бір мағынада оңайырақ. Бала саған төрт, бес немесе жеті жасында келгенде, сен іс жүзінде таза парақтан бастайсың. Біртіндеп оның бойына негізгі қағидаларды сіңіресің: тәртіп, үлкенді құрметтеу, жауапкершілік, еңбек ете білу және бастаған ісін соңына дейін жеткізу.
38
А вот когда твои воспитанники взрослеют, подход к ним приходится менять. С такими учениками важно научиться разговаривать на равных, прислушиваться к их мнению, иногда даже уступать в каких-то вопросах. Ведь задача тренера — не просто добиться беспрекословного послушания, а заслужить доверие и уважение.
Ал шәкірттерің ер жеткенде, оларға деген көзқарасты өзгертуге тура келеді. Мұндай шәкірттермен тең дәрежеде сөйлесуді, олардың пікіріне құлақ асуды, кейде тіпті кейбір мәселелерде жол беруді үйрену маңызды. Өйткені жаттықтырушының міндеті — жай ғана бұлжытпай бағынуға қол жеткізу емес, сенім мен құрметке ие болу.
39
У подростков очень много того, что они держат в себе. Какие-то переживания, проблемы в школе, колледже, сложности в отношениях с родителями или сверстниками. Не всегда они могут или хотят обсуждать это дома. И довольно часто именно с такими вопросами они приходят ко мне. Бывает, что мы даже откладываем тренировку, садимся и просто разговариваем. Обсуждаем то, что их беспокоит, разбираем какие-то жизненные ситуации. Я иногда шучу, что это тоже своего рода тренировка, только уже не физическая, а духовная.
Жасөспірімдердің ішінде сақтайтын нәрселері өте көп. Әртүрлі уайымдар, мектептегі, колледждегі мәселелер, ата-анасымен немесе құрдастарымен қарым-қатынастағы қиындықтар. Олар мұны үйде әрдайым талқылай алмайды немесе талқылағысы келмейді. Көбіне дәл осындай мәселелермен олар маған келеді. Кейде тіпті жаттығуды кейінге қалдырып, отырып алып жай ғана сөйлесеміз. Оларды не мазалайтынын талқылап, түрлі өмірлік жағдайларды талдаймыз. Мен кейде бұл да жаттығудың бір түрі, тек физикалық емес, рухани жаттығу деп әзілдеймін.
40
Для меня самое главное — не обязательно воспитать из каждого ученика профессионального каратиста или чемпиона. Гораздо важнее, чтобы, повзрослев, он остался достойным человеком, в жизни которого всегда будут присутствовать спорт, дисциплина, уважение к окружающим и правильные жизненные ориентиры.
Мен үшін ең бастысы — әр шәкірттен кәсіби каратист немесе чемпион тәрбиелеу міндетті емес. Ер жеткенде оның өмірінде әрдайым спорт, тәртіп, айналасындағыларға құрмет және дұрыс өмірлік бағдарлар болатын лайықты адам болып қалуы әлдеқайда маңызды.
41
Взрослые новички
Ересек жаңадан бастаушылар
42
К вам приходят взрослые новички? Что заставляет человека впервые заняться карате в 30, 40 или 50 лет?
Сізге ересек жаңадан бастаушылар келе ме? Адамды каратемен алғаш рет 30, 40 немесе 50 жасында айналысуға не итермелейді?
43
— Да, взрослые ученики к нам периодически приходят. И, на мой взгляд, у каждого из них своя история и своя причина, по которой он однажды решает переступить порог зала карате. Мне кажется, для многих это своего рода незакрытый гештальт из детства. Кто-то когда-то мечтал заниматься единоборствами, но по разным причинам так и не смог осуществить свою мечту. А спустя 20–30 лет появляется возможность наконец попробовать то, чего так хотелось в детстве.
— Иә, ересек шәкірттер бізге анда-санда келеді. Менің ойымша, олардың әрқайсысының өз тарихы және бір күні карате залының табалдырығын аттауды шешкен өз себебі бар. Маған көп адам үшін бұл балалық шақтан қалған жабылмаған гештальт сияқты көрінеді. Біреу бір кездері жекпе-жек өнерімен айналысуды армандаған, бірақ түрлі себептермен арманын жүзеге асыра алмаған. Ал 20–30 жылдан кейін бала кезде қатты қалаған нәрсені ақыры байқап көру мүмкіндігі пайда болады.
44
Есть и другая категория людей — те, кто уже занимался карате в юности. Они прекрасно помнят, что им дал этот спорт: дисциплину, уверенность в себе, силу характера, умение преодолевать трудности. Но со временем появляются работа, семья, повседневные заботы, и все это постепенно отходит на второй план. И в какой-то момент человек начинает скучать по тем ощущениям, которые когда-то испытывал на тренировках. По атмосфере спортивного зала, по чувству преодоления себя, по эмоциям, которые невозможно получить в обычной повседневной жизни.
Адамдардың тағы бір санаты бар — жастайынан каратемен айналысқандар. Олар бұл спорттың өздеріне не бергенін жақсы есінде сақтайды: тәртіп, өзіне деген сенім, мінез күші, қиындықтарды жеңе білу. Бірақ уақыт өте келе жұмыс, отбасы, күнделікті күйбең пайда болып, мұның бәрі біртіндеп екінші орынға ығысады. Бір сәтте адам бір кездері жаттығуларда бастан кешкен сезімдерді сағына бастайды. Спорт залының атмосферасын, өзіңді жеңу сезімін, қарапайым күнделікті өмірде ала алмайтын эмоцияларды.
45
Я думаю, что для таких людей возвращение в карате — это в определенном смысле возможность заново открыть себя. А кто-то приходит совершенно с нуля, уже в зрелом возрасте, потому что хочет познакомиться не просто с боевыми техниками, а именно с философией и духом восточных единоборств. Я считаю, что для занятий карате не существует какого-то определенного возраста. Важно не то, сколько тебе лет, а то, с какой целью ты приходишь в зал и что хочешь получить от тренировок.
Менің ойымша, мұндай адамдар үшін каратеге оралу — белгілі бір мағынада өзіңді қайта ашу мүмкіндігі. Ал біреулер мүлде нөлден, есейген шағында келеді, өйткені жай ғана жекпе-жек техникаларымен емес, дәл шығыс жекпе-жек өнерінің философиясы мен рухымен танысқысы келеді. Мен каратемен айналысуға белгілі бір жас жоқ деп есептеймін. Маңыздысы — қанша жаста екенің емес, залға қандай мақсатпен келетінің және жаттығулардан не алғың келетіні.
46
А может ли человек, впервые пришедший в карате взрослым, добиться серьезных спортивных результатов?
Ал каратеге алғаш рет ересек жасында келген адам байыпты спорттық нәтижелерге жете ала ма?
47
— Я считаю, что человек в любом возрасте способен добиться определенных успехов и спортивных результатов. Самое главное — это желание, стремление и готовность работать над собой. Конечно, многое зависит от того, в каком возрасте человек начинает заниматься, какой у него уровень физической подготовки и какие цели он перед собой ставит.
— Менің ойымша, кез келген жастағы адам белгілі бір жетістіктер мен спорттық нәтижелерге жете алады. Ең бастысы — ниет, ұмтылыс және өз үстіңнен жұмыс істеуге дайын болу. Әрине, көп нәрсе адамның қай жаста бастағанына, физикалық дайындық деңгейіне және алдына қандай мақсат қоятынына байланысты.
48
Лично у меня пока не было взрослых учеников, которые начинали бы с нуля и впоследствии добивались серьезных спортивных званий. Но среди моих знакомых есть немало подобных примеров. Кто-то получил черный пояс, кто-то успешно выступал на соревнованиях и выполнил норматив кандидата в мастера спорта. А некоторые настолько прониклись карате, что впоследствии сами решили стать тренерами.
Менің өзімде әзірге нөлден бастап, кейін байыпты спорттық атақтарға қол жеткізген ересек шәкірттер болған жоқ. Бірақ таныстарымның арасында мұндай мысалдар аз емес. Біреу қара белбеу алды, біреу жарыстарда сәтті өнер көрсетіп, спорт шеберлігіне үміткер нормативін орындады. Ал кейбіреулері каратеге соншалықты беріліп кетті, кейін өздері жаттықтырушы болуды шешті.
49
Никогда не поздно начать. Необязательно ставить перед собой цель стать чемпионом мира. Для кого-то получение первого пояса уже будет огромным достижением, а для кого-то карате со временем действительно может стать делом всей жизни.
Бастауға ешқашан кеш емес. Алдыңа әлем чемпионы болу мақсатын қою міндетті емес. Біреу үшін алғашқы белбеуді алудың өзі зор жетістік болады, ал біреу үшін карате уақыт өте келе шынымен де бүкіл өмірінің ісіне айналуы мүмкін.
50
Внутренний порог
Ішкі табалдырық
51
Карате учит преодолевать себя. Но где проходит граница между преодолением и неоправданным риском?
Карате өзіңді жеңуге үйретеді. Бірақ өзіңді жеңу мен негізсіз тәуекелдің арасындағы шекара қайда?
52
— Карате — это в первую очередь дисциплина, сила духа, терпение и умение преодолевать самого себя. И самое интересное, что дети начинают понимать это не из рассказов тренера, а на собственном опыте. Особенно ярко это проявляется во время первых соревнований и квалификационных экзаменов на пояса. В зависимости от пояса экзамен может продолжаться два, три, а иногда и четыре часа. Это достаточно серьезная физическая и психологическая нагрузка, особенно для ребенка. Конечно, в процессе он устает, ему становится тяжело, иногда появляется желание остановиться. Но именно в такие моменты и начинает проявляться настоящий характер.
— Карате — ең алдымен тәртіп, рух күші, шыдамдылық және өзіңді жеңе білу. Ең қызығы, балалар мұны жаттықтырушының әңгімесінен емес, өз тәжірибесінен түсіне бастайды. Бұл әсіресе алғашқы жарыстар мен белбеуге арналған біліктілік емтихандары кезінде айқын көрінеді. Белбеуге байланысты емтихан екі, үш, кейде тіпті төрт сағатқа созылуы мүмкін. Бұл, әсіресе бала үшін, айтарлықтай физикалық және психологиялық жүктеме. Әрине, үдеріс барысында ол шаршайды, оған ауыр болады, кейде тоқтағысы келеді. Бірақ дәл осындай сәттерде нағыз мінез көріне бастайды.
53
При этом я считаю, что очень важно различать преодоление себя и неоправданный риск. Карате не должно учить ребенка игнорировать боль или подвергать свое здоровье опасности ради результата. Задача тренера — правильно оценивать возможности ученика, контролировать нагрузку и объяснять, что сила характера заключается не только в умении терпеть, но и в умении разумно оценивать свои силы.
Сонымен бірге өзіңді жеңу мен негізсіз тәуекелді ажырата білу өте маңызды деп санаймын. Карате баланы ауырсынуды елемеуге немесе нәтиже үшін денсаулығын қауіпке тігуге үйретпеуі керек. Жаттықтырушының міндеті — шәкірттің мүмкіндіктерін дұрыс бағалау, жүктемені бақылау және мінез күші тек шыдай білуде ғана емес, өз күшіңді парасатпен бағалай білуде де екенін түсіндіру.
54
За годы тренерства какая история ученика особенно запомнилась вам? Не обязательно история чемпиона.
Жаттықтырушылық жылдарыңызда қай шәкірттің тарихы ерекше есте қалды? Міндетті түрде чемпионның тарихы болуы шарт емес.
55
— Мне на самом деле сложно выделить какого-то одного ученика или одну конкретную историю. За годы тренерской работы через меня прошло очень много разных ребят, и каждый из них по-своему уникален. Но, наверное, самое приятное для меня даже не спортивные достижения, а то, что спустя годы ученики продолжают обо мне помнить.
— Шынымды айтсам, бір ғана шәкіртті немесе бір нақты тарихты бөліп алу маған қиын. Жаттықтырушылық жұмыс жылдарында менің қолымнан өте көп әртүрлі бала өтті, әрқайсысы өзінше бірегей. Бірақ мен үшін ең қуаныштысы, бәлкім, спорттық жетістіктер емес, жылдар өтсе де шәкірттерімнің мені есте сақтайтыны.
56
Кто-то уже окончил школу, поступил в университет, кто-то начал работать, а кто-то и вовсе переехал в другую страну. И тем не менее они периодически возвращаются, заходят в гости, рассказывают, как у них идут дела, чем занимаются, чего удалось добиться. Некоторые просто пишут, чтобы узнать, как у меня дела. Казалось бы, обычное сообщение, но для меня как для тренера это очень ценно. Для меня настоящий результат тренерской работы измеряется не только количеством чемпионов и завоеванных медалей, но и тем, какими людьми становятся твои ученики спустя годы.
Біреуі мектепті бітіріп, университетке түсті, біреуі жұмыс істей бастады, ал біреуі тіпті басқа елге көшіп кетті. Соған қарамастан олар анда-санда оралып, қонаққа келіп, істерінің қалай жүріп жатқанын, немен айналысатынын, неге қол жеткізгенін айтады. Кейбіреулері жай ғана менің жағдайымды сұрау үшін жазады. Қарапайым хабарлама сияқты, бірақ мен үшін жаттықтырушы ретінде бұл өте қымбат. Мен үшін жаттықтырушылық жұмыстың нағыз нәтижесі тек чемпиондар мен жеңіп алынған медальдар санымен ғана емес, шәкірттеріңнің жылдар өткен соң қандай адам болатынымен де өлшенеді.
57
Наш проект называется «Второе дыхание». Бывает ли у каратистов такое ощущение во время поединка? И что для вас лично означает второе дыхание?
Біздің жобамыз «Екінші тыныс» деп аталады. Каратистерде жекпе-жек кезінде осындай сезім бола ма? Ал сіз үшін жеке екінші тыныс нені білдіреді?
58
— Я считаю, что у каждого человека в жизни наступает момент, когда он достигает определенного предела. Это та самая точка, в которой перед тобой возникает выбор: остановиться и принять то, чего ты уже достиг, или попытаться сделать еще один шаг вперед.
— Менің ойымша, әр адамның өмірінде белгілі бір шекке жететін сәт келеді. Бұл — алдыңда таңдау тұратын нүкте: тоқтап, қол жеткізгеніңді қабылдау ма, әлде алға тағы бір қадам жасап көру ме.
59
В карате это ощущение очень хорошо знакомо. Особенно во время тяжелых тренировок или поединков, когда кажется, что силы уже закончились, тело устало, а впереди еще нужно продолжать бороться. Я называю это своеобразным внутренним порогом. У каждого он свой. Кто-то, достигнув его, останавливается, потому что пока не готов двигаться дальше. А кто-то находит в себе силы переступить через этот барьер и выйти на совершенно новый уровень.
Каратеде бұл сезім өте таныс. Әсіресе ауыр жаттығулар немесе жекпе-жектер кезінде, күш таусылғандай, дене шаршағандай, бірақ алда әлі де күресу керек болғанда. Мен мұны өзіндік ішкі табалдырық деп атаймын. Әркімде өзінікі. Біреу оған жеткенде тоқтайды, өйткені әзірге әрі қарай жүруге дайын емес. Ал біреу бұл кедергіден аттап өтуге күш тауып, мүлде жаңа деңгейге шығады.
60
Когда тебе удается преодолеть эту внутреннюю стену, происходит удивительная вещь. Ты словно возрождаешься, как феникс. Появляется новое ощущение уверенности, огромный прилив энергии, сил и положительных эмоций.
Осы ішкі қабырғаны жеңе алғанда, таңғаларлық нәрсе болады. Сен феникс сияқты қайта туатындайсың. Жаңа сенімділік сезімі, энергияның, күш пен жағымды эмоциялардың орасан зор толқыны пайда болады.
61
Ты вдруг осознаешь, что способен на гораздо большее, чем сам от себя ожидал. Конечно, иногда нужно остановиться, восстановить силы и оценить ситуацию. Но главное — не отказываться от своей цели только потому, что на пути к ней возникли сложности.
Сен кенет өзіңнен күткеннен әлдеқайда көп нәрсеге қабілетті екеніңді түсінесің. Әрине, кейде тоқтап, күш жинап, жағдайды бағалау керек. Бірақ ең бастысы — мақсатқа жетер жолда қиындықтар туындады деп одан бас тартпау.
62
Для меня второе дыхание — это не просто момент, когда после усталости появляются новые силы. Это момент, когда ты перестаешь верить в собственные ограничения и начинаешь верить в свои возможности. И, наверное, именно этому меня в первую очередь научило карате.
Мен үшін екінші тыныс — шаршаудан кейін жаңа күш пайда болатын сәт қана емес. Бұл — сен өз шектеулеріңе сенуді қойып, өз мүмкіндіктеріңе сене бастайтын сәт. Бәлкім, карате мені ең алдымен осыған үйреткен шығар.
63
Страница школы Василия OneHit
Василийдің OneHit мектебінің парақшасы

Валерия Перфильева — «Сұлулық — жағымды бонус»

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Валерия Перфильева
Валерия Перфильева
2
Эксперты
Сарапшылар
3
Все эксперты
Барлық сарапшылар
4
Эксперт
Сарапшы
5
«Красота — приятный бонус»
«Сұлулық — жағымды бонус»
6
После 30 спорт меняет не только тело. Врач-дерматокосметолог Валерия Перфильева — о том, что действительно отражается на внешности, почему косметология не всесильна и при чем здесь сон, восстановление и тренировки.
30-дан кейін спорт тек денені ғана өзгертпейді. Дерматокосметолог дәрігер Валерия Перфильева — сыртқы келбетке шын мәнінде не әсер ететіні, косметологияның неге құдіретті емес екені және мұнда ұйқының, қалпына келудің және жаттығулардың қандай қатысы бар екені туралы.
7
Текст: Юлия Кузнецова
Мәтін: Юлия Кузнецова
8
Фото: из личного архива героини
Фото: кейіпкердің жеке мұрағатынан
9
Дерматокосметолог
Дерматокосметолог
10
Трихолог
Трихолог
11
В прошлом радиоонколог
Бұрын радиоонколог болған
12
Калистеника, pole, скалолазание
Калистеника, pole, жартасқа өрмелеу
13
Валерия Перфильева — врач-дерматолог, трихолог и дерматокосметолог, а в прошлом — радиоонколог. Окончила Казахский национальный медицинский университет имени С. Д. Асфендиярова, три года работала в КазНИИ онкологии и радиологии, затем прошла переподготовку по дерматовенерологии и с 2017 года работает в этой специальности.
Валерия Перфильева — дерматолог, трихолог және дерматокосметолог дәрігер, ал бұрын радиоонколог болған. С. Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университетін бітірген, үш жыл Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институтында жұмыс істеген, кейін дерматовенерология бойынша қайта даярлаудан өтіп, 2017 жылдан бері осы мамандық бойынша жұмыс істейді.
14
В спорт Валерия пришла в 2014 году практически случайно: по дороге домой увидела билборд Алматы Марафона. Начала с бега, затем появился кроссфит, а дальше, по ее словам, она «пробовала все, что только возможно». Сейчас занимается калистеникой, pole sport, скалолазанием и кикбоксингом на любительском уровне, любит походы, ходьбу, велосипед и эндуро.
Валерия спортқа 2014 жылы іс жүзінде кездейсоқ келді: үйге қайтып келе жатып, Алматы марафонының билбордын көрді. Жүгіруден бастады, кейін кроссфит пайда болды, ал әрі қарай, өз сөзімен айтқанда, ол «мүмкін болғанның бәрін байқап көрді». Қазір әуесқой деңгейде калистеникамен, pole sport-пен, жартасқа өрмелеумен және кикбоксингпен айналысады, жорықтарды, жаяу жүруді, велосипед пен эндуроны жақсы көреді.
15
Мы поговорили с Валерией о том, что спорт меняет во внешности после 30, почему косметология не способна компенсировать хронический недосып и истощение, как совмещать тренировки с процедурами и почему с возрастом для нее самой красота все больше становится не целью, а приятным бонусом к тому, что умеет тело.
Біз Валериямен спорт 30-дан кейін сыртқы келбетте нені өзгертетіні, косметология неге созылмалы ұйқысыздық пен әлсіреудің орнын толтыра алмайтыны, жаттығуларды процедуралармен қалай ұштастыру керектігі және неге жасы ұлғайған сайын сұлулық ол үшін мақсат емес, дененің қолынан келетін нәрселерге жағымды бонус бола түсетіні туралы сөйлестік.
16
Разгар молодости
Жастықтың шарықтау шағы
17
Ты работаешь косметологом и при этом сама давно и регулярно занимаешься спортом. Насколько одно помогает понимать другое?
Сен косметолог болып жұмыс істейсің, сонымен бірге өзің де көптен бері спортпен үнемі айналысасың. Біреуі екіншісін түсінуге қаншалықты көмектеседі?
18
— В современном мире продолжительность жизни сильно увеличилась во многом благодаря развитию медицины. И закономерно возник другой вопрос — о качестве этой жизни в более зрелом возрасте. Недавно я услышала у одного психолога фразу: «Все хотят жить долго, но никто не хочет быть старым».
— Қазіргі әлемде өмір ұзақтығы көп жағынан медицинаның дамуының арқасында айтарлықтай артты. Заңды түрде басқа сұрақ туындады — есейген шақтағы осы өмірдің сапасы туралы. Жақында бір психологтан мынадай сөз естідім: «Бәрі ұзақ өмір сүргісі келеді, бірақ ешкім қартайғысы келмейді».
19
Мне кажется, и косметология, и спорт во многом именно об этом — о профилактике, качестве жизни и состоянии здоровья. Сейчас люди хотят не просто дожить до определенного возраста, а прожить эти годы красиво и качественно.
Маған косметология да, спорт та көп жағынан дәл осы туралы сияқты көрінеді — алдын алу, өмір сапасы және денсаулық жағдайы туралы. Қазір адамдар белгілі бір жасқа жай ғана жетуді емес, сол жылдарды әдемі әрі сапалы өткізуді қалайды.
20
Пилон, кроссфит, походы… Что спорт лично тебе дал помимо хорошей физической формы? Изменилось ли отношение к возрасту, телу и внешности?
Пилон, кроссфит, жорықтар… Спорт саған жақсы физикалық пішіннен бөлек не берді? Жасқа, денеге және сыртқы келбетке деген көзқарасың өзгерді ме?
21
— В детстве, когда я смотрела на 35-летних женщин, мне казалось, что это уже зрелый возраст. До сих пор всплывают картинки: женщина тяжело идет после работы с сумками, потом болит поясница. Времена были такие — не до спорта.
— Бала кезімде 35 жастағы әйелдерге қарағанда, бұл есейген жас сияқты көрінетін. Әлі күнге дейін көз алдыма суреттер келеді: әйел жұмыстан кейін сөмкелерін көтеріп, ауыр басып келе жатыр, кейін белі ауырады. Заман солай болды — спортқа уақыт жоқ еді.
22
Сейчас я понимаю, что спортивные 30–35+ — это просто разгар молодости. Уже не глупенькой юности, а хорошей, качественной молодости, когда есть возможности, а ресурсы организма далеко не исчерпаны. И очень приятно осознавать, что, двигаясь в таком темпе, это состояние можно сохранять достаточно долго.
Қазір мен спортпен шұғылданатын 30–35+ жас — бұл жай ғана жастықтың шарықтау шағы екенін түсінемін. Енді аңқау жастық емес, мүмкіндіктер бар, ал ағзаның қоры әлі таусылмаған жақсы, сапалы жастық. Осындай қарқынмен қозғала отырып, бұл күйді ұзақ сақтауға болатынын түсіну өте жағымды.
23
Что спорт делает с лицом
Спорт бетпен не істейді
24
Многие после 30 приходят в спорт, чтобы выглядеть лучше. Что в итоге оказывается самым неожиданным?
Көп адам 30-дан кейін жақсырақ көріну үшін спортқа келеді. Нәтижесінде ең күтпеген нәрсе не болып шығады?
25
— Мне кажется, самый неожиданный бонус — вовсе не фигура. Это неожиданно переставшая болеть спина, расслабившаяся шея, легкость в теле, бодрость и энергия, которая вдруг откуда-то появилась. А хорошая форма, ровная спина и статная осанка уже прилагаются.
— Менің ойымша, ең күтпеген бонус — мүлде дене бітімі емес. Бұл — кенет ауырмай қалған арқа, босаңсыған мойын, денедегі жеңілдік, сергектік және бір жерден кенет пайда болған энергия. Ал жақсы пішін, түзу арқа және сымбатты мүсін өздігінен қоса келеді.
26
Но есть и моменты, которые могут не понравиться. Спорт, особенно если он сопровождается заметным снижением веса, способен изменить лицо. Жировые пакеты уменьшаются в объеме, из-за этого складки и борозды могут стать заметнее, может появиться ощущение осунувшегося лица.
Бірақ ұнамауы мүмкін сәттер де бар. Спорт, әсіресе салмақтың айтарлықтай төмендеуімен қатар жүрсе, бетті өзгертуі мүмкін. Май пакеттерінің көлемі азаяды, осыдан қатпарлар мен сызықтар көзге көбірек түсуі мүмкін, беттің жүдеу көрінуі пайда болуы мүмкін.
27
Поэтому активный спорт требует более внимательного отношения к питанию и восстановлению. Находиться в дефиците и одновременно активно тренироваться — серьезная нагрузка на организм.
Сондықтан белсенді спорт тамақтану мен қалпына келуге мұқиятырақ қарауды талап етеді. Тапшылықта болып, бір мезгілде белсенді жаттығу — ағзаға айтарлықтай жүктеме.
28
Важно следить за питанием, своевременно выявлять и восполнять дефициты.
Тамақтануды қадағалап, тапшылықтарды уақытында анықтап, толықтырып отыру маңызды.
29
Почему после заметного похудения лицо иногда выглядит более уставшим или «осунувшимся»? Можно ли этого избежать?
Неліктен салмақ айтарлықтай азайғаннан кейін бет кейде шаршаңқы немесе «жүдеу» көрінеді? Мұның алдын алуға бола ма?
30
— Подкожно-жировая клетчатка есть практически по всему телу, и лицо не исключение. У нас есть глубокие и поверхностные жировые пакеты. Даже без активного похудения с возрастом часть из них уменьшается. Достаточно посмотреть на свои фотографии в 15–17 лет: независимо от веса щеки обычно более круглые, нет выраженных впадин на висках, иначе выглядят скулы.
— Тері асты май клетчаткасы дененің барлық жерінде дерлік бар, бет те бұдан тыс емес. Бізде терең және беткі май пакеттері бар. Белсенді арықтамаса да, жасы ұлғайған сайын олардың бір бөлігі кішірейеді. 15–17 жастағы фотосуреттеріңізге қарасаңыз жеткілікті: салмаққа қарамастан бет ұшы әдетте домалақтау, самайда айқын ойыстар жоқ, бет сүйектері басқаша көрінеді.
31
Если к естественному уменьшению этих объемов добавить еще и снижение веса, кожа теряет часть прежней опоры. Отсюда могут появляться провисание и осунувшийся вид. Если при этом организму не хватает белка, витаминов и минералов, страдает и качество кожи. Поэтому во время снижения веса очень важно внимательно относиться к питанию: получать достаточно белка, полезных жиров и микронутриентов.
Егер осы көлемдердің табиғи азаюына салмақтың төмендеуі де қосылса, тері бұрынғы тірегінің бір бөлігін жоғалтады. Осыдан салбырау мен жүдеу көрініс пайда болуы мүмкін. Егер бұл ретте ағзаға ақуыз, дәрумендер мен минералдар жетіспесе, терінің сапасы да зардап шегеді. Сондықтан салмақ азайту кезінде тамақтануға мұқият қарау өте маңызды: жеткілікті ақуыз, пайдалы майлар мен микронутриенттер алу.
32
Что касается потерянных объемов, косметология в некоторых случаях позволяет восполнить их там, где они были утрачены, и приблизить лицо к исходным пропорциям.
Жоғалған көлемдерге келсек, косметология кейбір жағдайларда оларды жоғалған жерінде толтырып, бетті бастапқы пропорцияларға жақындатуға мүмкіндік береді.
33
Тренировки и процедуры
Жаттығулар және процедуралар
34
Есть ли особенности ухода за собой у людей, которые регулярно тренируются? Что важно учитывать до и после косметологических процедур?
Үнемі жаттығатын адамдардың өзін күтуінде ерекшеліктер бар ма? Косметологиялық процедураларға дейін және одан кейін нені ескеру маңызды?
35
— Да. Интенсивные тренировки влияют на кровообращение, лимфоотток, потоотделение и восстановление тканей, поэтому после многих косметологических процедур физическую нагрузку приходится временно ограничивать. Например, после инъекционных процедур мы рекомендуем сделать паузу в интенсивных тренировках. После лазерных процедур, RF-методик и глубоких пилингов ограничения могут быть более продолжительными — до восстановления кожи.
— Иә. Қарқынды жаттығулар қан айналымына, лимфа ағынына, тер бөлінуіне және тіндердің қалпына келуіне әсер етеді, сондықтан көптеген косметологиялық процедуралардан кейін физикалық жүктемені уақытша шектеуге тура келеді. Мысалы, инъекциялық процедуралардан кейін қарқынды жаттығуларда үзіліс жасауды ұсынамыз. Лазерлік процедуралардан, RF-әдістемелерден және терең пилингтерден кейін шектеулер ұзағырақ — тері қалпына келгенге дейін болуы мүмкін.
36
Спортсменам вообще особенно важно уделять внимание восстановлению: достаточному количеству белка и воды, полноценному сну и защите кожи от ультрафиолета. Особенно тем, кто любит много плавать. 😂
Спортшыларға жалпы қалпына келуге ерекше назар аудару маңызды: жеткілікті ақуыз бен су, толыққанды ұйқы және теріні ультракүлгін сәуледен қорғау. Әсіресе көп жүзгенді жақсы көретіндерге. 😂
37
Тебе приходилось переносить процедуры из-за тренировок или соревнований пациентов?
Пациенттердің жаттығулары немесе жарыстары себепті процедураларды кейінге қалдыруға тура келді ме?
38
— Конечно. И такие случаи далеко не редкость. Часто мы с пациентами планируем курс процедур на полгода вперед. Но даты соревнований и планы тренировок могут меняться. Если я понимаю, что человек не сможет безопасно пройти период реабилитации, лучше отменить процедуру, перенести ее или подобрать более безопасную альтернативу.
— Әрине. Мұндай жағдайлар сирек емес. Көбіне пациенттермен бірге процедуралар курсын жарты жыл алға жоспарлаймыз. Бірақ жарыс күндері мен жаттығу жоспарлары өзгеруі мүмкін. Егер адам оңалту кезеңінен қауіпсіз өте алмайтынын түсінсем, процедураны болдырмау, кейінге қалдыру немесе қауіпсізірек балама таңдау жақсырақ.
39
Например, биоревитализация и коллагенотерапия подразумевают большое количество инъекций. Каждая ранка — потенциальные входные ворота для инфекции, если не соблюдать правила восстановления. Если человек занимается плаванием или контактными видами спорта, это приходится учитывать. То же касается лазерных шлифовок и микроигольчатого RF. У кожи есть определенные сроки регенерации, и возвращаться к активным тренировкам стоит после восстановления.
Мысалы, биоревитализация мен коллагенотерапия инъекциялардың көп мөлшерін қамтиды. Қалпына келу ережелері сақталмаса, әр жарақат инфекцияның ықтимал кіру қақпасы болады. Егер адам жүзумен немесе түйіспелі спорт түрлерімен айналысса, мұны ескеруге тура келеді. Лазерлік тегістеу мен микроинелі RF-ке де осы қатысты. Терінің регенерациясының белгілі бір мерзімі бар, белсенді жаттығуларға қалпына келгеннен кейін оралған жөн.
40
Значит, есть процедуры, которые ты вообще не советуешь делать во время интенсивной подготовки?
Сонда қарқынды дайындық кезінде мүлде жасамауға кеңес беретін процедуралар бар ма?
41
— Если спортсмен находится на пике подготовки, я не рекомендую процедуры с длительным периодом восстановления: агрессивные лазерные шлифовки, химические пилинги и некоторые аппаратные методики, после которых несколько дней приходится ограничивать физическую активность. Нежелательно проводить непосредственно перед стартом контурную пластику и в принципе инъекционные процедуры: возможны отеки, синяки и индивидуальные реакции, которые сложно предсказать.
— Егер спортшы дайындықтың шыңында болса, ұзақ қалпына келу кезеңі бар процедураларды ұсынбаймын: агрессивті лазерлік тегістеу, химиялық пилингтер және одан кейін бірнеше күн бойы физикалық белсенділікті шектеуге тура келетін кейбір аппараттық әдістемелер. Сөре алдында контурлық пластиканы және жалпы инъекциялық процедураларды жасау жөн емес: ісіну, көгерулер және болжау қиын жеке реакциялар болуы мүмкін.
42
Оптимально планировать эстетические процедуры в межсезонье или заранее до важных соревнований, чтобы ткани успели полностью восстановиться.
Эстетикалық процедураларды маусымаралық кезеңге немесе маңызды жарыстардан әлдеқайда бұрын жоспарлаған дұрыс, тіндер толық қалпына келіп үлгеруі үшін.
43
А лекарства, витамины, спортивное питание и БАДы могут влиять на процедуры?
Ал дәрі-дәрмектер, дәрумендер, спорттық тамақтану және ББҚ процедураларға әсер етуі мүмкін бе?
44
— Да, поэтому врачу важно знать обо всем, что принимает пациент. Некоторые лекарственные препараты и добавки могут влиять на риск образования синяков, кровотечений, процессы заживления и состояние кожи. Поэтому перед процедурой нужно рассказать врачу обо всех лекарствах, витаминах, спортивном питании и БАДах, которые вы принимаете.
— Иә, сондықтан дәрігерге пациенттің қабылдайтын барлық нәрсесі туралы білу маңызды. Кейбір дәрілік препараттар мен қоспалар көгерулер мен қан кету қаупіне, жазылу үдерістеріне және терінің жағдайына әсер етуі мүмкін. Сондықтан процедура алдында дәрігерге қабылдайтын барлық дәрі-дәрмектер, дәрумендер, спорттық тамақтану және ББҚ туралы айту керек.
45
И обязательно сообщить о хронических заболеваниях, аллергиях, недавно перенесенных операциях, беременности или грудном вскармливании. Чем полнее информация у врача, тем безопаснее процедура и предсказуемее результат.
Және созылмалы аурулар, аллергиялар, жақында жасалған оталар, жүктілік немесе емізу туралы міндетті түрде хабарлау керек. Дәрігердегі ақпарат неғұрлым толық болса, процедура соғұрлым қауіпсіз, ал нәтиже болжамдырақ.
46
Мифы и ожидания
Мифтер мен күтулер
47
Какие мифы о косметологии тебе чаще всего приходится слышать?
Косметология туралы қандай мифтерді жиі естуге тура келеді?
48
— Один из самых распространенных — что SPF нужен только летом. Зимой УФ-индекс, конечно, ниже, но он не равен нулю. Ультрафиолет достигает поверхности земли и в облачную погоду. Поэтому солнцезащита нужна не только летом. Безопасный период — после заката солнца.
— Ең кең таралғандарының бірі — SPF тек жазда керек деген. Қыста УК индексі, әрине, төмен, бірақ нөлге тең емес. Ультракүлгін сәуле бұлтты күні де жер бетіне жетеді. Сондықтан күннен қорғану тек жазда ғана керек емес. Қауіпсіз кезең — күн батқаннан кейін.
49
Еще один миф — что на косметологию «подсаживаются»: если начать делать процедуры, а потом перестать, все станет хуже. Косметологические процедуры не вызывают физиологической зависимости. Если человек прекращает их делать, кожа не начинает стареть быстрее только потому, что раньше он за ней ухаживал. Просто постепенно заканчивается эффект процедуры, а естественные возрастные изменения снова становятся заметными. Почему тогда человеку кажется, что стало хуже? Потому что он сравнивает свое лицо уже не с тем, каким оно было до начала косметологии, а с тем, каким привык видеть его после регулярного ухода и процедур.
Тағы бір миф — косметологияға «тәуелді болып қаласың» деген: процедураларды жасай бастап, кейін тоқтатсаң, бәрі нашарлайды. Косметологиялық процедуралар физиологиялық тәуелділік тудырмайды. Адам оларды жасауды тоқтатса, тері бұрын оны күткені үшін ғана тезірек қартая бастамайды. Жай ғана процедураның әсері біртіндеп аяқталады, ал жасқа байланысты табиғи өзгерістер қайтадан көріне бастайды. Онда неге адамға жағдай нашарлағандай көрінеді? Өйткені ол өз бетін косметологияны бастағанға дейінгі күйімен емес, үнемі күтім мен процедуралардан кейін көруге дағдыланған күйімен салыстырады.
50
Или страх, что аппаратная косметология может «испортить лицо»: «После лазера кожа станет тонкой», «SMAS уберет весь жир», «аппараты разрушат ткани». Сама аппаратная методика не портит лицо. Вопрос в том, как, где и кому она применяется. Любой аппарат воздействует на определенные ткани с определенной глубиной и интенсивностью. Поэтому перед процедурой важно учитывать возраст, толщину кожи, объем подкожно-жировой клетчатки, анатомические особенности и исходное состояние тканей.
Немесе аппараттық косметология «бетті бүлдіруі» мүмкін деген қорқыныш: «Лазерден кейін тері жұқарады», «SMAS бүкіл майды кетіреді», «аппараттар тіндерді бұзады». Аппараттық әдістеменің өзі бетті бүлдірмейді. Мәселе оның қалай, қай жерде және кімге қолданылатынында. Кез келген аппарат белгілі бір тіндерге белгілі бір тереңдікпен және қарқындылықпен әсер етеді. Сондықтан процедура алдында жасты, терінің қалыңдығын, тері асты май клетчаткасының көлемін, анатомиялық ерекшеліктерді және тіндердің бастапқы жағдайын ескеру маңызды.
51
Проблемы могут возникнуть, если эти факторы не учитывать: выбрать слишком агрессивные параметры, работать не в той зоне или пытаться получить максимальный эффект за одну процедуру. В аппаратной косметологии принцип «чем сильнее — тем лучше» не работает.
Бұл факторлар ескерілмесе, мәселелер туындауы мүмкін: тым агрессивті параметрлерді таңдау, дұрыс емес аймақта жұмыс істеу немесе бір процедурада ең жоғары әсер алуға тырысу. Аппараттық косметологияда «неғұрлым күшті болса, соғұрлым жақсы» қағидасы жұмыс істемейді.
52
А какие ожидания от косметологии, наоборот, завышены?
Ал косметологиядан қандай күтулер, керісінше, тым жоғары?
53
— Что косметология способна компенсировать последствия хронического недосыпа, обезвоживания, дефицитов или чрезмерных нагрузок.
— Косметология созылмалы ұйқысыздықтың, сусызданудың, тапшылықтардың немесе шамадан тыс жүктемелердің салдарын өтей алады деген күту.
54
К сожалению, ни одна процедура не заменит полноценного восстановления организма.
Өкінішке қарай, бірде-бір процедура ағзаның толыққанды қалпына келуін алмастыра алмайды.
55
Я периодически говорю пациентам: «Давайте сейчас ничего не будем делать». Если вижу, что человек хронически не высыпается, живет в стрессе, тренируется на износ и при этом пытается компенсировать все это процедурами, я скорее предложу сначала восстановить базовые вещи. Косметология не должна становиться способом замаскировать истощение организма. Иногда лучший anti-age — не еще одна процедура, а несколько недель нормального сна, правильно выстроенной нагрузки и компенсации дефицитов.
Мен пациенттерге анда-санда: «Қазір ештеңе жасамай-ақ қояйық», — деймін. Егер адам созылмалы түрде ұйқысы қанбайтынын, стрессте өмір сүретінін, күшін сарқа жаттығатынын және осының бәрін процедуралармен өтеуге тырысатынын көрсем, алдымен негізгі нәрселерді қалпына келтіруді ұсынамын. Косметология ағзаның әлсіреуін бүркемелеу тәсіліне айналмауы керек. Кейде ең жақсы anti-age — тағы бір процедура емес, бірнеше апталық қалыпты ұйқы, дұрыс құрылған жүктеме және тапшылықтардың орнын толтыру.
56
Современная косметология постепенно переходит от формата отдельной процедуры к более комплексному подходу, когда сначала мы смотрим на состояние человека в целом и только потом решаем, какая процедура ему действительно нужна.
Заманауи косметология біртіндеп жеке процедура форматынан кешенді тәсілге көшуде, онда біз алдымен адамның жалпы жағдайына қараймыз да, тек содан кейін оған шын мәнінде қандай процедура қажет екенін шешеміз.
57
Красота — приятный бонус
Сұлулық — жағымды бонус
58
Тогда с чего стоит начинать человеку после 30, который решил одновременно заняться собой и в спортзале, и у косметолога?
Онда өзіне спорт залында да, косметологта да бір мезгілде көңіл бөлуді шешкен 30-дан асқан адамға неден бастаған жөн?
59
— Я всегда говорю: после 30 нужно инвестировать не в «волшебные процедуры», а в фундамент здоровья. Если выбирать, с чего начать, то это сон, регулярная физическая активность, питание и правильно подобранный домашний уход за кожей. Уже потом — косметологические процедуры по показаниям.
— Мен әрдайым айтамын: 30-дан кейін «ғажайып процедураларға» емес, денсаулықтың іргетасына инвестиция салу керек. Неден бастауды таңдасақ, бұл — ұйқы, тұрақты физикалық белсенділік, тамақтану және дұрыс таңдалған үйдегі тері күтімі. Тек содан кейін — көрсеткіштер бойынша косметологиялық процедуралар.
60
Очень часто люди готовы купить дорогой крем или сделать инъекции, но при этом спят по пять часов и практически не двигаются. Ни одна процедура не компенсирует такой образ жизни.
Көбіне адамдар қымбат крем сатып алуға немесе инъекция жасатуға дайын, бірақ сонымен бірге бес сағат ұйықтап, іс жүзінде қозғалмайды. Бірде-бір процедура мұндай өмір салтының орнын толтыра алмайды.
61
Я за доказательный и индивидуальный подход: меньше случайных покупок и трендовых процедур, больше продуманного плана. Когда спорт, уход и косметология работают вместе, результат получается естественным и долгосрочным. А если говорить о спорте — пробуйте разное, что-то обязательно отзовется. Важно, чтобы физическая активность была регулярной и стала такой же базовой привычкой, как чистить зубы и принимать душ.
Мен дәлелді және жеке тәсілді жақтаймын: кездейсоқ сатып алулар мен трендтегі процедуралар азырақ, ойластырылған жоспар көбірек. Спорт, күтім және косметология бірге жұмыс істегенде, нәтиже табиғи және ұзақ мерзімді болады. Ал спорт туралы айтсақ — әртүрлісін байқап көріңіз, бірдеңе міндетті түрде жаныңызға жақын болады. Физикалық белсенділіктің тұрақты болып, тіс тазалау мен душқа түсу сияқты негізгі әдетке айналуы маңызды.
62
Ты сама мама, работаешь, тренируешься, продолжаешь учиться. Как все успевать и не потерять себя в этом круговороте?
Сен өзің анасың, жұмыс істейсің, жаттығасың, оқуды жалғастырасың. Бәріне қалай үлгеруге және осы айналымда өзіңді жоғалтпауға болады?
63
— Так и хочется сказать: я не успеваю ничего! 😂 Но результаты говорят об обратном. Иногда мне тоже бывает лень. Но я рада, что много лет назад выбрала этот путь — здоровья, спорта и заботы о себе.
— Ештеңеге үлгермеймін деп айтқым келеді! 😂 Бірақ нәтижелер керісінше дейді. Кейде маған да ерінішті болады. Бірақ көп жыл бұрын осы жолды — денсаулық, спорт және өзіңе қамқорлық жолын таңдағаныма қуаныштымын.
64
Как бы банально это ни звучало, мне помогают дисциплина и тайм-менеджмент. Их с ранних лет воспитывала во мне мама. Потом это очень пригодилось в университете, когда и погулять хочется, и сессию сдавать надо, и еще дежурства несколько раз в неделю.
Қаншалықты қарапайым естілсе де, маған тәртіп пен уақытты басқару көмектеседі. Оларды бойыма жастайымнан анам сіңірді. Кейін бұл университетте өте пайдалы болды: серуендегің де келеді, сессия да тапсыру керек, оның үстіне аптасына бірнеше рет кезекшілік бар.
65
Важно планировать. Я люблю блокноты и календари, но стараюсь не привязывать себя слишком жестко ко времени, потому что невыполненное дело может сильно демотивировать. В начале недели составляю общий план. Затем фиксирую дела, жестко привязанные к конкретным датам: работу, обучение, тренировки, логопеда у дочки. А все остальное распределяю по свободному времени в зависимости от загрузки. И в воскресенье я всегда отдыхаю. Отключаю телефон, неспешно завтракаю и провожу день в замедленном режиме.
Жоспарлау маңызды. Мен блокноттар мен күнтізбелерді жақсы көремін, бірақ өзімді уақытқа тым қатаң байламауға тырысамын, өйткені орындалмаған іс ынтаны қатты түсіруі мүмкін. Апта басында жалпы жоспар құрамын. Содан кейін нақты күндерге қатаң байланған істерді белгілеймін: жұмыс, оқу, жаттығулар, қызымның логопеді. Ал қалғанының бәрін жүктемеге қарай бос уақытқа бөлемін. Жексенбіде әрдайым демаламын. Телефонды өшіріп, асықпай таңғы ас ішіп, күнді баяу режимде өткіземін.
66
А еще для меня стало очень важным быть в моменте. Я не так давно по-настоящему почувствовала это состояние, и оно оказалось прекрасным. Если делаете растяжку — думайте в этот момент о растяжке и своих ощущениях. Если едите — почувствуйте вкус и текстуру еды, не отвлекаясь на внешние раздражители. О делах будете думать, когда придет время думать о делах. Мир не рухнет, если вы десять минут просто насладитесь чашкой кофе.
Сонымен қатар мен үшін сәтте болу өте маңызды болды. Мен бұл күйді жақында ғана шынымен сезіндім, ол тамаша болып шықты. Созылу жасасаңыз — сол сәтте созылу мен өз сезімдеріңіз туралы ойлаңыз. Тамақ ішсеңіз — сыртқы тітіркендіргіштерге алаңдамай, тағамның дәмі мен құрылымын сезініңіз. Істер туралы олардың уақыты келгенде ойлайсыз. Он минут бойы жай ғана бір кесе кофенің рахатын көрсеңіз, әлем құлап қалмайды.
67
Где для тебя проходит граница между заботой о себе и бесконечной погоней за идеальной внешностью? Спорт изменил твое отношение к этому?
Сен үшін өзіңе қамқорлық пен мінсіз сыртқы келбетке шексіз қуғынның шекарасы қайда? Спорт бұған деген көзқарасыңды өзгертті ме?
68
— Для меня граница очень простая: если забота о себе делает жизнь лучше — это здоровье. Если она превращается в постоянное недовольство собой — это уже погоня за идеалом.
— Мен үшін шекара өте қарапайым: егер өзіңе қамқорлық өмірді жақсартса — бұл денсаулық. Егер ол өзіңе үнемі көңілің толмауына айналса — бұл енді идеалды қуу.
69
Спорт сильно изменил мое отношение к внешности. Раньше я больше стремилась к каким-то определенным параметрам в зеркале, зачастую навязанным соцсетями. Сейчас я гораздо больше ценю то, что мое тело умеет: быть сильным, выносливым, двигаться без боли и давать мне энергию. Особенно после 35. Красота — приятный бонус. Но здоровье и функциональность для меня всегда на первом месте.
Спорт менің сыртқы келбетке деген көзқарасымды қатты өзгертті. Бұрын мен айнадағы белгілі бір параметрлерге, көбіне әлеуметтік желілер таңған параметрлерге көбірек ұмтылатынмын. Қазір денемнің қолынан келетін нәрсені әлдеқайда жоғары бағалаймын: күшті, төзімді болу, ауырсынусыз қозғалу және маған энергия беру. Әсіресе 35-тен кейін. Сұлулық — жағымды бонус. Бірақ мен үшін денсаулық пен функционалдық әрдайым бірінші орында.
70
И традиционный вопрос проекта: что для тебя означает найти свое второе дыхание после 30?
Және жобаның дәстүрлі сұрағы: 30-дан кейін өз екінші тынысыңды табу сен үшін нені білдіреді?
71
— Для меня второе дыхание после 30 — это перестать жить по чужим ожиданиям и начать выбирать себя. Именно после 30 я стала смелее пробовать новое и меньше оглядываться по сторонам: «А что скажут люди?» Люди пять минут поговорят, потом забудут о вас и погрузятся в свои проблемы. А вы так и не попробуете то, что вам хотелось всю жизнь. Спорт, новые проекты, развитие в профессии… Недавно я снова прошла обучение по новой для меня специальности — трихологии.
— Мен үшін 30-дан кейінгі екінші тыныс — өзгелердің күтуімен өмір сүруді тоқтатып, өзіңді таңдай бастау. Дәл 30-дан кейін мен жаңаны батылырақ байқап көріп, жан-жағыма азырақ қарайтын болдым: «Адамдар не дейді?» Адамдар бес минут сөйлеседі де, сізді ұмытып, өз мәселелеріне беріліп кетеді. Ал сіз өмір бойы қалаған нәрсені ешқашан байқап көрмейсіз. Спорт, жаңа жобалар, кәсіптегі даму… Жақында мен өзім үшін жаңа мамандық — трихология бойынша тағы да оқудан өттім.
72
Это возраст, когда уже не хочется кому-то что-то доказывать. Хочется жить так, чтобы самому было интересно. И, как оказалось, именно тогда открывается гораздо больше возможностей.
Бұл — енді ешкімге ештеңе дәлелдегің келмейтін жас. Өзіңе қызық болатындай өмір сүргің келеді. Әрі белгілі болғандай, дәл сол кезде әлдеқайда көп мүмкіндік ашылады.
73
Страница Валерии в Instagram
Валерияның Instagram парақшасы

Екеуге 21 шақырым: жүзуші суда, жаттықтырушы қайықта

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Статьи
Мақалалар
2
Все статьи
Барлық мақалалар
3
Статья
Мақала
4
21 километр на двоих: пловец в воде, тренер в лодке
Екеуге 21 шақырым: жүзуші суда, жаттықтырушы қайықта
5
Вышел подкаст Swim Formula о заплыве на Балхаше. В первой части Юлия Кузнецова и ее тренер Данил Казьмин рассказывают, как готовились к дистанции, во второй — как прошел сам заплыв.
Балқаштағы заплыв туралы Swim Formula подкасты жарыққа шықты. Бірінші бөлімде Юлия Кузнецова мен оның жаттықтырушысы Данил Казьмин қашықтыққа қалай дайындалғанын, екінші бөлімде заплывтың өзі қалай өткенін айтады.
6
Если лень смотреть почти два часа, вот первая часть в одном предложении: на подготовку ушло девять месяцев, и нюансов там хватало. Посмотреть все-таки советуем. Хотя бы ради истории о том, как после финиша на десяти километрах Юлия уже считала, что на сегодня все, а тренер сказал: «Так, поплыли дальше».
Егер екі сағатқа жуық көруге ерінсеңіз, бірінші бөлімнің бір сөйлемдегі мазмұны мынау: дайындыққа тоғыз ай кетті, әрі нюанстар жеткілікті болды. Дегенмен көруге кеңес береміз. Тым болмаса, он шақырымды аяқтағаннан кейін Юлия бүгінге жетер деп есептегенде, жаттықтырушының: «Ал, әрі қарай жүздік», — деген оқиғасы үшін.
7
А ниже — пересказ второй части.
Ал төменде — екінші бөлімнің қысқаша мазмұны.
8
Что делать, когда старт уже дали, а твоей лодки нигде не видно? Как меняется заплыв, если лодку приходится менять прямо на дистанции? И как объяснить человеку на борту, что ты уже давно хочешь есть? Если готовитесь к первому лонгу, такие подробности особенно интересно услышать с обеих сторон.
Сөре берілді, ал қайығың еш жерде көрінбесе не істеу керек? Қайықты дәл қашықтықта ауыстыруға тура келсе, заплыв қалай өзгереді? Бортындағы адамға әлдеқашан қарның ашқанын қалай түсіндіруге болады? Алғашқы ұзақ заплывқа дайындалып жүрсеңіз, мұндай егжей-тегжейді екі тараптан да есту ерекше қызық.
9
Диалог собран по второй части подкаста. Реплики сокращены и местами пересказаны. Юлия Кузнецова — автор проекта «Второе дыхание».
Диалог подкасттың екінші бөлімі бойынша құрастырылды. Сөздер қысқартылып, кей жерлерде мазмұндалып берілген. Юлия Кузнецова — «Екінші тыныс» жобасының авторы.
10
Старт дали. Где лодка?
Сөре берілді. Қайық қайда?
11
Д: Накануне на Балхаше был почти штиль. Утром выходим на берег, а там волны, лодки качает, они бьются друг о друга. На брифинге нам объяснили, что сопровождающие заранее сядут в лодки и встретят своих пловцов после старта. Мы везли с собой питание и знали, кому, что и когда передавать. План понятный. Пока не надо пересесть из одной лодки в другую на волне.
Д: Алдыңғы күні Балқашта жел жоқ дерлік еді. Таңертең жағаға шықсақ, толқын, қайықтар тербеліп, бір-біріне соғылып жатыр. Брифингте бізге сүйемелдеушілер қайықтарға алдын ала отырып, өз жүзушілерін сөреден кейін қарсы алатынын түсіндірді. Біз тамақты өзімізбен алып жүрдік, кімге, нені, қашан беру керегін білдік. Түсінікті жоспар. Толқынның үстінде бір қайықтан екіншісіне ауысу керек болғанға дейін.
12
Часть сопровождающих успела уехать, а мы с сумками еще стояли на пирсе. И тут дают старт. Смотрю, лодки разбросаны по воде, пловцы расходятся в разные стороны. Один уходит сильно вправо. Это Юля.
Сүйемелдеушілердің бір бөлігі кетіп үлгерді, ал біз сөмкелерімізді алып әлі пирсте тұрдық. Сол кезде сөре берілді. Қарасам, қайықтар су бетіне шашырап кеткен, жүзушілер әр жаққа тарап барады. Біреуі оңға қарай қатты бұрылып кетті. Бұл — Юля.
13
Ю: Я не понимала, где моя лодка и туда ли я вообще плыву. Волн я особо не боялась. Еще на берегу больше переживала, что заплыв отменят или сократят. А в воде уже другое — ты стартовала, но не понимаешь, за кем идти и правильно ли вообще выбрала направление.
Ю: Қайығымның қайда екенін және мүлде дұрыс жаққа жүзіп бара жатқанымды түсінбедім. Толқыннан онша қорыққан жоқпын. Жағада жүргенде заплывты болдырмай ма немесе қысқартып жібермей ме деп көбірек уайымдадым. Ал суда басқаша — сен сөреден шықтың, бірақ кімнің соңынан жүзу керегін және бағытты мүлде дұрыс таңдағаныңды түсінбейсің.
14
Если спросить, какой момент за весь заплыв был самым сложным, я назову старт. На длинной дистанции мне важно спокойно делать свою работу, а тут в голове одно: «Я плыву туда, не туда вообще, что я делаю, куда?» Когда увидела свою лодку и Данила, стало гораздо спокойнее. Вот они. Теперь понятно, за кем плыть.
Бүкіл заплывтағы ең қиын сәт қайсы деп сұраса, мен сөрені атаймын. Ұзақ қашықтықта маған өз жұмысымды сабырмен істеу маңызды, ал мұнда басымда бір ғана ой: «Мен анда жүзіп барамын ба, мүлде басқа жаққа ма, не істеп жатырмын, қайда?» Қайығым мен Данилды көргенде, әлдеқайда жеңілдеп қалдым. Міне, олар. Енді кімнің соңынан жүзу керегі түсінікті.
15
С воды и с лодки видно разное
Судан және қайықтан әртүрлі көрінеді
16
Д: Представьте, что вы в воде и вокруг только горизонт. Вода и небо. Буй далеко, его отсюда не разглядеть. Поэтому Юлия держала курс по лодке. И здесь многое зависело от капитана — как он ведет лодку и насколько удобно пловцу по ней ориентироваться.
Д: Елестетіп көріңізші, сіз судасыз, ал айналада тек көкжиек. Су мен аспан. Буй алыста, оны мұнда тұрып көру мүмкін емес. Сондықтан Юлия бағытты қайыққа қарап ұстады. Мұнда көп нәрсе капитанға байланысты болды — ол қайықты қалай жүргізеді және жүзушіге оған қарап бағдар алу қаншалықты ыңғайлы.
17
Ю: Когда лодка шла справа, я видела ее, поворачивая голову на вдох. Можно было плыть в своем ритме и не поднимать голову каждый раз, чтобы понять, где мы. На берегу схема выглядела довольно просто: доплыть до буя, повернуть, дальше идти к финишу. А из воды все это еще надо увидеть.
Ю: Қайық оң жағымнан жүргенде, мен оны тыныс алу үшін басымды бұрғанда көретінмін. Өз ырғағыммен жүзіп, біз қайда екенімізді түсіну үшін басымды әр жолы көтермеуге болатын еді. Жағада схема өте қарапайым көрінді: буйға дейін жүзіп, бұрылып, әрі қарай мәреге бару. Ал судан мұның бәрін әлі көру керек.
18
Как подружиться с волной
Толқынмен қалай дос болуға болады
19
Ю: Первые пять километров были суровые. Я подныривала под волну, а местами пыталась с ней мысленно разговаривать. «Давай подружимся». Местами она не хотела).
Ю: Алғашқы бес шақырым қатал болды. Толқынның астына сүңгіп, кей жерлерде онымен ойша сөйлесуге тырыстым. «Келші, дос болайық». Кей жерлерде ол келіспеді).
20
После первого поворотного буя волна пошла сбоку, как раз туда, куда я поворачивала голову для вдоха. Она прилетала прямо в лицо, зато теперь еще и несла в нужном направлении. До поворота я чувствовала сопротивление, а здесь появилось скольжение. Я пыталась подловить момент, когда волна тебя подхватывает. Вот это уже было интересно.
Бірінші бұрылыс буйынан кейін толқын бүйірден, дәл мен тыныс алу үшін басымды бұратын жақтан келе бастады. Ол тура бетіме ұратын, бірақ енді мені керекті бағытқа да алып жүрді. Бұрылысқа дейін кедергіні сезсем, мұнда сырғанау пайда болды. Толқын сені көтеріп әкететін сәтті ұстауға тырыстым. Міне, бұл енді қызық болды.
21
Д: С лодки я видел, как меняется расстояние между участниками. Первые километры Максим — он тоже мой ученик и в итоге занял второе место — еще держался сравнительно близко, я мог разглядеть, как он выносит руку над водой. После поворота лодки были видны вдалеке, а самих пловцов уже было трудно заметить. На остановках для питания я говорил Юлии, что она идет первой.
Д: Қайықтан мен қатысушылар арасындағы қашықтықтың қалай өзгеретінін көрдім. Алғашқы шақырымдарда Максим — ол да менің шәкіртім, ақыры екінші орын алды — салыстырмалы түрде жақын жүзіп келе жатты, оның қолын судан шығарғанын көре алатынмын. Бұрылыстан кейін қайықтар алыстан көрінді, ал жүзушілердің өздерін байқау қиын болды. Тамақтану үшін тоқтағанда мен Юлияға бірінші келе жатқанын айттым.
22
Ю: Это бодрило, но расслабиться не получалось. Я думала: раз мне на этой волне стало легче, значит, остальным тоже. Сейчас начнут догонять. Так и ждала, что догонят.
Ю: Бұл сергітті, бірақ босаңсу мүмкін болмады. Ойладым: осы толқында маған жеңілдесе, демек басқаларға да жеңілдеді. Қазір қуып жете бастайды. Қуып жетеді деп күтумен болдым.
23
«Нас сейчас снимут?»
«Бізді қазір шығарып тастай ма?»
24
Ю: В какой-то момент подходит лодка организаторов. Они о чем-то разговаривают с Данилом, а я думаю: ну все, сейчас скажут, что гонка закончена, пора подниматься на борт.
Ю: Бір сәтте ұйымдастырушылардың қайығы жақындады. Олар Данилмен бірдеңе туралы сөйлесіп жатыр, ал мен ойлаймын: болды, қазір жарыс аяқталды, бортқа көтерілетін уақыт келді дейді.
25
Д: Мы обсуждали пересадку. Нашу лодку пару раз сильно качнуло боковой волной. В итоге подошел катер МЧС, я перебрался туда и перенес вещи и питание. Дальше Юля ориентировалась уже по нему.
Д: Біз ауысуды талқыладық. Біздің қайықты бүйірден келген толқын бірнеше рет қатты шайқады. Ақыры ТЖМ катері келіп, мен соған ауысып, заттар мен тамақты тасып алдым. Әрі қарай Юля соған қарап бағдар алды.
26
Ю: И тут снова пришлось привыкать. Первая лодка шла сбоку, а катер уходил вперед, останавливался и ждал, пока я подплыву. Как будто буй, который время от времени переезжает. Приходилось поднимать голову и смотреть вперед, а на волне это сложнее. По расстоянию я уже понимала, что берег где-то рядом, но из воды его еще не видела.
Ю: Сол кезде қайтадан үйренуге тура келді. Бірінші қайық бүйірден жүрді, ал катер алға кетіп, тоқтап, мен жүзіп жеткенше күтті. Анда-санда орын ауыстырып тұратын буй сияқты. Басымды көтеріп, алға қарауға тура келді, ал толқында бұл қиынырақ. Қашықтыққа қарап жағаның бір жерде жақын екенін түсіндім, бірақ судан оны әлі көрмедім.
27
«Где моя еда?»
«Менің тамағым қайда?»
28
Д: У нас было расписание питания. Я следил за временем, Юлия подплывала к лодке, получала гель и воду и шла дальше. Ближе к финишу я разговорился с водителем катера и пропустил будильник. Видел, что Юлия держится хорошо, на остановках улыбается, и сам немного расслабился.
Д: Бізде тамақтану кестесі болды. Мен уақытты қадағаладым, Юлия қайыққа жүзіп келіп, гель мен су алып, әрі қарай кететін. Мәреге жақындағанда мен катер жүргізушісімен әңгімеге беріліп, оятқышты өткізіп алдым. Юлияның жақсы жүзіп келе жатқанын, тоқтағанда күлімдейтінін көріп, өзім де сәл босаңсып кеттім.
29
Ю: А я уже чувствую, что пора поесть. Подплываю к катеру — он уходит вперед. Снова подплываю — он опять уходит. Я уже руку поднимаю. В какой-то момент стало прямо обидно: «Что такое, где моя еда?» И физически почувствовала, что сил заметно меньше. Ты вроде продолжаешь плыть, но уже понимаешь, чего тебе не хватает.
Ю: Ал мен тамақтанатын уақыт болғанын сезіп келемін. Катерге жүзіп барамын — ол алға кетеді. Қайта жүзіп барамын — ол тағы кетеді. Қолымды да көтеріп жатырмын. Бір сәтте тіпті өкпелеп қалдым: «Бұл не, менің тамағым қайда?» Әрі күшімнің айтарлықтай азайғанын физикалық түрде сездім. Жүзуді жалғастырып келе жатқандайсың, бірақ саған не жетіспейтінін түсініп тұрасың.
30
Д: В итоге водитель хлопнул меня по плечу и сказал, что от меня там чего-то хотят. Тут я и понял, что пропустил остановку.
Д: Ақыры жүргізуші менің иығымнан қағып, сол жақтан менен бірдеңе қалап жатқанын айтты. Сонда барып тоқтауды өткізіп алғанымды түсіндім.
31
Ю: Получила свой гель и поплыла дальше. На берегу это звучит как мелочь. В воде, когда уже несколько часов плывешь, очень ждешь, что в нужный момент лодка остановится и тебя заметят.
Ю: Гелімді алып, әрі қарай жүзіп кеттім. Жағада бұл ұсақ-түйек сияқты естіледі. Ал суда, бірнеше сағат бойы жүзіп келе жатқанда, керек сәтте қайық тоқтап, сені байқайды деп қатты күтесің.
32
Фото предоставлено Oceanman Qazaqstan
Фотосуретті Oceanman Qazaqstan ұсынды
33
На финише больше всего хотелось избавиться от буя
Мәреде ең бірінші буйдан құтылғым келді
34
Ю: Ближе к концу болели плечи, гидрокостюм натер шею. Я вообще думала, что где-нибудь по пути его сниму. Но на последнем отрезке попала в холодную воду, и желание сразу прошло. Решила, что пусть лучше трет, зато теплее.
Ю: Соңына қарай иықтарым ауырды, гидрокостюм мойнымды ысқылап тастады. Тіпті оны жол бойы бір жерде шешіп тастаймын деп ойлағанмын. Бірақ соңғы кезеңде суық суға тап болдым да, бұл ниет бірден жоғалды. Ысқыласа ысқылай берсін, есесіне жылырақ деп шештім.
35
А сильнее всего к финишу меня раздражал страховочный буй. Волна забрасывала его на спину, веревка путалась, и я не могла нормально вынести руку из воды. Мы укорачивали веревку, но буй все равно болтался. Когда вышла, кажется, первым делом сказала, как он меня бесил.
Ал мәреге қарай мені ең қатты ашуландырғаны — қауіпсіздік буйы болды. Толқын оны арқама лақтырып, жіп шатасып, қолымды судан дұрыс шығара алмадым. Жіпті қысқарттық, бірақ буй бәрібір салбырап жүрді. Судан шыққанда, бірінші болып оның мені қалай ашуландырғанын айтқан сияқтымын.
36
Д: Мы потом еще обсуждали, помогло бы по-другому закрепить буй. Там тоже свои нюансы. Например, как с таким креплением останавливаться и брать питание. На волне даже такая мелочь может напоминать о себе много километров подряд.
Д: Кейін буйды басқаша бекіту көмектесер ме еді деп талқыладық. Мұнда да өз нюанстары бар. Мысалы, мұндай бекітпемен қалай тоқтап, тамақ алу керек. Толқында тіпті осындай ұсақ-түйек көп шақырым бойы өзін еске салып отыруы мүмкін.
37
Катер вернулся
Катер қайтып оралды
38
Д: На последнем километре берег уже был виден. Я хотел встретить Юлию и снять, как она выходит из воды. Водитель катера МЧС высадил меня у пирса, а сам вернулся к ней.
Д: Соңғы шақырымда жаға көріне бастады. Мен Юлияны қарсы алып, оның судан шығып келе жатқанын түсіріп алғым келді. ТЖМ катерінің жүргізушісі мені пирске түсіріп, өзі оған қайтып оралды.
39
Ю: Я видела, как они уходят, и думала, что дальше поплыву сама. Потом смотрю — катер возвращается. И снова идет со мной, показывает направление. Я этого не ожидала и несколько раз сказала им спасибо.
Ю: Мен олардың кетіп бара жатқанын көріп, әрі қарай өзім жүземін деп ойладым. Сосын қарасам — катер қайтып келе жатыр. Қайтадан менімен бірге жүріп, бағытты көрсетіп отыр. Мұны күтпеген едім, оларға бірнеше рет рақмет айттым.
40
А на берегу был еще один сюрприз. Отдыхающие аплодировали, потом подходили с детьми, просили сфотографироваться. Я вообще не ожидала, что незнакомые люди будут так встречать. И очень хорошо помню, что чувствовала на финише. Я собой гордилась и была благодарна всем, кто сопровождал: Данилу, водителю первой лодки и ребятам из МЧС.
Ал жағада тағы бір тосынсый болды. Демалушылар қол шапалақтап, кейін балаларымен келіп, суретке түсуді сұрады. Бейтаныс адамдардың осылай қарсы алатынын мүлде күтпеген едім. Мәредегі сезімімді өте жақсы есімде сақтадым. Мен өзімді мақтан тұттым және сүйемелдеген барлық адамға риза болдым: Данилға, бірінші қайықтың жүргізушісіне және ТЖМ жігіттеріне.
41
Юлия финишировала первой в абсолютном зачете. 21,65 километра за 7 часов 53 минуты. После финиша она осталась на берегу встречать остальных участников. Всего до финиша дошли 9 пловцов, все уложились в 12-часовой лимит.
Юлия абсолюттік есепте бірінші болып мәреге жетті. 21,65 шақырым 7 сағат 53 минутта. Мәреден кейін ол басқа қатысушыларды қарсы алу үшін жағада қалды. Барлығы 9 жүзуші мәреге жетті, бәрі 12 сағаттық лимитке сыйды.

Тренажер сатып алдық — киім ілгіш болып шықты

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Статьи
Мақалалар
2
Все статьи
Барлық мақалалар
3
Статья
Мақала
4
Купили тренажер — получили вешалку
Тренажер сатып алдық — киім ілгіш болып шықты
5
У велотренажера появилась новая функция: на нем удобно сушить полотенце. Коврик стоит за шкафом. Резинки лежат в мешочке, в котором приехали из магазина. Все исправно. Просто не используется. При покупке планы были другие. Заниматься по утрам, укрепить спину, добавить движения в рабочий день. Казалось, осталось обзавестись нужной вещью — и начать. Почему же между «купить» и «пользоваться» иногда проходит так много времени?
Велотренажердің жаңа қызметі пайда болды: оған сүлгі кептіру ыңғайлы. Кілемше шкафтың артында тұр. Резеңкелер дүкеннен келген қапшығында жатыр. Бәрі жарамды. Жай ғана пайдаланылмайды. Сатып алған кезде жоспар басқа еді. Таңертең жаттығу, арқаны нығайту, жұмыс күніне қозғалыс қосу. Керекті затты алсаң болды — бастайсың деп ойладық. Ендеше неге «сатып алу» мен «пайдалану» арасында кейде соншалықты көп уақыт өтеді?
6
О покупках жалеют. И спортивных тоже
Сатып алғанына өкінеді. Спорттық заттарға да
7
В магазине легко представить: утром — тренировка, вечером — растяжка, в выходные — велосипед. Пользоваться всем этим предстоит нам же — с работой, детьми и желанием поспать подольше.
Дүкенде елестету оңай: таңертең — жаттығу, кешке — созылу, демалыс күндері — велосипед. Мұның бәрін жұмыспен, балалармен және ұзағырақ ұйықтау ниетімен бірге өзіміз пайдалануымыз керек.
8
Исследователи Робин Таннер и Курт Карлсон обнаружили любопытную закономерность: прогнозируя будущие тренировки, люди давали примерно такие же оценки, как участники, которых просили представить идеальные условия.
Зерттеушілер Робин Таннер мен Курт Карлсон қызықты заңдылықты анықтады: болашақтағы жаттығуларын болжағанда адамдар мінсіз жағдайды елестетуді сұраған қатысушылар сияқты шамамен бірдей баға берген.
9
Получается, в планах мы можем незаметно убрать все, что обычно мешает заниматься. А потом купить оборудование под это удобное расписание. Это не объясняет каждую забытую гантель. Но дает повод спросить себя: я покупаю вещь для своей обычной жизни или в расчете сначала полностью ее изменить?
Сонда жоспарларымызда әдетте жаттығуға кедергі келтіретін нәрсенің бәрін байқатпай алып тастауымыз мүмкін. Содан кейін жабдықты осы ыңғайлы кестеге қарап сатып аламыз. Бұл ұмытылған әр гантельді түсіндірмейді. Бірақ өзіңнен сұрауға себеп береді: мен бұл затты өзімнің әдеттегі өмірім үшін сатып алып жатырмын ба, әлде алдымен оны толығымен өзгертемін деген есеппен бе?
10
Хорошая вещь тоже может оказаться лишней
Жақсы зат та артық болып шығуы мүмкін
11
В британском исследовании покупок чуть более 40% тех, кто приобретал спортивный инвентарь и оборудование, включая велосипеды, сообщили, что когда-либо сожалели о покупке в этой категории. Это доля людей, а не доля заброшенных вещей. Сожаление не обязательно означает, что покупкой совсем не пользовались.
Британиялық сатып алу зерттеуінде спорттық құрал-жабдықтар мен жабдықтарды, оның ішінде велосипедтерді сатып алғандардың 40%-дан сәл астамы осы санаттағы сатып алуға бір кездері өкінгенін хабарлаған. Бұл — адамдардың үлесі, тасталған заттардың үлесі емес. Өкіну сатып алынған зат мүлде пайдаланылмады дегенді білдірмейді.
12
Иногда вещь исправна и удобна, но не подходит именно вам. Домашние занятия могут оказаться скучными. Для велосипеда может не найтись подходящего маршрута. А тренажер приходится каждый раз доставать из-за шкафа и собирать.
Кейде зат жарамды әрі ыңғайлы, бірақ дәл сізге келмейді. Үйдегі жаттығулар іш пыстырарлық болып шығуы мүмкін. Велосипедке қолайлы маршрут табылмауы мүмкін. Ал тренажерді әр жолы шкафтың артынан шығарып, құрастыруға тура келеді.
13
Это возможные бытовые ситуации, а не выводы опроса. Но они помогают посмотреть на покупку без привычного «мне просто не хватает дисциплины». Что конкретно мешает пользоваться вещью? Ответ «лень» мало что проясняет. «Нужно двадцать минут освобождать место» — уже понятная проблема.
Бұл — сауалнаманың қорытындылары емес, тұрмыста болуы мүмкін жағдайлар. Бірақ олар сатып алуға әдеттегі «маған жай ғана тәртіп жетпейді» дегенсіз қарауға көмектеседі. Затты пайдалануға нақты не кедергі? «Еріншектік» деген жауап көп нәрсені анықтамайды. «Орын босатуға жиырма минут керек» — бұл енді түсінікті мәселе.
14
Потраченные деньги не составят расписание
Жұмсалған ақша кесте құрмайды
15
Похожий разрыв между планами и действиями обнаружили экономисты, изучавшие посещаемость трех американских фитнес-клубов.
Жоспарлар мен әрекеттердің арасындағы осыған ұқсас алшақтықты үш американдық фитнес-клубқа келушілерді зерттеген экономистер анықтады.
16
В данных о 7752 клиентах люди с фиксированной месячной платой более 70 долларов приходили в среднем 4,3 раза в месяц. При такой посещаемости пакет разовых визитов обошелся бы дешевле. Одно из объяснений, которые рассматривают авторы, — переоценка будущей посещаемости.
7752 клиент туралы деректерде айлық төлемі 70 доллардан асатын тіркелген адамдар айына орта есеппен 4,3 рет келген. Мұндай келу жиілігінде бір реттік келулер пакеті арзанға түсер еді. Авторлар қарастыратын түсіндірмелердің бірі — болашақтағы келу жиілігін асыра бағалау.
17
Исследование касается абонементов, а не домашних тренажеров. Но вопрос перед тратой тот же: как часто я действительно буду этим пользоваться?
Зерттеу үй тренажерлеріне емес, абонементтерге қатысты. Бірақ ақша жұмсау алдындағы сұрақ сол: мен мұны шын мәнінде қаншалықты жиі пайдаланамын?
18
Четыре вопроса до покупки
Сатып алу алдындағы төрт сұрақ
19
Следующие вопросы — редакционный чек-лист. Они не гарантируют удачного выбора, но помогают проверить ожидания до оплаты.
Келесі сұрақтар — редакцияның чек-парағы. Олар сәтті таңдауға кепілдік бермейді, бірақ төлемге дейін күтулеріңізді тексеруге көмектеседі.
20
Для какой конкретной задачи мне нужна эта вещь?
Бұл зат маған қандай нақты міндет үшін керек?
21
«Хочу быть в форме» — цель, под которую можно купить почти что угодно. «Мне нужны резинки для упражнений, которые показал тренер» — уже понятная задача.
«Пішінде болғым келеді» — бұл үшін кез келген нәрсені сатып алуға болатын мақсат. «Маған жаттықтырушы көрсеткен жаттығуларға резеңкелер керек» — бұл енді түсінікті міндет.
22
Когда я воспользуюсь ею в ближайшие семь дней?
Оны алдағы жеті күнде қашан пайдаланамын?
23
Найдите место в реальном расписании. Если пока получается только «когда станет посвободнее», можно отложить покупку и вернуться к ней, когда появится время.
Нақты кестеңізден орын табыңыз. Егер әзірге тек «біраз босағанда» деп қана айта алсаңыз, сатып алуды кейінге қалдырып, уақыт пайда болғанда оған қайта оралуға болады.
24
Можно ли сначала попробовать?
Алдымен байқап көруге бола ма?
25
Прокат, пробное занятие, оборудование в зале или одолженная вещь помогут проверить, нравится ли само занятие. По возможности стоит попробовать и конкретную модель: то, что удобно другому человеку, необязательно подойдет вам.
Жалға алу, сынақ сабағы, залдағы жабдық немесе уақытша алынған зат сабақтың өзі ұнайтын-ұнамайтынын тексеруге көмектеседі. Мүмкіндігінше нақты модельді де байқап көрген жөн: басқа адамға ыңғайлы нәрсе сізге міндетті түрде келе бермейді.
26
Во что обойдется использование?
Пайдалану қаншаға түседі?
27
Помимо цены могут понадобиться доставка, сборка, обслуживание, приложение, дополнительная экипировка. Еще нужны место для хранения и время на подготовку к занятию.
Бағадан бөлек жеткізу, құрастыру, қызмет көрсету, қосымша, қосымша жабдық қажет болуы мүмкін. Сонымен қатар сақтауға орын және сабаққа дайындалуға уақыт керек.
28
Посчитайте цену одной тренировки
Бір жаттығудың бағасын есептеңіз
29
Допустим, оборудование стоит 120 000 тенге.
Жабдық 120 000 теңге тұрады делік.
30
Сколько раз им воспользовались
Неше рет пайдаланылды
31
Стоимость одного использования
Бір рет пайдаланудың құны
32
12 000 тенге
12 000 теңге
33
2 400 тенге
2 400 теңге
34
1 200 тенге
1 200 теңге
35
Это условный расчет: без обслуживания, дополнительных расходов и возможной перепродажи. Он не определяет, какая покупка «правильная». Но помогает сравнить варианты — например, собственное оборудование и аренду.
Бұл — шартты есеп: қызмет көрсетусіз, қосымша шығындарсыз және ықтимал қайта сатусыз. Ол қай сатып алудың «дұрыс» екенін анықтамайды. Бірақ нұсқаларды салыстыруға көмектеседі — мысалы, жеке жабдық пен жалға алуды.
36
Для прогноза полезнее взять частоту занятий, которая уже помещается в вашу жизнь. Четыре тренировки в неделю дадут красивую цену одного использования. Вопрос в том, будут ли эти четыре тренировки.
Болжам үшін өміріңізге қазірдің өзінде сыйып тұрған жаттығу жиілігін алған пайдалырақ. Аптасына төрт жаттығу бір рет пайдаланудың әдемі бағасын береді. Мәселе — сол төрт жаттығу болады ма, жоқ па.
37
А если уже купили?
Ал сатып алып қойсаңыз ше?
38
Выберите одну вещь, которая давно лежит без дела, и решите, что с ней делать сейчас.
Көптен бері бос жатқан бір затты таңдап, онымен қазір не істейтініңізді шешіңіз.
39
Хочется пользоваться, но что-то мешает?
Пайдаланғыңыз келеді, бірақ бірдеңе кедергі ме?
40
Попробуйте убрать одно препятствие: найти постоянное место, разобраться с настройками, попросить тренера показать упражнения. Назначьте одно посильное занятие вместо обещания заниматься ежедневно.
Бір кедергіні жоюға тырысыңыз: тұрақты орын табу, баптауларды түсіну, жаттықтырушыдан жаттығуларды көрсетуді сұрау. Күн сайын жаттығамын деп уәде берудің орнына бір шамаңыз жететін сабақ белгілеңіз.
41
Не уверены, что занятие все еще нравится?
Сабақ әлі де ұнайтынына сенімді емессіз бе?
42
Дайте себе возможность попробовать снова без обязательства продолжать. Возможно, вы предпочтете другой формат — группу, улицу или зал.
Жалғастыру міндетінсіз қайта байқап көруге өзіңізге мүмкіндік беріңіз. Мүмкін, сіз басқа форматты — топты, ашық ауаны немесе залды артық көретін шығарсыз.
43
Больше не нужно?
Енді керек емес пе?
44
Рассмотрите продажу или передачу другому человеку. Для защитного и технического снаряжения важно учитывать состояние и возможность безопасного использования.
Сатуды немесе басқа адамға беруді қарастырыңыз. Қорғаныш және техникалық жабдық үшін оның жай-күйін және қауіпсіз пайдалану мүмкіндігін ескеру маңызды.
45
Уже потраченные деньги не вернутся от того, что вещь еще год простоит в углу. Но можно решить, какую пользу она принесет дальше — вам или кому-то другому. Неудачная покупка не делает неудачной саму попытку заняться спортом. Возможно, вы просто узнали о себе то, чего не знали у кассы.
Зат тағы бір жыл бұрышта тұрса, жұмсалған ақша қайтып келмейді. Бірақ оның әрі қарай кімге — сізге ме, басқа біреуге ме — пайда әкелетінін шешуге болады. Сәтсіз сатып алу спортпен айналысуға деген әрекеттің өзін сәтсіз етпейді. Мүмкін, сіз жай ғана кассада білмеген нәрсені өзіңіз туралы білген шығарсыз.
46
А возможно, пока читали, вспомнили про вполне подходящую вещь, которой давно пора вернуться в работу.
Ал мүмкін, оқып отырғанда әбден жарамды, жұмысқа қайта оралатын уақыты әлдеқашан жеткен бір затты есіңізге түсірген шығарсыз.
47
Что это у вас — коврик, велосипед, гантели? И какое одно действие поможет понять, нужны ли они вам сегодня?
Сізде ол не — кілемше ме, велосипед пе, гантельдер ме? Олардың бүгін сізге керек-керек еместігін түсінуге қандай бір әрекет көмектеседі?
48
Источники
Дереккөздер
49
Skelton A. C. H., Allwood J. M. Questioning demand: A study of regretted purchases in Great Britain. Ecological Economics, 2017, 131: 499–509. Анализ ответов 1995 взрослых жителей Великобритании; опрос проводился в 2015 году. Полный текст.
Skelton A. C. H., Allwood J. M. Questioning demand: A study of regretted purchases in Great Britain. Ecological Economics, 2017, 131: 499–509. Ұлыбританияның 1995 ересек тұрғынының жауаптарын талдау; сауалнама 2015 жылы жүргізілген. Толық мәтін.
50
Tanner R. J., Carlson K. A. Unrealistically Optimistic Consumers: A Selective Hypothesis Testing Account for Optimism in Predictions of Future Behavior. Journal of Consumer Research, 2009, 35(5): 810–822. Публикация.
Tanner R. J., Carlson K. A. Unrealistically Optimistic Consumers: A Selective Hypothesis Testing Account for Optimism in Predictions of Future Behavior. Journal of Consumer Research, 2009, 35(5): 810–822. Жарияланым.
51
DellaVigna S., Malmendier U. Paying Not to Go to the Gym. American Economic Review, 2006, 96(3): 694–719. Публикация.
DellaVigna S., Malmendier U. Paying Not to Go to the Gym. American Economic Review, 2006, 96(3): 694–719. Жарияланым.
52
Исследования проводились за пределами Казахстана и не описывают распространенность таких покупок среди казахстанских любителей спорта. Чек-лист и предложения по разбору инвентаря подготовлены редакцией; их эффективность в перечисленных работах не проверялась.
Зерттеулер Қазақстаннан тыс жерлерде жүргізілген және мұндай сатып алулардың қазақстандық спорт әуесқойлары арасында қаншалықты таралғанын сипаттамайды. Чек-парақ пен құрал-жабдықты сұрыптау бойынша ұсыныстарды редакция дайындады; олардың тиімділігі аталған жұмыстарда тексерілмеген.

«Менің медалім қайда?»

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Статьи
Мақалалар
2
Все статьи
Барлық мақалалар
3
Статья
Мақала
4
«Где моя медаль?»
«Менің медалім қайда?»
5
Взрослые люди годами тренируются, не высыпаются и платят стартовые взносы — чтобы получить свой кусок памятного металла (пластика, дерева и проч.) на финише. Разбираемся, откуда взялась эта традиция и почему без медали финиш как будто не считается.
Ересек адамдар мәредегі естелік металл (пластик, ағаш және т.б.) кесегін алу үшін жылдар бойы жаттығады, ұйқысы қанбайды және сөре жарналарын төлейді. Бұл дәстүр қайдан шыққанын және неге медальсыз мәре есепке алынбайтындай көрінетінін талдаймыз.
6
«Многие говорят: „Вы плывете ради медали?“ Ну, в том числе из-за нее тоже», — честно признается Игорь Ли, триатлет, бизнесмен и обладатель статуса Oceanman.
«Көп адам: „Медаль үшін жүзесіз бе?“ — дейді. Иә, ол үшін де», — деп адал мойындайды триатлет, кәсіпкер және Oceanman мәртебесінің иегері Игорь Ли.
7
На 10 километров открытой воды Игорь шел три года: сначала 2 км, потом 5, потом 10. Между тренировками — семья, дети, бизнес и проекты. «У любителей зачастую труд — это найти время», — говорит он. Поэтому медаль для него — не сувенир, а квитанция: оплачено недосыпами, питанием и тренировками.
Игорь ашық судағы 10 шақырымға үш жыл бойы жетті: алдымен 2 км, кейін 5, сосын 10. Жаттығулардың арасында — отбасы, балалар, бизнес және жобалар. «Әуесқойларда көбіне еңбек — уақыт табу», — дейді ол. Сондықтан медаль ол үшін кәдесый емес, түбіртек: ұйқысыз түндермен, тамақтанумен және жаттығулармен төленген.
8
В этом и парадокс. Профессионалу медаль дают за то, что он лучше всех. Любителю — за то, что он вообще дошел. И для каждого она важна.
Парадокс осында. Кәсіпқойға медаль бәрінен озғаны үшін беріледі. Әуесқойға — жалпы жеткені үшін. Әрі ол әрқайсысы үшін маңызды.
9
История: от оливковой ветки до куска Эйфелевой башни
Тарих: зәйтүн бұтағынан Эйфель мұнарасының бір бөлігіне дейін
10
Древняя Греция: медалей не было вообще
Ежелгі Грекия: медальдар мүлде болмаған
11
Первое, что стоит знать: античные олимпийцы никаких медалей не получали. По данным Министерства культуры Греции, победителю вручали котинос — венок из дикой оливы, росшей у храма Зевса. Еще красная лента на голову и пальмовая ветвь для круга почета.
Бірінші білетін нәрсе: антикалық олимпиадашылар ешқандай медаль алмаған. Грекия Мәдениет министрлігінің деректері бойынша жеңімпазға котинос — Зевс храмының жанында өскен жабайы зәйтүннен жасалған гүлтәж берілген. Тағы басқа байлайтын қызыл таспа мен құрмет айналымына арналған пальма бұтағы.
12
Венок из живых веток долго не хранится. Помнили чемпиона благодаря другому: родной город давал ему почести, поэты слагали оды, скульпторы ставили статуи. Проще говоря, историю спортивного подвига хранили люди и мрамор. Статуи в вашу честь сегодня, увы, ставят редко — поэтому и нужна медаль.
Тірі бұтақтардан жасалған гүлтәж ұзақ сақталмайды. Чемпионды басқа нәрсенің арқасында есте сақтаған: туған қаласы оған құрмет көрсеткен, ақындар жыр арнаған, мүсіншілер мүсін орнатқан. Қарапайым тілмен айтқанда, спорттық ерліктің тарихын адамдар мен мәрмәр сақтаған. Бүгінде сіздің құрметіңізге мүсін, өкінішке қарай, сирек орнатылады — сондықтан медаль керек.
13
Ренессанс: медаль родилась как «фото на память»
Қайта өрлеу дәуірі: медаль «естелік сурет» ретінде туды
14
Слово «медаль» пришло из итальянского medaglia. Именно в Италии в XV веке появилась медаль в привычном нам виде: круглая, с портретом на одной стороне и сюжетом на другой.
«Медаль» сөзі итальян тіліндегі medaglia сөзінен шыққан. Дәл Италияда XV ғасырда біз үйреншікті медаль пайда болды: дөңгелек, бір жағында портрет, екінші жағында сюжет.
15
Одна из ключевых — медаль художника Пизанелло с портретом византийского императора Иоанна VIII (модель 1439 года). Она увековечила визит императора в Феррару в 1438 году.
Негізгілерінің бірі — суретші Пизанеллоның Византия императоры Иоанн VIII-нің портреті бар медалі (1439 жылғы модель). Ол императордың 1438 жылы Феррараға сапарын мәңгілік етті.
16
По оценке Метрополитен-музея, этот дизайн «задал стандартный формат для многих будущих памятных медалей».
Метрополитен-музейдің бағалауы бойынша, бұл дизайн «болашақтағы көптеген естелік медальдардың стандартты форматын белгіледі».
17
Заметьте: самая первая роль медали — не награда, а память о событии. Ровно то, о чем сегодня говорят любители: «Это память о том, что ты был там».
Байқаңыз: медальдің ең алғашқы рөлі — марапат емес, оқиға туралы естелік. Бүгін әуесқойлардың айтатыны да дәл осы: «Бұл сенің сол жерде болғаныңның естелігі».
18
Фото: Метрополитен-музей (Нью-Йорк)
Фото: Метрополитен-музейі (Нью-Йорк)
19
Медаль с портретом византийского императора Иоанна VIII Палеолога, созданная итальянским художником и медальером Пизанелло (Антонио Пизано) в 1438–1439 годах, считается рождением ренессансной портретной медали
Итальяндық суретші әрі медальер Пизанелло (Антонио Пизано) 1438–1439 жылдары жасаған Византия императоры Иоанн VIII Палеологтың портреті бар медаль Қайта өрлеу дәуіріндегі портреттік медальдың тууы болып саналады
20
Медаль победителя Олимпийских игр 1896 года в Афинах (аверс). Коллекция Олимпийского музея МОК.
1896 жылғы Афины Олимпиада ойындары жеңімпазының медалі (аверс). ХОК Олимпиада музейінің коллекциясы.
21
1896: чемпионам дали серебро, а третьим — ничего
1896: чемпиондарға күміс берілді, ал үшіншілерге — ештеңе
22
На первых современных Олимпийских играх в Афинах золота не было. Победитель получал серебряную медаль и оливковую ветвь. Второй — медную или бронзовую медаль и лавровую ветвь. Медали за третье место не было вовсе. Медаль диаметром 48 мм разработал француз Жюль-Клеман Шаплен, отчеканил Парижский монетный двор.
Афинадағы алғашқы заманауи Олимпиада ойындарында алтын болмаған. Жеңімпаз күміс медаль мен зәйтүн бұтағын алған. Екінші орын — мыс немесе қола медаль мен лавр бұтағын. Үшінші орынға медаль мүлде болмаған. Диаметрі 48 мм медальді француз Жюль-Клеман Шаплен әзірлеп, Париж монета сарайы соққан.
23
Зато в сегодняшней официальной таблице МОК призеры 1896 года значатся как золотые, серебряные и бронзовые медалисты — их пересчитали задним числом. Спортивная статистика умеет награждать с большим опозданием.
Есесіне бүгінгі ХОК ресми кестесінде 1896 жылғы жүлдегерлер алтын, күміс және қола медаль иегерлері ретінде көрсетілген — оларды кейін қайта есептеген. Спорт статистикасы өте кешігіп марапаттай алады.
24
1900: единственные прямоугольные
1900: жалғыз тікбұрышты медальдар
25
В Париже-1900 медали были прямоугольными — 42 на 60 мм, по данным олимпийского справочника. За первое место давали позолоченное серебро, за второе — серебро, за третье — бронзу.
Париж-1900 ойындарында медальдар олимпиада анықтамалығының деректері бойынша тікбұрышты — 42-ге 60 мм болған. Бірінші орынға алтындалған күміс, екіншіге — күміс, үшіншіге — қола берілген.
26
1904: первое официальное золото
1904: алғашқы ресми алтын
27
Золотые медали официально впервые вручили в Сент-Луисе в 1904 году — так пишут архив Олимпийского комитета США и Britannica. Поначалу золото было настоящим. Последний раз цельнозолотые медали, по данным Britannica и Книги рекордов Гиннесса, вручили в Стокгольме-1912. Правда, в справочнике на сайте МОК медаль 1912 года значится как позолоченное серебро, так что здесь источники расходятся. Потом традиция, скажем так, потеряла в весе (подробности — в цифрах ниже).
Алтын медальдар ресми түрде алғаш рет 1904 жылы Сент-Луисте табысталды — бұл туралы АҚШ Олимпиада комитетінің мұрағаты мен Britannica жазады. Басында алтын нағыз болған. Britannica мен Гиннесс рекордтар кітабының деректері бойынша, таза алтын медальдар соңғы рет Стокгольм-1912-де табысталған. Алайда ХОК сайтындағы анықтамалықта 1912 жылғы медаль алтындалған күміс ретінде көрсетілген, сондықтан мұнда дереккөздер бір-біріне сәйкес келмейді. Кейін дәстүр, былай айтайық, салмағын жоғалтты (егжей-тегжейі — төмендегі сандарда).
28
1921: медаль — каждому, кто добежал
1921: медаль — жүгіріп жеткен әр адамға
29
Пока олимпийцы делили пьедестал, в Южной Африке родилась совсем другая идея. На ультрамарафоне Comrades (в первом забеге — 87,9 км) с самого начала серебряную медаль вручали всем финишерам. В 1921 году из 35 стартовавших финишировали 16 — и каждый получил серебро. Так было до 1931-го, когда появилось золото для лидеров. Сегодня там целая шкала: отдельная медаль есть даже для тех, кто уложился между 11 и 12 часами. Она названа в честь основателя забега Вика Клэпхема.
Олимпиадашылар тұғырды бөлісіп жатқанда, Оңтүстік Африкада мүлде басқа идея туды. Comrades ультрамарафонында (алғашқы жарыста — 87,9 км) басынан-ақ күміс медаль мәреге жеткендердің барлығына табысталды. 1921 жылы сөреден шыққан 35 адамның 16-сы мәреге жетті — және әрқайсысы күміс алды. Бұл көшбасшыларға алтын пайда болған 1931 жылға дейін солай болды. Бүгінде онда тұтас шкала бар: тіпті 11 мен 12 сағат аралығында жеткендерге де бөлек медаль бар. Ол жарыстың негізін қалаушы Вик Клэпхемнің құрметіне аталған.
30
В других забегах эта идея прижилась не сразу. Бостонский марафон начал давать финишерские медали только в 1983 году — и то лишь первым 300 финишерам. К 2022 году тираж вырос примерно до 30 000.
Басқа жарыстарда бұл идея бірден орнықпады. Бостон марафоны мәре медальдарын тек 1983 жылы бере бастады — оның өзінде тек алғашқы 300 адамға. 2022 жылға қарай таралымы шамамен 30 000-ға дейін өсті.
31
Массовый любительский спорт в это время идет еще дальше. Финишерская медаль перестает быть жетоном и превращается в авторскую вещь — со своим дизайнером, сюжетом и коллекционерами.
Бұл уақытта жаппай әуесқойлық спорт одан да әрі кетеді. Мәре медалі жетон болудан қалып, өз дизайнері, сюжеті және коллекционерлері бар авторлық затқа айналады.
32
Цифры и факты, которыми можно удивить в раздевалке
Киім ауыстыратын бөлмеде таң қалдыруға болатын сандар мен фактілер
33
«Золотая» медаль на самом деле серебряная. Как пишет Britannica, сегодняшнее олимпийское золото — это минимум 92,5% серебра и около 6 граммов чистого золота в покрытии. Так что если чемпион кусает медаль на камеру, он, строго говоря, кусает тонкий слой позолоты. А бронзовая медаль — сплав на основе меди.
«Алтын» медаль шын мәнінде күміс. Britannica жазғандай, бүгінгі олимпиадалық алтын — кем дегенде 92,5% күміс және жабынында шамамен 6 грамм таза алтын. Сондықтан чемпион камераға медальді тістесе, ол, қатаң айтқанда, алтын жалатудың жұқа қабатын тістеп тұр. Ал қола медаль — мыс негізіндегі қорытпа.
34
Сколько стоит сам металл. В золотой медали Токио-2020 было 6 г золота и 550 г серебра. По расчету CNBC, по ценам июля 2021 года такой металл стоил около $820. Для самой знаменитой награды планеты — скромно. Ценность медали явно не в металле.
Металдың өзі қанша тұрады. Токио-2020 алтын медалінде 6 г алтын және 550 г күміс болған. CNBC есебі бойынша, 2021 жылғы шілдедегі бағамен мұндай металл шамамен $820 тұрған. Планетаның ең атақты марапаты үшін — қарапайым. Медальдің құндылығы металда емес екені анық.
35
Медали из старых телефонов. С апреля 2017 по март 2019 года японцы сдавали старые гаджеты. Набралось около 79 тысяч тонн техники, плюс около 6,2 млн телефонов собрал мобильный оператор NTT DOCOMO. Из этой горы извлекли около 32 кг золота, 3,5 тонны серебра и 2,2 тонны меди. Этого хватило примерно на 5 000 медалей Олимпиады и Паралимпиады.
Ескі телефондардан жасалған медальдар. 2017 жылғы сәуірден 2019 жылғы наурызға дейін жапондар ескі гаджеттерін тапсырды. Шамамен 79 мың тонна техника жиналды, оған қоса NTT DOCOMO ұялы байланыс операторы шамамен 6,2 млн телефон жинады. Осы таудан шамамен 32 кг алтын, 3,5 тонна күміс және 2,2 тонна мыс алынды. Бұл Олимпиада мен Паралимпиаданың шамамен 5 000 медаліне жетті.
36
Кусочек Эйфелевой башни. Парижский монетный двор изготовил для Игр-2024 5 084 медали. В каждую вставлен шестиугольник весом 18 г из железа, снятого с башни при прошлых ремонтах. По данным Reuters, это железо годами хранилось на складе, адрес которого держат в секрете. Сама медаль весит около полукилограмма (455–529 г) — как бутылка воды на шее.
Эйфель мұнарасының бір бөлігі. Париж монета сарайы 2024 жылғы Ойындар үшін 5 084 медаль жасады. Әрқайсысына бұрынғы жөндеулер кезінде мұнарадан алынған темірден жасалған салмағы 18 г алтыбұрыш орнатылған. Reuters деректері бойынша, бұл темір мекенжайы құпия сақталатын қоймада жылдар бойы сақталған. Медальдің өзі шамамен жарты келі (455–529 г) тартады — мойындағы бір бөтелке су сияқты.
37
Иначе говоря, ваш старый телефон в ящике стола — потенциальное олимпийское золото. В Японии технику собирали всей страной: пункты приема открывали местные власти и партнеры Игр.
Басқаша айтқанда, үстел тартпасындағы ескі телефоныңыз — әлеуетті олимпиадалық алтын. Жапонияда техниканы бүкіл ел болып жинады: қабылдау пункттерін жергілікті билік пен Ойындар серіктестері ашты.
38
Для тех, кто думает, что «уже поздно»
«Енді кеш» деп ойлайтындарға
39
Оскар Сван, шведский стрелок, выиграл серебро на Играх в Антверпене 27 июля 1920 года. Ему было 72 года и 281 день. Это до сих пор рекорд среди олимпийских медалистов-спортсменов (данные Guinness World Records). Всего в его коллекции шесть олимпийских наград: три золота, серебро и две бронзы. Первое золото он взял в 1908 году — в 60 лет.
Швед мергені Оскар Сван 1920 жылғы 27 шілдеде Антверпен ойындарында күміс жүлде алды. Ол кезде оған 72 жас 281 күн болған. Бұл әлі күнге дейін олимпиадалық медаль иегері спортшылар арасындағы рекорд (Guinness World Records деректері). Оның коллекциясында барлығы алты олимпиадалық марапат бар: үш алтын, бір күміс және екі қола. Алғашқы алтынын ол 1908 жылы — 60 жасында алған.
40
А еще был англичанин Джон Копли. В 1948 году в 73 года он получил серебро Олимпиады в Лондоне — за гравюру «Игроки в поло». Да, с 1912 по 1948 год на Олимпиадах разыгрывали медали за искусство. Сегодня МОК их в зачет не берет, так что рекорд остается за Сваном. Но мораль понятна: серебро в 73 — это не фантастика.
Ағылшын Джон Копли да болған. 1948 жылы 73 жасында ол Лондон Олимпиадасында «Поло ойыншылары» гравюрасы үшін күміс алды. Иә, 1912 жылдан 1948 жылға дейін Олимпиадаларда өнер үшін медальдар ойнатылған. Бүгінде ХОК оларды есепке алмайды, сондықтан рекорд Сванда қалады. Бірақ мағынасы түсінікті: 73 жастағы күміс — қиял емес.
41
И еще один факт в ту же копилку. В 2018 году на межконтинентальный заплыв через Босфор заявился 89-летний архитектор на пенсии Левент Аксют — вместе с младшим сыном и внуком, три поколения в одной воде. По его словам, это был его 29-й заплыв, а плавать он научился в 17 лет (данные турецкого агентства DHA).
Тағы бір факт. 2018 жылы Босфор арқылы құрлықаралық заплывқа 89 жастағы зейнеткер сәулетші Левент Аксют кіші ұлымен және немересімен бірге — бір суда үш ұрпақ — қатысуға өтінім берді. Оның айтуынша, бұл оның 29-шы заплывы болған, ал жүзуді 17 жасында үйренген (түрік DHA агенттігінің деректері).
42
Из архива Игоря Ли
Игорь Лидің мұрағатынан
43
Герои: зачем медаль спортсменам 30+?
Кейіпкерлер: 30-дан асқан спортшыларға медаль не үшін керек?
44
Игорь Ли: «Доказательство того, что я Oceanman, — это моя медаль»
Игорь Ли: «Менің Oceanman екенімнің дәлелі — менің медалім»
45
Коллекция Игоря читается как дневник роста. У каждой медали — свое значение:
Игорьдің коллекциясы өсу күнделігі сияқты оқылады. Әр медальдің өз мәні бар:
46
Первая, 2 км. «Самая дорогая, потому что благодаря ей ты окунулся в этот вид любительского спорта».
Бірінші, 2 км. «Ең қымбаттысы, өйткені соның арқасында сен әуесқойлық спорттың осы түріне сүңгідің».
47
5 км. «Когда ты плыл двойку, пять километров казались просто нереальными».
5 км. «Екі шақырымды жүзіп жүргенде, бес шақырым мүлде шындыққа жанаспайтындай көрінетін».
48
10 км — статус Oceanman. В международной серии OCEANMAN так и называется дистанция 10 км, а 5 км — «половинка», Half-Oceanman. «Когда уже десять проплыл, понимаешь: да, я Oceanman. Это круто, это статус».
10 км — Oceanman мәртебесі. Халықаралық OCEANMAN сериясында 10 км қашықтық дәл солай аталады, ал 5 км — «жартысы», Half-Oceanman. «Онды жүзіп өткенде түсінесің: иә, мен Oceanman-мын. Бұл керемет, бұл мәртебе».
49
Босфор. Статус межконтинентального пловца. Заплыв проводит Олимпийский комитет Турции с 1989 года: 6,5 км от Канлыджи на азиатском берегу Стамбула до Куручешме на европейском. Места для иностранцев разлетаются за часы: в 2015 году 900 мест разошлись за 10 часов. «Не так много людей в Казахстане имеют такой статус», — говорит Игорь.
Босфор. Құрлықаралық жүзуші мәртебесі. Заплывты 1989 жылдан бері Түркия Олимпиада комитеті өткізеді: Ыстамбұлдың азиялық жағалауындағы Канлыджадан еуропалық жағалаудағы Куручешмеге дейін 6,5 км. Шетелдіктерге арналған орындар бірнеше сағатта таусылады: 2015 жылы 900 орын 10 сағатта таратылды. «Қазақстанда мұндай мәртебесі бар адамдар көп емес», — дейді Игорь.
50
X-Waters, 8 км. Сразу самая длинная дистанция. «После того как ты ее проходишь, тебе уже неинтересно, сколько там у них еще километров». Знакомо каждому, кто хоть раз сказал себе «а что, так можно было?».
X-Waters, 8 км. Бірден ең ұзақ қашықтық. «Оны жүзіп өткеннен кейін оларда тағы қанша шақырым бар екені саған енді қызық емес». «Сөйтсем, солай да болады екен ғой?» деп өзіне бір рет айтқан әр адамға таныс.
51
Медаль за 10 км на Капчагае пришла к Игорю не на финише, а спустя месяц.
Қапшағайдағы 10 км үшін медаль Игорьге мәреде емес, бір айдан кейін келді.
52
Да, круто, классно, но все равно медаль хочется получить на финише. В моменте ты проплыл десять километров, ты красавчик, ты Oceanman, ты заслужил. Поэтому прям такого вау не было — есть и ладно».
Иә, керемет, тамаша, бірақ бәрібір медальді мәреде алғың келеді. Сол сәтте сен он шақырым жүзіп өттің, сен азаматсың, сен Oceanman-сың, сен лайықтысың. Сондықтан ерекше таңданыс болған жоқ — бар, болды».
53
А если бы он заранее знал, что медалей не будет совсем? «Скорее всего, я бы и не прилетел, и не платил деньги. Потому что доказательство того, что я Oceanman, что я сделал, — это моя медаль».
Ал медальдар мүлде болмайтынын алдын ала білсе ше? «Мүмкін, ұшып та келмес едім, ақша да төлемес едім. Өйткені менің Oceanman екенімнің, мұны жасағанымның дәлелі — менің медалім».
54
И главное — про память:
Және ең бастысы — естелік туралы:
55
Время пройдет, никакой памяти не останется, а медаль будет висеть. Когда-нибудь я, возможно, перестану заниматься, но буду знать: я Oceanman, я проплыл десять километров, я это сделал».
Уақыт өтеді, ешқандай естелік қалмайды, ал медаль ілулі тұрады. Бір күні мен, мүмкін, жаттығуды тоқтатармын, бірақ білетін боламын: мен Oceanman-мын, мен он шақырым жүзіп өттім, мен мұны жасадым».
56
«Экстремальная Атлетика»: медаль, которую нельзя купить
«Экстремалды Атлетика»: сатып алуға болмайтын медаль
57
Игорь говорит как участник. А как на медаль смотрят те, кто ее создает? Общественное объединение «Экстремальная Атлетика» за 20 лет провело более 300 событий. По очень грубой оценке самих организаторов, участникам вручено около 200 000 медалей, а уникальных дизайнов — сотни.
Игорь қатысушы ретінде айтады. Ал оны жасайтындар медальге қалай қарайды? «Экстремалды Атлетика» қоғамдық бірлестігі 20 жылда 300-ден астам іс-шара өткізді. Ұйымдастырушылардың өздерінің өте шамамен бағалауы бойынша, қатысушыларға 200 000-ға жуық медаль табысталған, ал бірегей дизайндар — жүздеген.
58
Их история повторяет мировую в миниатюре:
Олардың тарихы әлемдік тарихты шағын көлемде қайталайды:
59
2006. Одна из самых ранних наград — настоящая велосипедная звезда с вручную прикрепленной лентой. Медали тогда давали только призерам.
2006. Ең алғашқы марапаттардың бірі — қолмен таспа бекітілген нағыз велосипед жұлдызшасы. Ол кезде медальдар тек жүлдегерлерге берілетін.
60
2016. Tengri Ultra: первая финишерская медаль — деревянный спил с прожигом, шнуром и перьями. После этого старт без медали для каждого финишера перестал восприниматься как норма.
2016. Tengri Ultra: алғашқы мәре медалі — күйдіріп салынған өрнегі, бауы және қауырсындары бар ағаш кесіндісі. Осыдан кейін мәреге жеткен әр адамға медальсыз сөре қалыпты жағдай ретінде қабылданбай қалды.
61
2017. Irbis Race: медаль-мультитул. Та самая редкая награда, которой можно подкрутить велосипед.
2017. Irbis Race: мультитул-медаль. Велосипедті бұрап жөндеуге болатын сол бір сирек марапат.
62
2020. «Красная планета»: медаль в форме оптического модуля марсохода Curiosity.
2020. «Қызыл ғаламшар»: Curiosity марсоходының оптикалық модулі пішініндегі медаль.
63
Сегодня. Литье, эмаль, гальваника. У серий есть своя «ДНК»: Tengri Ultra обращается к тумарам, бубнам и Золотому человеку, Road Race — к секундомеру, Salomon Trail — к тибетскому колокольчику.
Бүгін. Құйма, эмаль, гальваника. Сериялардың өз «ДНҚ-сы» бар: Tengri Ultra тұмарларға, бақсы дабылдарына және Алтын адамға, Road Race — секундомерге, Salomon Trail — тибет қоңырауына жүгінеді.
64
Из архива Экстремальной Атлетики
Экстремалды Атлетиканың мұрағатынан
65
Финишерская медаль для нас — не сувенир. Это то, что человек унесет с собой после события. Поэтому именно в нее мы часто вкладываем больше всего души
Біз үшін мәре медалі — кәдесый емес. Бұл адам іс-шарадан кейін өзімен бірге алып кететін нәрсе. Сондықтан біз көбіне жанымызды дәл соған көбірек саламыз
66
Василий Кочетков, президент ОО «Экстремальная Атлетика»
Василий Кочетков, «Экстремалды Атлетика» ҚБ президенті
67
Правило, которое звучит как ответ Игорю. Медали заказывают за два-три месяца до старта. Регистрация не может превысить число заказанных медалей: человек, честно прошедший дистанцию, не должен остаться на финише ни с чем. За 20 лет основная партия один-два раза не успела к старту. Тогда на финише вручали временную копию, а оригинал отдавали позже. Именно потому, что тот самый момент «повесили на шею» не перенесешь на месяц вперед.
Игорьге жауап сияқты естілетін ереже. Медальдарға сөреден екі-үш ай бұрын тапсырыс беріледі. Тіркелу тапсырыс берілген медальдар санынан аспауы керек: қашықтықты адал өткен адам мәреде құр қол қалмауы тиіс. 20 жылда негізгі партия бір-екі рет сөреге үлгермеген. Ондай кезде мәреде уақытша көшірме табысталып, түпнұсқа кейін берілген. Дәл сол «мойынға іліп қойған» сәтті бір айға кейінге қалдыруға болмайтындықтан.
68
Остатки не продают и не раздают ни сотрудникам, ни партнерам, ни знакомым. Их утилизируют, а металл отправляют в переработку.
Артып қалғандары сатылмайды және қызметкерлерге де, серіктестерге де, таныстарға да таратылмайды. Олар кәдеге жаратылып, металы қайта өңдеуге жіберіледі.
69
Получить эту медаль можно только одним способом — финишировать
Бұл медальді алудың бір ғана жолы бар — мәреге жету
70
Василий Кочетков
Василий Кочетков
71
Насколько серьезно люди к этому относятся, показывает история самого Кочеткова. В музейной коллекции организации до сих пор не хватает одной из медалей Tengri. Ее пытались купить, выменять, выпросить — ни один владелец не согласился. Президент организации не может достать медаль собственной гонки. Лучшего доказательства ее ценности, пожалуй, не придумаешь.
Адамдардың бұған қаншалықты байыпты қарайтынын Кочетковтың өз тарихы көрсетеді. Ұйымның мұражай коллекциясында Tengri медальдарының біреуі әлі жоқ. Оны сатып алуға, айырбастауға, сұрап алуға тырысты — бірде-бір иесі келіспеді. Ұйым президенті өз жарысының медалін таба алмайды. Оның құндылығының бұдан артық дәлелін ойлап табу қиын шығар.
72
У такой любви есть и обратная сторона. Спорный дизайн мгновенно вызывает бурю. «В этот момент каждый становится экспертом по дизайну», — смеется Кочетков. А по наблюдениям организаторов, сильный дизайн заметно влияет на регистрацию: человек выбирает не только дистанцию, но и историю, которую хочет заслужить.
Мұндай сүйіспеншіліктің кері жағы да бар. Даулы дизайн бірден дауыл тудырады. «Сол сәтте әркім дизайн бойынша сарапшыға айналады», — деп күледі Кочетков. Ал ұйымдастырушылардың байқауынша, күшті дизайн тіркелуге айтарлықтай әсер етеді: адам тек қашықтықты ғана емес, өзі лайық болғысы келетін тарихты да таңдайды.
73
Кстати, первые дизайны в основном придумывал Василий Кочетков. Постепенно эта работа перешла к дизайнерам команды — Анне Кротовой и Павлу Боборенко. Сегодня Кочетков подчеркивает, что сознательно старается не вмешиваться в их работу без необходимости: «Они не просто продолжают то, что начинал я, — во многом они меня уже превзошли».
Айтпақшы, алғашқы дизайндарды негізінен Василий Кочетков ойлап тапқан. Біртіндеп бұл жұмыс команданың дизайнерлері — Анна Кротова мен Павел Боборенкоға өтті. Бүгінде Кочетков қажеттілік болмаса, олардың жұмысына әдейі араласпауға тырысатынын атап өтеді: «Олар мен бастаған істі жай ғана жалғастырып қана қоймайды — көп жағынан олар менен асып түсті».
74
Для команды принципиально, что медаль — авторская вещь. Race Director, арт-директор, заказчик или спонсор могут корректировать идею, но у каждого дизайна остается конкретный автор. Внутри команды спорят, иногда жестко, однако финальная цель одна — сделать предмет, который будет узнаваем именно как часть этой гонки.
Команда үшін медальдің авторлық зат болуы принципті. Race Director, арт-директор, тапсырыс беруші немесе демеуші идеяны түзете алады, бірақ әр дизайнның нақты авторы қалады. Команда ішінде дауласады, кейде қатты, бірақ соңғы мақсат біреу — дәл осы жарыстың бір бөлігі ретінде танылатын зат жасау.
75
Поэтому у серий появляется собственная визуальная ДНК без буквального повторения. Tengri Ultra в разные годы обращался к тумарам, бубнам, образу Золотого человека; Road Race снова и снова переосмысливает секундомер; Race Nation тяготеет к крупным, круглым и брутальным формам; Salomon Trail узнается по мотиву тибетского колокольчика. Преемственность сохраняется, но одна и та же медаль никогда не выпускается повторно.
Сондықтан серияларда тікелей қайталаусыз өзіндік визуалды ДНҚ пайда болады. Tengri Ultra әр жылдары тұмарларға, бақсы дабылдарына, Алтын адам бейнесіне жүгінді; Road Race секундомерді қайта-қайта жаңаша пайымдайды; Race Nation ірі, дөңгелек және брутал пішіндерге бейім; Salomon Trail тибет қоңырауы мотивінен танылады. Сабақтастық сақталады, бірақ бір медаль ешқашан қайта шығарылмайды.
76
Вместо финиша
Мәренің орнына
77
За два с лишним тысячелетия награда прошла путь от венка, который сохнет, до медали с куском Эйфелевой башни. Но суть не изменилась: людям нужно что-то, что переживет момент победы.
Екі мың жылдан астам уақыт ішінде марапат кебетін гүлтәжден Эйфель мұнарасының бір бөлігі бар медальға дейінгі жолды жүріп өтті. Бірақ мәні өзгерген жоқ: адамдарға жеңіс сәтінен ұзақ өмір сүретін бір нәрсе керек.
78
У профессионала медаль говорит: «Я был лучше всех». У взрослого любителя — «Я нашел время, силы и деньги, и я дошел». И честно говоря, второе порой труднее.
Кәсіпқойдың медалі: «Мен бәрінен озық болдым», — дейді. Ересек әуесқойдікі: «Мен уақыт, күш және ақша тауып, жеттім». Шынымды айтсам, екіншісі кейде қиынырақ.
79
Так что в следующий раз, когда вас спросят «И что, все это ради железки?», можно ответить словами Игоря: «В том числе и ради нее». А можно просто напомнить, что Оскар Сван взял свое первое олимпийское золото в 60. Второе дыхание — оно такое.
Сондықтан келесі жолы сізден «Сонда осының бәрі бір темір үшін бе?» деп сұраса, Игорьдің сөзімен: «Ол үшін де», — деп жауап беруге болады. Немесе жай ғана Оскар Сванның алғашқы олимпиадалық алтынын 60 жасында алғанын еске салуға болады. Екінші тыныс деген осындай.

Адам қай сәттен бастап жүгірушіге ұқсай бастайды?

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Статьи
Мақалалар
2
Все статьи
Барлық мақалалар
3
Статья
Мақала
4
В какой момент человек начинает выглядеть как бегун?
Адам қай сәттен бастап жүгірушіге ұқсай бастайды?
5
Почему беговые шорты снова становятся короче, носки заметнее, а очки все больше? Накануне Almaty Marathon «Второе дыхание» решило разобраться, существует ли у любительского бега собственная мода, откуда она взялась и почему со временем меняется не только скорость бегуна, но и его гардероб.
Неліктен жүгіруге арналған шорттар қайтадан қысқарып, шұлықтар көзге көбірек түсіп, көзілдіріктер үлкейіп барады? Almaty Marathon қарсаңында «Екінші тыныс» әуесқой жүгірудің өз сәні бар ма, ол қайдан шықты және неге уақыт өте келе жүгірушінің жылдамдығы ғана емес, киім-кешегі де өзгеретінін анықтауды ұйғарды.
6
Из архива Светланы Куделич
Светлана Куделичтің мұрағатынан
7
Первую пробежку редко начинают с мысли: «Интересно, достаточно ли я похож на бегуна?» Скорее наоборот. Находятся какие-нибудь кроссовки. Футболка. Штаны, в которых не жалко вспотеть. На улице прохладно? Значит, сверху еще кофта. Человек выходит из дома с куда более насущной задачей: понять, как вообще люди добровольно бегут несколько километров и при этом не умирают.
Алғашқы жүгірісті сирек жағдайда: «Мен жүгірушіге жеткілікті ұқсаймын ба екен?» деген оймен бастайды. Керісінше. Әйтеуір бір кроссовка табылады. Футболка. Терлесе де аянышсыз шалбар. Далада салқын ба? Онда үстінен кофта. Адам үйден әлдеқайда өзекті міндетпен шығады: жалпы адамдар бірнеше шақырымды өз еркімен жүгіріп, бұл ретте қалай өліп қалмайтынын түсіну.
8
А потом что-то происходит. Через год в шкафу появляются специальные носки, несколько пар кроссовок и одежда из тканей, названия которых раньше знать совершенно не требовалось. Потом часы. Очки. Пояс. Бандана. Шорты почему-то становятся короче. А цвета, наоборот, смелее.
Ал кейін бірдеңе болады. Бір жылдан кейін шкафта арнайы шұлықтар, бірнеше жұп кроссовка және бұрын атауларын білу мүлде қажет болмаған матадан тігілген киімдер пайда болады. Сосын сағат. Көзілдірік. Белбеу. Бандана. Шорттар неге екені қысқарады. Ал түстер, керісінше, батыл бола түседі.
9
И однажды ты уже сам способен отличить бегуна от небегуна где-нибудь в очереди за кофе.
Бір күні сіз өзіңіз-ақ кофе кезегінде тұрып, жүгірушіні жүгірмейтін адамнан ажырата аласыз.
10
Совпадение? Вряд ли.
Кездейсоқтық па? Олай емес шығар.
11
У любительского бега действительно сложилась собственная визуальная культура. И появилась она не вчера. Поэтому накануне большого бегового воскресенья в Алматы мы решили посмотреть не только на то, что носят бегуны сегодня, но и откуда все это взялось.
Әуесқой жүгірудің шынымен де өзіндік визуалды мәдениеті қалыптасқан. Әрі ол кеше пайда болған жоқ. Сондықтан Алматыдағы үлкен жүгіру жексенбісі қарсаңында біз жүгірушілердің бүгін не киетініне ғана емес, мұның бәрі қайдан шыққанына да қарауды ұйғардық.
12
Сначала были кеды
Алдымен кеды болды
13
Современный массовый бег вообще гораздо моложе, чем кажется. Один из его важных популяризаторов, новозеландский тренер Артур Лидьярд, в начале 1960-х организовал клуб, где обычные люди бегали не за медалями, а ради здоровья. Идею подхватил американский тренер Билл Бауэрман, будущий сооснователь Nike. А затем Америка пережила настоящий беговой бум: в 1970–80-х к бегу, по историческим оценкам, приобщились около 25 миллионов человек.
Заманауи жаппай жүгіру жалпы көрінгеннен әлдеқайда жас. Оны танымал етушілердің бірі, жаңазеландиялық жаттықтырушы Артур Лидьярд 1960-жылдардың басында қарапайым адамдар медаль үшін емес, денсаулық үшін жүгіретін клуб ұйымдастырды. Идеяны американдық жаттықтырушы, Nike-тің болашақ негізін қалаушылардың бірі Билл Бауэрман қолдады. Ал кейін Америка нағыз жүгіру бумын бастан кешірді: 1970–80-жылдары тарихи бағалаулар бойынша жүгіруге шамамен 25 миллион адам тартылды.
14
Для нового массового увлечения понадобилась новая одежда. Причем многое из того, что сегодня кажется частью привычного бегового образа, когда-то появилось просто потому, что старые вещи плохо справлялись со своей задачей.
Жаңа жаппай әуестікке жаңа киім керек болды. Әрі бүгін үйреншікті жүгіру бейнесінің бір бөлігі болып көрінетін көп нәрсе бір кездері жай ғана ескі заттар өз міндетін нашар атқарғандықтан пайда болды.
15
Хороший пример — спортивный бюстгальтер. Первый Jogbra появился в 1977 году, когда женщины все активнее занимались бегом, а подходящего белья для него практически не существовало.
Жақсы мысал — спорттық бюстгальтер. Алғашқы Jogbra 1977 жылы, әйелдер жүгірумен барған сайын белсенді айналысып, оған лайықты іш киім іс жүзінде болмаған кезде пайда болды.
16
Первый прототип Лиза Линдал, Полли Палмер-Смит и Хинда Миллер сделали из двух мужских атлетических бандажей. Сегодня один из ранних Jogbra хранится в коллекции Smithsonian.
Алғашқы прототипті Лиза Линдал, Полли Палмер-Смит және Хинда Миллер екі ерлер атлетикалық бандажынан жасады. Бүгінде алғашқы Jogbra-лардың бірі Смитсон институтының коллекциясында сақтаулы.
17
Путь от «нам срочно нужно решить проблему» до полноценной индустрии спортивной моды оказался довольно коротким. Так с беговой одеждой будет происходить снова и снова.
«Бізге бұл мәселені шұғыл шешу керек» дегеннен толыққанды спорт сәні индустриясына дейінгі жол өте қысқа болып шықты. Жүгіру киімімен бұл қайта-қайта болады.
18
Сначала функция. Потом привычка. А потом стиль.
Алдымен функция. Сосын әдет. Ал кейін стиль.
19
Прототип первого в мире спортивного бра Jogbra (1977 г.) на выставке «Change Your Game». Фото: Национальный музей американской истории, Смитсоновский институт.
Әлемдегі алғашқы спорттық бра Jogbra-ның (1977 ж.) прототипі «Change Your Game» көрмесінде. Фото: Америка тарихының ұлттық музейі, Смитсон институты.
20
Все начинается с большого спорта
Бәрі үлкен спорттан басталады
21
В сентябре эту эволюцию можно было наблюдать буквально на беговой дорожке.
Қыркүйекте бұл эволюцияны жүгіру жолында тікелей көруге болатын еді.
22
Британская олимпийская чемпионка Кили Ходжкинсон вышла на 800 метров в черном Nike Speed Suit. На фоне привычной легкоатлетической формы костюм выглядел почти инопланетно: длинные рукава, закрытые ноги, открытая спина и капюшон. Но самое интересное было видно только вблизи.
Британдық олимпиада чемпионы Кили Ходжкинсон 800 метрге қара Nike Speed Suit киіп шықты. Үйреншікті жеңіл атлетика формасының аясында костюм бөтен планеталық сияқты көрінді: ұзын жеңдер, жабық аяқтар, ашық арқа және күләпара. Бірақ ең қызығы тек жақыннан көрінді.
23
На капюшоне, плечах, торсе и бедрах расположены напечатанные на 3D-принтере генераторы вихрей. По данным Nike, они должны воздействовать на поток воздуха вокруг тела и снижать аэродинамическое сопротивление. Капюшон закрывает волосы, но для фирменного хвоста Ходжкинсон оставили отверстие. Предусмотрели даже прорези для дужек очков. Сам костюм существует в единственном экземпляре и проектировался под движения конкретной спортсменки.
Күләпарада, иықтарда, денеде және жамбаста 3D-принтерде басылған құйын генераторлары орналасқан. Nike деректері бойынша, олар дененің айналасындағы ауа ағынына әсер етіп, аэродинамикалық кедергіні азайтуы тиіс. Күләпара шашты жабады, бірақ Ходжкинсонның фирмалық құйрық шашы үшін тесік қалдырылған. Тіпті көзілдірік сабына арналған тесіктер де қарастырылған. Костюмнің өзі бір ғана данада бар және нақты спортшының қимылдарына арнап жобаланған.
24
Сегодня это эксперимент большого спорта. Но история бега показывает: профессиональный спорт постоянно подбрасывает массовому новые технологии, материалы и идеи. Бренды превращают их в продукты, соцсети — в картинки, а любители постепенно решают, что из этого им действительно нужно.
Бүгін бұл — үлкен спорттың тәжірибесі. Бірақ жүгіру тарихы көрсеткендей, кәсіби спорт жаппай спортқа үнемі жаңа технологияларды, материалдарды және идеяларды ұсынып отырады. Брендтер оларды өнімге, әлеуметтік желілер — суретке айналдырады, ал әуесқойлар біртіндеп олардың қайсысы шынымен керек екенін шешеді.
25
Хотя иногда порядок бывает обратным: сначала очень хочется вещь, а потом уже находится убедительное объяснение, зачем она понадобилась.
Кейде тәртіп керісінше болады: алдымен бір затты қатты қалайсың, ал кейін оның не үшін керек болғаны туралы сенімді түсініктеме табылады.
26
Бегуна видно издалека?
Жүгірушіні алыстан көруге бола ма?
27
Тренер Rover Training Club Ильдар Сайфутдинов считает, что в экипировке начинающего бегуна действительно можно увидеть определенные ступени.
Rover Training Club жаттықтырушысы Ильдар Сайфутдинов жаңадан бастаған жүгірушінің жабдығынан белгілі бір сатыларды шынымен көруге болады деп есептейді.
28
Сначала появляются какие-нибудь почти повседневные кроссовки и хлопковая одежда. Потом обувь становится специализированной. Следующий соблазн — карбон.
Алдымен күнделікті дерлік кроссовка мен мақта киім пайда болады. Кейін аяқ киім мамандандырылған болады. Келесі азғыру — карбон.
29
Причем, замечает Ильдар, люди стремятся покупать его даже тогда, когда особой необходимости еще нет.
Әрі, Ильдардың байқауынша, адамдар оны әлі ерекше қажеттілік болмаса да сатып алуға ұмтылады.
30
Сам он тоже прошел этот путь. Когда только решил заняться длинными дистанциями, свои первые 20 километров пробежал в баскетбольных кроссовках, хлопковой футболке и одежде, в которой работал официантом. Потом появились первые специальные Asics. За ними — десятки других пар. Сейчас карбоновой обуви у него много, но надевает ее Ильдар в основном на старты, а тренироваться старается в обычной.
Өзі де осы жолдан өтті. Ұзақ қашықтықпен айналысуды енді шешкенде, алғашқы 20 шақырымын баскетбол кроссовкасымен, мақта футболкамен және даяшы болып жұмыс істеген киімімен жүгірді. Кейін алғашқы арнайы Asics пайда болды. Олардың артынан — ондаған басқа жұп. Қазір оның карбон аяқ киімі көп, бірақ Ильдар оларды негізінен жарыстарға киеді, ал жаттығуға қарапайымын киюге тырысады.
31
С одеждой случился почти обратный процесс:
Киіммен керісінше дерлік үдеріс болды:
32
Мне сейчас нужны кроссовки, шорты и майка — все. Но если возвращаться к эстетике, мне хочется выглядеть модно. Хочется выглядеть красиво, но не кринжово».
Маған қазір кроссовка, шорт және майка керек — болды. Бірақ эстетикаға оралсақ, сәнді көрінгім келеді. Әдемі көрінгім келеді, бірақ кринж болмасын».
33
Из архива Ильдара Сайфутдинова
Ильдар Сайфутдиновтың мұрағатынан
34
И вот здесь начинается территория, где функция и мода постоянно спорят. Ильдар, например, любит очки, кепки и разные беговые образы. Велосипедки с карманом считает удобными: телефон и ключи не мешают движению.
Міне, осы жерде функция мен сән үнемі айтысатын аумақ басталады. Мысалы, Ильдар көзілдірікті, кепкаларды және түрлі жүгіру бейнелерін жақсы көреді. Қалтасы бар велосипедкаларды ыңғайлы деп санайды: телефон мен кілттер қозғалысқа кедергі келтірмейді.
35
А вот проводные наушники и телефон в руке, которые он замечает у некоторых бегунов, не одобряет. Как тренер, он обращает внимание прежде всего на удобство движения. То есть модно — пожалуйста. Но желательно так, чтобы еще и бежать можно было.
Ал кейбір жүгірушілерден байқайтын сымды құлаққап пен қолдағы телефонды ол құптамайды. Жаттықтырушы ретінде ол ең алдымен қозғалыстың ыңғайлылығына назар аударады. Яғни сәнді болсын — мархабат. Бірақ жүгіруге де болатындай болғаны жөн.
36
Серые трико, а потом леопард
Сұр трико, ал кейін леопард
37
У Регины Сайфутдиновой своя шкала беговой эволюции. На первую пробежку она пришла в обычных серых трико, прогулочных Asics, огромной растянутой футболке и толстовке.
Регина Сайфутдинованың жүгіру эволюциясының өз шкаласы бар. Алғашқы жүгіріске ол қарапайым сұр трикомен, серуенге арналған Asics-пен, үлкен созылған футболкамен және толстовкамен келді.
38
И примерно так бегала почти год. Сегодня, говорит Регина, на стадионе часто достаточно одного взгляда:
Әрі шамамен бір жыл бойы осылай жүгірді. Бүгін, дейді Регина, стадионда көбіне бір қарау жеткілікті:
39
Видишь человека, который только пришел, и человека, который уже давно тренируется. Тот, кто только пришел, бывает чуть ли не в кедах или вообще в обычной обуви. А у человека, который давно тренируется, уже карбоновые кроссовки, все цветное, красивое, какие-нибудь леопардовые лосины, классные топы».
Енді ғана келген адамды да, көптен бері жаттығып жүрген адамды да көресің. Енді келгені кеды киіп немесе мүлде қарапайым аяқ киіммен жүреді. Ал көптен бері жаттығып жүрген адамда карбон кроссовка, бәрі түрлі түсті, әдемі, әйтеуір бір леопард лосиндер, керемет топтар».
40
Из архива Регины Сайфутдиновой
Регина Сайфутдинованың мұрағатынан
41
Регина делает важное уточнение: «Мне кажется, чем больше человек бегает, тем смелее он становится в своих образах и перестает стесняться».
Регина маңызды нақтылау жасайды: «Маған адам неғұрлым көп жүгірсе, өз бейнесінде соғұрлым батыл болып, ұялуды қоятын сияқты көрінеді».
42
Для нее самой эстетика важна, но все-таки идет вслед за комфортом. Большинство вещей она покупает потому, что они действительно нужны: лосины, шорты, топы, ветро- и влагозащитная одежда, пульсометр, часы. Просто сегодняшний рынок позволяет необходимому еще и хорошо выглядеть.
Ол үшін эстетика маңызды, бірақ бәрібір жайлылықтың артынан жүреді. Заттардың көбін шынымен керек болғандықтан сатып алады: лосиндер, шорттар, топтар, желден және ылғалдан қорғайтын киім, пульсометр, сағат. Жай ғана бүгінгі нарық қажетті заттың әрі әдемі көрінуіне де мүмкіндік береді.
43
Можно позволить себе быть разным в беге. Каждый найдет для себя что-то свое — от яркости до минимализма».
Жүгіруде әртүрлі болуға мүмкіндік бар. Әркім өзіне бірдеңе табады — жарқырақтықтан минимализмге дейін».
44
А может, дело вообще не в одежде?
Ал мүмкін, мәселе мүлде киімде емес шығар?
45
Олеся Бильмач предлагает посмотреть на беговую моду совсем с другой стороны.
Олеся Бильмач жүгіру сәніне мүлде басқа қырынан қарауды ұсынады.
46
По ее наблюдениям, особенно хорошо изменение внешнего вида заметно у людей, которые пришли в бег буквально «с дивана», а не из другого спорта. В начале человеку бывает не до самовыражения.
Оның байқауынша, сыртқы келбеттің өзгеруі жүгіруге басқа спорттан емес, сөзбе-сөз «диваннан» келген адамдарда ерекше жақсы байқалады. Басында адамға өзін көрсетуге уақыт жоқ.
47
Многие половину тренировки ходят пешком, задыхаются. Ты только начинаешь и хочешь одеться максимально комфортно, как будто закрыться, стать незаметным и обезопасить себя».
Көп адам жаттығудың жартысын жаяу жүріп, ентігеді. Сен енді ғана бастап жатырсың және барынша ыңғайлы киінгің келеді, жабылып, көзге түспей, өзіңді қорғағың келетіндей».
48
Отсюда объемные футболки, спортивные штаны, шорты поверх лосин.
Осыдан көлемді футболкалар, спорттық шалбарлар, лосиндердің үстінен киілген шорттар.
49
Потом человек втягивается. Начинает общаться с другими бегунами, получает советы, разбирается в материалах и брендах. Тренировки перестают быть испытанием на выживание. Появляются друзья, забеги, свои шутки и свои ритуалы. И меняется одежда.
Кейін адам беріле бастайды. Басқа жүгірушілермен араласып, кеңес алып, маталар мен брендтерді түсіне бастайды. Жаттығулар аман қалу сынағы болудан қалады. Достар, жарыстар, өз әзілдері мен өз рәсімдері пайда болады. Және киім өзгереді.
50
«Если раньше тебе на беге просто хотелось выжить, то теперь хочется еще быть красивым, привлекательным, чтобы все было удобно и стильно».
«Бұрын жүгіргенде тек аман қалғың келсе, енді әрі әдемі, тартымды болғың келеді, бәрі ыңғайлы әрі стильді болсын».
51
Из архива Олеси Бильмач
Олеся Бильмачтың мұрағатынан
52
Шорты становятся короче, майки ярче. Кто-то начинает подбирать носки под кроссовки.
Шорттар қысқарып, майкалар жарқырай түседі. Біреулер шұлықты кроссовкаға сәйкестендіріп таңдай бастайды.
53
А некоторые вещи постепенно приобретают почти сакральный статус. Для Олеси это часы:
Ал кейбір заттар біртіндеп қасиетті дерлік мәртебеге ие болады. Олеся үшін бұл — сағат:
54
Если я вышла на пробежку без часов — считай, что голая. Тренировка испорчена: ничего нигде не запишется, никаких показателей нет, дистанцию не отследишь». Смешно ровно до того момента, пока не спросишь об этом других бегунов.
Егер жүгіруге сағатсыз шықсам — жалаңаш шыққанмен бірдей. Жаттығу бүлінді: ештеңе ешқайда жазылмайды, ешқандай көрсеткіш жоқ, қашықтықты қадағалай алмайсың». Басқа жүгірушілерден бұл туралы сұрағанға дейін ғана күлкілі.
55
От «что было» до «что я сегодня надену?»
«Не болса сол» дегеннен «бүгін не киемін?» дегенге дейін
56
Если нужна история беговой моды длиной почти в три десятилетия, она есть у Светланы Куделич. Светлана бегает 27 лет. За плечами две Олимпиады, чемпионаты Европы, международные старты и десятки национальных титулов.
Егер үш онжылдыққа жуық жүгіру сәнінің тарихы керек болса, ол Светлана Куделичте бар. Светлана 27 жыл жүгіреді. Артында екі Олимпиада, Еуропа чемпионаттары, халықаралық жарыстар және ондаған ұлттық атақ.
57
В 12 лет все выглядело куда скромнее.
12 жасында бәрі әлдеқайда қарапайым көрінді.
58
Я вообще особо не заморачивалась с беговой одеждой. Надевала то, что было в семье, что мне покупали, в том и бегала. Главное было идти на тренировку и заниматься, а не думать о том, как я выгляжу».
Мен жүгіру киіміне онша бас қатырмайтынмын. Отбасында не болса, маған не сатып алса, соны киіп жүгіретінмін. Бастысы — жаттығуға барып, айналысу еді, қалай көрінетінім туралы ойлау емес».
59
Кеды с рынка. Одежда оттуда же. Позже, уже на государственном спортивном обеспечении, у Светланы была одна пара кроссовок. В ней она и тренировалась, и ходила в обычной жизни. Сегодня ситуация несколько изменилась. Примерно на гардеробную.
Базардан алынған кеды. Киім де сол жерден. Кейін, мемлекеттік спорттық қамтамасыз етуде жүргенде, Светланада бір ғана жұп кроссовка болды. Соны киіп жаттықты да, күнделікті өмірде де жүрді. Бүгінде жағдай біраз өзгерді. Шамамен бір киім бөлмесіне.
60
«Я просто обожаю беговую экипировку. У меня огромный и очень разнообразный гардероб: футболки, топы, лонгсливы, шорты, тайтсы, ветровки — все разное, под настроение, погоду и конкретную тренировку».
«Мен жүгіру жабдығын қатты жақсы көремін. Менің орасан зор әрі өте әртүрлі киім-кешегім бар: футболкалар, топтар, лонгсливтер, шорттар, тайтстар, желден қорғайтын күртешелер — бәрі әртүрлі, көңіл-күйге, ауа райына және нақты жаттығуға қарай».
61
Из архива Светланы Куделич
Светлана Куделичтің мұрағатынан
62
Она может больше месяца собирать разные беговые комплекты, практически не повторяясь.
Ол бір айдан астам уақыт бойы іс жүзінде қайталамай әртүрлі жүгіру жиынтықтарын құрастыра алады.
63
И в ее случае эстетика уже сама стала частью спортивной функции: «Сам процесс сборов на тренировку, выбор одежды под конкретную пробежку доставляет мне удовольствие и настраивает на работу. Иногда я еще до выхода из дома чувствую себя заряженной просто потому, что мне нравится мой образ».
Әрі оның жағдайында эстетиканың өзі спорттық функцияның бір бөлігіне айналды: «Жаттығуға жиналу үдерісінің өзі, нақты жүгіріске киім таңдау маған ләззат беріп, жұмысқа бейімдейді. Кейде үйден шықпай тұрып-ақ, жай ғана бейнем ұнағандықтан өзімді қуатқа толы сезінемін».
64
Поэтому одна из самых титулованных героинь этого текста формулирует, пожалуй, самую несерьезную и одновременно очень понятную причину выйти на тренировку:
Сондықтан осы мәтіндегі ең атақты кейіпкерлердің бірі жаттығуға шығудың, бәлкім, ең байыпсыз, әрі сонымен бірге өте түсінікті себебін тұжырымдайды:
65
Иногда мотивация начинается не с тренера и не с плана тренировки. Иногда она начинается с вопроса: «Так, что я сегодня надену?»
Кейде мотивация жаттықтырушыдан да, жаттығу жоспарынан да басталмайды. Кейде ол: «Ал, бүгін не киемін?» — деген сұрақтан басталады.
66
Черного становится меньше
Қара түс азая түседі
67
Айгерим Сергебаева на свою первую тренировку пришла практически полностью в черном: лосины, поверх них шорты, футболка и кофта. Утром было прохладно, поэтому хотелось утеплиться. Потом выяснилось то, что рано или поздно выясняет почти каждый начинающий бегун: когда бежишь, становится жарко. Сейчас Айгерим одевается легче. И ярче.
Айгерим Сергебаева алғашқы жаттығуына іс жүзінде толығымен қара киініп келді: лосиндер, оның үстінен шорт, футболка және кофта. Таңертең салқын болды, сондықтан жылы киінгісі келді. Кейін жаңадан бастаған әр жүгірушінің ерте ме, кеш пе анықтайтын нәрсесі белгілі болды: жүгіргенде ыстық болады. Қазір Айгерим жеңілірек киінеді. Әрі жарқынырақ.
68
Я стараюсь носить меньше черного. Для меня беговая одежда — это способ мотивации и создания настроения. Если мне не нравится, как я выгляжу, я не хочу лишний раз выходить на улицу».
Мен қара түсті азырақ киюге тырысамын. Мен үшін жүгіру киімі — мотивация және көңіл-күй жасау тәсілі. Егер маған өзімнің көрінісім ұнамаса, далаға артық шыққым келмейді».
69
Мария Худякова тоже начала без сложной экипировки: хлопковая футболка, шорты, кроссовки. Потом обувь стала удобнее, хлопок уступил место спортивным материалам, которые быстрее сохнут. Но функциональностью выбор уже не заканчивается:
Мария Худякова да күрделі жабдықсыз бастады: мақта футболка, шорт, кроссовка. Кейін аяқ киім ыңғайлырақ болып, мақтаның орнын тезірек кебетін спорттық материалдар басты. Бірақ таңдау енді функционалдықпен аяқталмайды:
70
В беговой экипировке провожу немало времени, и важно, чтобы было не только удобно, но и нравился дизайн, экипировка сочеталась между собой. Кроссовки до сих пор выбираю по удобству и цвету».
Жүгіру жабдығында біраз уақыт өткіземін, тек ыңғайлы болуы ғана емес, дизайны ұнап, жабдықтың бір-біріне үйлесуі де маңызды. Кроссовканы әлі күнге дейін ыңғайлылығына және түсіне қарап таңдаймын».
71
И получается забавная закономерность: чем больше времени человек проводит в спортивной одежде, тем меньше он согласен выглядеть в ней как попало.
Сөйтіп қызық заңдылық шығады: адам спорттық киімде неғұрлым көп уақыт өткізсе, онда әйтеуір бір көрінуге соғұрлым аз келіседі.
72
Из архива Максута Жапабаева
Максут Жапабаевтың мұрағатынан
73
А шорты опять становятся короче
Ал шорттар қайтадан қысқарып барады
74
Максут Жапабаев замечает в современной беговой одежде еще одну закономерность: мода возвращается. Сначала экипировка становилась все технологичнее и плотнее прилегала к телу. Появились удобные карманы для телефона, ключей и гелей. В бег пришли велосипедки, тайтсы, шорты-легинсы.
Максут Жапабаев заманауи жүгіру киімінен тағы бір заңдылықты байқайды: сән қайтып оралады. Алдымен жабдық барған сайын технологиялық болып, денеге тығызырақ жабыса бастады. Телефонға, кілттерге және гельдерге арналған ыңғайлы қалталар пайда болды. Жүгіруге велосипедкалар, тайтстар, шорт-легинстер келді.
75
Теперь движение, по его наблюдениям, пошло в другую сторону:
Енді, оның байқауынша, қозғалыс басқа жаққа бұрылды:
76
Мужские шорты становятся короче, но свободнее, так же как и женские. Это больше напоминает моду 80-х. Как будто люди стремятся выглядеть так, как могли бегать их родители в юности».
Ерлер шорттары қысқарып, бірақ кеңірек болып барады, әйелдердікі де солай. Бұл көбіне 80-жылдардың сәнін еске салады. Адамдар ата-аналары жастық шағында қалай жүгіруі мүмкін болса, солай көрінуге ұмтылатын сияқты».
77
У него самого тоже были вещи, к которым пришлось привыкнуть. Сначала было сложно надеть легинсы. Потом пришли осень и зима, и вопрос «как это выглядит?» проиграл вопросу «мне тепло и удобно?».
Өзінде де үйренуге тура келген заттар болды. Алдымен легинс кию қиын болды. Кейін күз бен қыс келіп, «бұл қалай көрінеді?» деген сұрақ «маған жылы әрі ыңғайлы ма?» деген сұраққа жеңілді.
78
До маек и модных неглубоких кепок с коротким козырьком Максут пока не дошел.
Майкалар мен қысқа күнқағары бар сәнді таяз кепкаларға Максут әзірге жеткен жоқ.
79
Но кое-что изменилось: «Когда только приходишь в бег, сначала думаешь о чем-то практичном: белое, черное, темно-синее. А когда уже несколько забегов пробежал, хочется выделяться, чего-то более яркого и необычного».
Бірақ бірдеңе өзгерді: «Жүгіруге енді келгенде алдымен практикалық бірдеңе туралы ойлайсың: ақ, қара, қою көк. Ал бірнеше жарыс жүгіріп алғанда, ерекшеленгің, жарқынырақ әрі ерекше бірдеңе келеді».
80
Получается почти замкнутый круг. Бегуны 1980-х носили короткие свободные шорты потому, что это была обычная спортивная одежда своего времени. Через несколько десятилетий технологии дали спортсменам облегающие ткани, мембраны, компрессию и сложные конструкции. А теперь человек снова покупает короткие свободные шорты, потому что они выглядят классно.
Тұйық шеңбер дерлік шығады. 1980-жылдардағы жүгірушілер қысқа кең шорт киген, өйткені бұл өз заманының қарапайым спорттық киімі болатын. Бірнеше онжылдықтан кейін технологиялар спортшыларға денеге жабысатын маталарды, мембраналарды, компрессияны және күрделі құрылымдарды берді. Ал енді адам қайтадан қысқа кең шорт сатып алады, өйткені олар керемет көрінеді.
81
Мода тоже любит пробежать еще один круг. И, может, даже не один.
Сән де тағы бір айналым жүгіргенді жақсы көреді. Мүмкін, тіпті біреу емес.
82
Так есть дресс-код или нет?
Сонымен дресс-код бар ма, жоқ па?
83
Формально, разумеется, нет. Никто не вручает после первого полумарафона право носить короткие шорты. Карбон не выдается вместе со стартовым номером. А за несочетающиеся носки пока не дисквалифицируют.
Ресми түрде, әрине, жоқ. Ешкім алғашқы жартылай марафоннан кейін қысқа шорт кию құқығын тапсырмайды. Карбон сөре нөмірімен бірге берілмейді. Ал үйлеспейтін шұлық үшін әзірге дисквалификацияламайды.
84
Но есть другое: визуальный язык сообщества. Часть его слов продиктована функцией.
Бірақ басқа нәрсе бар: қауымдастықтың визуалды тілі. Оның кейбір сөздерін функция айқындайды.
85
Синтетическая футболка действительно ведет себя иначе, чем мокрый хлопок.
Синтетикалық футболка шынымен де су болған мақтадан басқаша болады.
86
Карманы нужны для телефона и гелей.
Қалталар телефон мен гельдер үшін керек.
87
Очки защищают глаза.
Көзілдірік көзді қорғайды.
88
Правильные кроссовки выбирают не только ради фотографии.
Дұрыс кроссовка тек фотосурет үшін таңдалмайды.
89
А часть появляется потому, что бег давно перестал быть исключительно физической активностью. Это еще и люди вокруг тебя. Клубы. Старты. Поездки. Социальные сети. Любимые бренды. Профессиональные спортсмены. Человек смотрит, спрашивает, пробует и постепенно усваивает этот язык.
Ал бір бөлігі жүгіру әлдеқашан тек физикалық белсенділік болудан қалғандықтан пайда болады. Бұл әрі айналаңдағы адамдар. Клубтар. Жарыстар. Сапарлар. Әлеуметтік желілер. Сүйікті брендтер. Кәсіби спортшылар. Адам қарайды, сұрайды, байқап көреді және біртіндеп осы тілді меңгереді.
90
Причем герои «Второго дыхания» совсем не договорились, где проходит граница. Для Регины на первом месте остается комфорт. Ильдар хочет выглядеть модно, но как тренер готов забраковать тренд, если тот мешает движению. Для Светланы красивый комплект способен стать частью мотивации. Для Айгерим одежда создает настроение. Для Олеси изменение гардероба связано еще и с уверенностью человека внутри бегового сообщества.
Әрі «Екінші тыныстың» кейіпкерлері шекараның қай жерде өтетіні туралы мүлде келісе алмады. Регина үшін жайлылық бірінші орында қалады. Ильдар сәнді көрінгісі келеді, бірақ жаттықтырушы ретінде тренд қозғалысқа кедергі келтірсе, оны жарамсыз деуге дайын. Светлана үшін әдемі жиынтық мотивацияның бір бөлігіне айнала алады. Айгерим үшін киім көңіл-күй жасайды. Олеся үшін киім-кешектің өзгеруі адамның жүгіру қауымдастығы ішіндегі сенімділігімен де байланысты.
91
И, возможно, именно поэтому правильнее говорить не о беговом дресс-коде, а о беговой идентичности. Сначала ты покупаешь вещи, потому что начал бегать. Потом в какой-то момент вещи начинают рассказывать окружающим, что ты бегун.
Әрі, мүмкін, дәл сондықтан жүгіру дресс-коды туралы емес, жүгіру бірегейлігі туралы айтқан дұрысырақ шығар. Алдымен сен жүгіре бастағаның үшін заттар сатып аласың. Кейін бір сәтте заттар айналаңдағыларға сенің жүгіруші екеніңді айта бастайды.
92
27 сентября тысячи любителей выйдут на дистанции Almaty Marathon. Для кого-то это будет очередной старт, для кого-то первый большой забег.
27 қыркүйекте мыңдаған әуесқой Almaty Marathon қашықтықтарына шығады. Біреу үшін бұл кезекті жарыс, біреу үшін алғашқы үлкен жарыс болады.
93
И если статья внезапно вызвала желание срочно купить новый комплект, есть одна неприятная деталь: до финиша важнее функция, чем fashion.
Ал егер мақала кенеттен жаңа жиынтықты шұғыл сатып алу ниетін оятса, бір жағымсыз егжей-тегжей бар: мәреге дейін fashion-нан гөрі функция маңыздырақ.
94
В это воскресенье: главное — не дебютировать всем гардеробом сразу
Осы жексенбіде: бастысы — бүкіл киім-кешекпен бірден дебют жасамау
95
На старт лучше выходить в уже проверенной экипировке. Новые кроссовки, носки, шорты, спортивный бра или пояс способны оказаться прекрасными примерно до пятого километра, после чего начинается очень личное знакомство со швами, натираниями и законами трения.
Сөреге бұрыннан тексерілген жабдықпен шыққан жөн. Жаңа кроссовка, шұлық, шорт, спорттық бра немесе белбеу шамамен бесінші шақырымға дейін тамаша болып шығуы мүмкін, ал одан кейін тігістермен, ысқыланумен және үйкеліс заңдарымен өте жеке танысу басталады.
96
Одежду стоит выбирать с учетом того, что во время бега станет теплее. Телефон, ключи и питание лучше закрепить так, чтобы они не болтались при движении. А все, что собираетесь надеть на дистанцию, желательно хотя бы однажды протестировать на тренировке. И уже после этого можно выбирать носки под цвет кроссовок.
Киімді жүгіру кезінде жылынатыныңызды ескеріп таңдаған жөн. Телефонды, кілттерді және тамақты қозғалыс кезінде бұлғақтамайтындай етіп бекіткен дұрыс. Ал қашықтыққа кимек болған нәрсенің бәрін кем дегенде бір рет жаттығуда сынап көрген жөн. Тек содан кейін ғана шұлықты кроссовканың түсіне қарай таңдауға болады.
97
Потому что беговая эволюция, если верить нашим героям, выглядит примерно так: сначала хочется просто добежать.
Өйткені жүгіру эволюциясы, кейіпкерлерімізге сенсек, шамамен былай көрінеді: алдымен жай ғана мәреге жеткің келеді.
98
Потом хочется добежать с комфортом.
Кейін жайлылықпен жеткің келеді.
99
А потом еще и хорошо выглядеть на финишной фотографии.
Ал кейін мәредегі фотосуретте де жақсы көрінгің келеді.

Гельдер, банандар және балық сорпасы: ұзақ жүзгенде не жеу керек

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Статьи
Мақалалар
2
Все статьи
Барлық мақалалар
3
Статья
Мақала
4
Гели, бананы и уха: чем питаться, когда плывешь долго
Гельдер, банандар және балық сорпасы: ұзақ жүзгенде не жеу керек
5
Чем питаться, если плыть предстоит несколько часов подряд? Нужны ли спортивные гели или с той же задачей справится обычная еда? И почему один пловец спокойно ест на дистанции мясо, а у другого даже банан вызывает проблемы с желудком?
Бірнеше сағат бойы үздіксіз жүзу керек болса, не жеген жөн? Спорттық гельдер қажет пе, әлде сол міндетті қарапайым тамақ та атқара ала ма? Неге бір жүзуші қашықтықта ет жей береді, ал екіншісіне тіпті банан да асқазан мәселесін тудырады?
6
В середине августа Куаныш Аскар из Актау провел в бассейне 24 часа и за это время проплыл 57,4 километра.
Тамыздың ортасында Ақтаулық Қуаныш Асқар бассейнде 24 сағат өткізіп, осы уақытта 57,4 шақырым жүзіп өтті.
7
Куаныш — параспортсмен и тренер по плаванию в Мангистауском областном клубе спортсменов с инвалидностью. Спортсмен, выступающий с одной рукой, планировал за сутки преодолеть 50 километров, но в итоге прошел значительно больше. До этого его самый продолжительный непрерывный заплыв составлял 26 километров.
Қуаныш — параспортшы және Маңғыстау облыстық мүмкіндігі шектеулі спортшылар клубының жүзу жаттықтырушысы. Бір қолымен өнер көрсететін спортшы бір тәулікте 50 шақырым жүзуді жоспарлаған, бірақ нәтижесінде әлдеқайда көп жүзді. Бұған дейін оның ең ұзақ үздіксіз заплывы 26 шақырым болған.
8
А через неделю мы с Куанышем окажемся на одном старте: 29 августа будем плыть 21 километр по Балхашу. Правда, пока мы знакомы только по общей WhatsApp-группе участников. В чате мы обсуждаем тренировочные планы и подходы, достижения и личный опыт. В том числе питание, потому что на длинной дистанции вопрос «что съесть» довольно быстро перестает быть бытовым.
Ал бір аптадан кейін Қуаныш екеуміз бір сөреде боламыз: 29 тамызда Балқашта 21 шақырым жүземіз. Дегенмен әзірге біз тек қатысушылардың ортақ WhatsApp-тобы арқылы ғана таныспыз. Чатта жаттығу жоспарлары мен тәсілдерді, жетістіктер мен жеке тәжірибені талқылаймыз. Соның ішінде тамақтануды да, өйткені ұзақ қашықтықта «не жеу керек» деген сұрақ тез арада тұрмыстық сұрақ болудан қалады.
9
За время подготовки к Балхашу я успела проверить на себе несколько вариантов. У Куаныша опыта длинных заплывов гораздо больше. Мне стало интересно посмотреть, насколько наши личные наблюдения совпадают с тем, что известно спортивной науке.
Балқашқа дайындық барысында мен бірнеше нұсқаны өзімде сынап көрдім. Қуаныштың ұзақ заплывтардағы тәжірибесі әлдеқайда көп. Біздің жеке байқауларымыз спорт ғылымына белгілі нәрселермен қаншалықты сәйкес келетінін көру маған қызық болды.
10
Банан оказался не моим вариантом
Банан маған келмеді
11
Когда мы начали плавать длинные тренировки в бассейне, я пробовала брать с собой вполне обычную еду: бананы, орехи, батончики.
Бассейнде ұзақ жаттығуларды жүзе бастағанда, өзіммен бірге қарапайым тамақ — банан, жаңғақ, батончиктер алып жүруге тырыстым.
12
Логика казалась очевидной. Зачем есть что-то из пакетика, если можно съесть банан?
Логика айқын сияқты көрінді. Банан жеуге болатын болса, неге пакеттен бірдеңе жеу керек?
13
Но довольно быстро выяснилось, что мой желудок эту логику не разделяет. Бананы и другая обычная еда во время длительного плавания вызывали газообразование, тяжесть и другие неприятные ощущения.
Бірақ көп ұзамай менің асқазаным бұл логиканы бөліспейтіні белгілі болды. Ұзақ жүзу кезінде банандар мен басқа қарапайым тамақ газ түзілуін, ауырлықты және басқа да жағымсыз сезімдерді тудырды.
14
Методом проб и ошибок я пришла к спортивным гелям и электролитам.
Сынақ пен қателік арқылы мен спорттық гельдер мен электролиттерге келдім.
15
С гелем мне проще: съела, запила водой и поплыла дальше. Субъективно я довольно хорошо чувствую прилив энергии после очередного геля. По ощущениям, его хватает примерно на следующие один-два километра.
Гельмен маған оңайырақ: жедім, сумен іштім де, әрі қарай жүздім. Субъективті түрде кезекті гельден кейін энергияның толқынын айтарлықтай жақсы сезінемін. Сезімім бойынша, ол шамамен келесі бір-екі шақырымға жетеді.
16
Конечно, это не означает, что один пакетик физиологически «обеспечивает» мне ровно два километра. Так точно привязать работу организма к конкретному гелю невозможно. Это просто наблюдение, которое много раз повторялось на моих длинных тренировках. У Куаныша схема другая.
Әрине, бұл бір пакет маған физиологиялық тұрғыдан дәл екі шақырымды «қамтамасыз етеді» дегенді білдірмейді. Ағзаның жұмысын нақты гельге осылай дәл байлау мүмкін емес. Бұл жай ғана менің ұзақ жаттығуларымда көп рет қайталанған байқау. Қуаныштың схемасы басқа.
17
После десяти километров хочется нормальной еды
Он шақырымнан кейін қалыпты тамақ жегің келеді
18
До примерно десяти километров рацион Куаныша выглядит довольно знакомо: бананы, гели, вода, изотоник. На более длинных дистанциях появляется обычная еда.
Шамамен он шақырымға дейін Қуаныштың рационы айтарлықтай таныс көрінеді: банан, гель, су, изотоник. Ұзағырақ қашықтықтарда қарапайым тамақ пайда болады.
19
До десяти километров мне обычно хватает одного-двух бананов, пары гелей, воды и изотоника. А после десяти-тринадцати километров уже добавляю обычную еду: казы, куриный рулет, говяжий или бараний язык, яйца».
Он шақырымға дейін маған әдетте бір-екі банан, бірнеше гель, су және изотоник жетеді. Ал он-он үш шақырымнан кейін қарапайым тамақ қосамын: қазы, тауық рулеті, сиыр немесе қой тілі, жұмыртқа».
20
Во время 26-километрового заплыва он также использовал колу, изотоники, гели и бананы. «На одном только спортивном питании я долго плыть не могу. Мне обязательно нужна обычная еда, в том числе мясо».
26 шақырымдық заплыв кезінде ол колаға, изотониктерге, гельдерге және банандарға да жүгінген. «Тек спорттық тамақпен ұзақ жүзе алмаймын. Маған міндетті түрде қарапайым тамақ керек, оның ішінде ет».
21
Сам Куаныш предполагает, что это связано в том числе с привычным рационом: «Думаю, дело в нашем обычном питании. Мы привыкли есть мясо почти каждый день, поэтому на длинной дистанции мне хочется именно его».
Қуаныштың өзі мұны әдеттегі рационмен де байланыстырады: «Мәселе біздің әдеттегі тамақтануымызда деп ойлаймын. Біз ет жеуге күнде дерлік үйренгенбіз, сондықтан ұзақ қашықтықта маған дәл сол керек».
22
На длинной дистанции довольно быстро выясняется, что теоретически подходящая еда и еда, которую именно твой организм готов принимать несколько часов подряд, — не всегда одно и то же.
Ұзақ қашықтықта теориялық тұрғыдан қолайлы тамақ пен дәл сенің ағзаң бірнеше сағат бойы қабылдауға дайын тамақ әрдайым бірдей бола бермейтіні тез анықталады.
23
Что вообще делает спортивный гель
Спорттық гель жалпы не істейді
24
Никакой особой «спортивной энергии» внутри пакетика нет. Гель — это прежде всего компактный источник углеводов. Australian Institute of Sport относит спортивные гели к спортивным продуктам группы A, то есть к продуктам с хорошей доказательной базой для использования в определенных спортивных ситуациях.
Пакеттің ішінде ешқандай ерекше «спорттық энергия» жоқ. Гель — ең алдымен көмірсуларының ықшам көзі. Australian Institute of Sport спорттық гельдерді А тобындағы спорттық өнімдерге, яғни белгілі бір спорттық жағдайларда пайдалану үшін жақсы дәлелдік базасы бар өнімдерге жатқызады.
25
Один гель обычно содержит около 20–30 граммов углеводов. Некоторые дополнительно содержат натрий или кофеин. И большинство концентрированных гелей рекомендуется запивать водой. Исключение — специально разработанные изотонические варианты.
Бір гельде әдетте шамамен 20–30 грамм көмірсу болады. Кейбіреулерінде қосымша натрий немесе кофеин бар. Әрі концентрацияланған гельдердің көбін сумен ішу ұсынылады. Ерекшелік — арнайы әзірленген изотоникалық нұсқалар.
26
Зачем вообще получать углеводы во время нагрузки? Наш организм может запасать углеводы в форме гликогена, но эти запасы ограничены. Во время продолжительной нагрузки дополнительное поступление углеводов помогает обеспечивать работающие мышцы топливом.
Жалпы жүктеме кезінде көмірсу алу не үшін керек? Біздің ағзамыз көмірсуларды гликоген түрінде жинай алады, бірақ бұл қорлар шектеулі. Ұзақ жүктеме кезінде көмірсулардың қосымша түсуі жұмыс істеп тұрған бұлшықеттерді отынмен қамтамасыз етуге көмектеседі.
27
В обзоре Burke и соавторов для длительных нагрузок приводится ориентир 30–60 граммов углеводов в час. При событиях продолжительностью более 2,5 часа спортсмены могут получать пользу от более высокого потребления — вплоть до 90 граммов в час, особенно когда используются сочетания разных видов углеводов, которые всасываются различными путями.
Burke және оның авторластарының шолуында ұзақ жүктемелер үшін сағатына 30–60 грамм көмірсу бағдары келтірілген. Ұзақтығы 2,5 сағаттан асатын іс-шараларда спортшылар көбірек тұтынудан — сағатына 90 граммға дейін пайда ала алады, әсіресе әртүрлі жолдармен сіңірілетін көмірсулардың түрлі үйлесімдері қолданылғанда.
28
Но эти цифры — не инструкция немедленно начать есть по три геля в час. Количество углеводов зависит от продолжительности и интенсивности нагрузки, конкретного продукта и способности желудочно-кишечного тракта все это переносить.
Бірақ бұл сандар бірден сағатына үш гельден жей бастау туралы нұсқаулық емес. Көмірсу мөлшері жүктеменің ұзақтығы мен қарқындылығына, нақты өнімге және асқазан-ішек жолдарының мұның бәрін көтеру қабілетіне байланысты.
29
Значит, гель лучше обычной еды?
Сонда гель қарапайым тамақтан жақсы ма?
30
Нет. В 2022 году исследователи опубликовали систематический обзор 15 исследований, в которых сравнивали углеводы из обычной пищи и спортивных продуктов до или во время нагрузок на выносливость.
Жоқ. 2022 жылы зерттеушілер төзімділікке жүктеме алдында немесе кезінде қарапайым тағамнан және спорттық өнімдерден алынатын көмірсуларды салыстырған 15 зерттеудің жүйелі шолуын жариялады.
31
В обзор вошел 151 участник. В большинстве исследований существенной разницы в спортивной работоспособности между обычной едой и специализированными углеводными продуктами не обнаружили. Но был нюанс.
Шолуға 151 қатысушы енді. Зерттеулердің көбінде қарапайым тамақ пен мамандандырылған көмірсу өнімдері арасында спорттық жұмысқа қабілеттілікте айтарлықтай айырмашылық табылмады. Бірақ бір нюанс болды.
32
Обычная пища несколько чаще сопровождалась желудочно-кишечными симптомами, особенно при нагрузке продолжительностью более двух часов.
Қарапайым тағам асқазан-ішек симптомдарымен сәл жиірек қатар жүрді, әсіресе ұзақтығы екі сағаттан асатын жүктемеде.
33
При этом сами авторы подчеркивают ограничения этих данных. Исследования сильно различались по протоколам, дозировкам и продолжительности нагрузки. Почти все работы проводились на велосипедистах, лишь одна — на бегунах. Пловцов открытой воды там не было. Поэтому переносить эти результаты непосредственно на 21 километр по Балхашу было бы слишком смело.
Сонымен бірге авторлардың өздері бұл деректердің шектеулерін атап өтеді. Зерттеулер хаттамалары, мөлшерлері және жүктеме ұзақтығы бойынша қатты ерекшеленді. Жұмыстардың барлығы дерлік велосипедшілерге жүргізілді, тек біреуі — жүгірушілерге. Ашық су жүзушілері онда болмады. Сондықтан бұл нәтижелерді Балқаштағы 21 шақырымға тікелей көшіру тым батыл болар еді.
34
Но общий принцип вполне понятен: организму не обязательно получать углеводы именно из спортивного пакетика. Обычная еда тоже может быть их источником. Просто разные продукты отличаются по составу, объему, удобству и переносимости во время нагрузки.
Бірақ жалпы қағида айқын: ағза көмірсуларды міндетті түрде спорттық пакеттен алуы шарт емес. Қарапайым тамақ та олардың көзі бола алады. Жай ғана әртүрлі өнімдер құрамы, көлемі, ыңғайлылығы және жүктеме кезінде көтерілуі бойынша ерекшеленеді.
35
В моем случае гель оказался удобнее. У Куаныша обычная пища, наоборот, стала важной частью проверенной стратегии. А во время 24-часового заплыва выяснилось, что даже проверенная стратегия иногда перестает работать.
Менің жағдайымда гель ыңғайлырақ болып шықты. Ал Қуаныш үшін, керісінше, қарапайым тағам тексерілген стратегиясының маңызды бөлігіне айналды. Ал 24 сағаттық заплыв кезінде тіпті тексерілген стратегия да кейде жұмыс істемей қалатыны белгілі болды.
36
На двенадцатом часу организм передумал
Он екінші сағатта ағза ойын өзгертті
37
Первые часы суточного заплыва Куаныш питался примерно так же, как раньше: вода, бананы, спортивное питание, позже обычная еда. Примерно через 12 часов ситуация изменилась.
Тәуліктік заплывтың алғашқы сағаттарында Қуаныш бұрынғыдай тамақтанды: су, банан, спорттық тамақ, кейін қарапайым тағам. Шамамен 12 сағаттан кейін жағдай өзгерді.
38
После двенадцати часов наступила стена. Ничего из того, что мы подготовили, уже не хотелось. Особенно тяжело стало воспринимать сладкое. Когда я думал о коле, изотонике или геле, появлялся рвотный рефлекс».
Он екі сағаттан кейін қабырғаға тірелдім. Біз дайындаған нәрселердің ешқайсысын жегім келмеді. Әсіресе тәттіні қабылдау қиын болды. Кола, изотоник немесе гель туралы ойлағанда, жүрегім айныды».
39
Проблемы с желудочно-кишечным трактом хорошо знакомы спортсменам на выносливость. Причем причина редко бывает одна. Имеют значение продолжительность и интенсивность нагрузки, количество и состав пищи и жидкости, условия соревнования и индивидуальная переносимость.
Асқазан-ішек жолдарының мәселелері төзімділік спортшыларына жақсы таныс. Әрі себеп сирек жағдайда біреу ғана болады. Жүктеменің ұзақтығы мен қарқындылығы, тамақ пен сұйықтықтың мөлшері мен құрамы, жарыс жағдайлары және жеке көтерімділік маңызды.
40
В систематическом обзоре стратегий питания у ultra-endurance спортсменов авторы отдельно отмечают, что ЖКТ-симптомы могут серьезно влиять на способность спортсмена продолжать получать необходимое питание во время многочасовой нагрузки. При этом исследований пока немного, а универсальной стратегии, которая работала бы для всех, нет.
Ultra-endurance спортшыларының тамақтану стратегияларына арналған жүйелі шолуда авторлар АІЖ симптомдары спортшының көп сағаттық жүктеме кезінде қажетті тамақты ала беру қабілетіне қатты әсер етуі мүмкін екенін бөлек атап өтеді. Сонымен бірге зерттеулер әзірге аз, ал бәріне жұмыс істейтін әмбебап стратегия жоқ.
41
У Куаныша решение нашлось довольно неожиданное. Примерно после 14 часов плавания ему принесли уху — теплый бульон с небольшим количеством картофеля и осетрины.
Қуаныш үшін шешім күтпеген жерден табылды. Шамамен 14 сағат жүзгеннен кейін оған балық сорпасын — аздап картоп пен бекіре балығы қосылған жылы сорпа әкелді.
42
После первой порции ухи я почувствовал прилив сил, и желудок успокоился.
Сорпаның алғашқы үлесінен кейін күш-қуаттың толқынын сездім, асқазаным тынышталды.
43
Следующие несколько часов он понемногу пил бульон во время остановок. «Следующие три-четыре часа я ждал остановок, чтобы снова попить уху».
Келесі бірнеше сағат бойы ол тоқтаған сайын сорпаны аз-аздан ішті. «Келесі үш-төрт сағат бойы қайтадан сорпа ішу үшін тоқтауларды күттім».
44
Позже Куаныш снова смог есть бананы и шоколад, пить воду, чай и изотоник. Под утро добавили отварной рис.
Кейін Қуаныш қайтадан банан мен шоколад жеп, су, шай және изотоник іше алды. Таңға қарай қайнатылған күріш қосылды.
45
Нет, из этого не следует, что уха — идеальное питание для ультрапловцов. Возможно, в случае с Куанышем сыграли роль жидкая консистенция, соленый вкус после многих часов сладкого, небольшая порция, температура, содержание жидкости и соли, привычность такой еды или сочетание сразу нескольких факторов.
Жоқ, бұдан балық сорпасы ультражүзушілер үшін мінсіз тамақ деген қорытынды шықпайды. Мүмкін, Қуаныштың жағдайында сұйық консистенция, көп сағаттық тәттіден кейінгі тұзды дәм, шағын үлес, температура, сұйықтық пен тұз мөлшері, мұндай тағамның үйреншікті болуы немесе бірнеше фактордың бірден үйлесуі рөл атқарған шығар.
46
Но эта история хорошо показывает другое: на многочасовой дистанции недостаточно рассчитать, что организму нужно получить. Нужно еще суметь это съесть.
Бірақ бұл тарих басқа нәрсені жақсы көрсетеді: көп сағаттық қашықтықта ағзаға не алу керегін есептеу жеткіліксіз. Оны жей білу де керек.
47
Желудок тоже приходится тренировать
Асқазанды да жаттықтыруға тура келеді
48
За месяцы подготовки к Балхашу я несколько раз меняла собственную схему питания.
Балқашқа дайындықтың айлары ішінде мен өз тамақтану схемамды бірнеше рет өзгерттім.
49
Пробовала разные продукты. Отказывалась от тех, которые не подходили. Проверяла гели. Меняла интервалы между кормлениями. Наблюдала за реакцией организма.
Әртүрлі өнімдерді байқап көрдім. Келмейтіндерінен бас тарттым. Гельдерді тексердім. Тамақтану арасындағы аралықтарды өзгерттім. Ағзамның реакциясын бақыладым.
50
Оказывается, у этого процесса есть вполне научное название — gut training, или тренировка желудочно-кишечного тракта.
Бұл үдерістің әбден ғылыми атауы бар екен — gut training, яғни асқазан-ішек жолдарын жаттықтыру.
51
В 2023 году был опубликован систематический обзор исследований, посвященных такой адаптации. Авторы нашли всего восемь подходящих исследований — то есть доказательная база пока не огромная. Но в нескольких работах повторное употребление углеводов во время тренировок помогало уменьшить желудочно-кишечные симптомы и улучшить переносимость питания.
2023 жылы осындай бейімделуге арналған зерттеулердің жүйелі шолуы жарияланды. Авторлар тек сегіз лайықты зерттеу тапты — яғни дәлелдік база әзірге үлкен емес. Бірақ бірнеше жұмыста жаттығулар кезінде көмірсуларды қайталап тұтыну асқазан-ішек симптомдарын азайтып, тамақты көтеруді жақсартуға көмектесті.
52
Поэтому вывод здесь довольно приземленный: питание для длинной дистанции тоже нужно тренировать. И желательно не начинать этим заниматься за неделю до старта. Поэтому сейчас я точно не собираюсь читать про рацион Куаныша и срочно класть в свою лодку казы, яйца и кастрюлю ухи. Потому что я так не тренировалась.
Сондықтан мұндағы қорытынды өте қарапайым: ұзақ қашықтыққа арналған тамақтануды да жаттықтыру керек. Әрі мұны сөреге бір апта қалғанда бастамаған жөн. Сондықтан қазір мен Қуаныштың рационы туралы оқып, қайығыма шұғыл түрде қазы, жұмыртқа және бір қазан балық сорпасын салуға мүлде ниетім жоқ. Өйткені мен олай жаттыққан жоқпын.
53
Так что все-таки лучше?
Сонымен қайсысы жақсы?
54
После подготовки к своему первому 21-километровому заплыву и разговора с человеком, который только что провел в воде сутки, мне все меньше нравится само противопоставление «спортивное питание или обычная еда».
Алғашқы 21 шақырымдық заплывыма дайындалып, суда енді ғана бір тәулік өткізген адаммен сөйлескеннен кейін «спорттық тамақ па, әлде қарапайым тамақ па» деген қарама-қарсы қоюдың өзі маған барған сайын азырақ ұнайды.
55
Научные данные тоже не дают оснований провести такую границу. При длительной нагрузке важны доступная энергия, прежде всего углеводы, достаточное поступление жидкости и индивидуальная переносимость выбранной схемы. Спортивные продукты позволяют получать необходимые вещества в компактной и предсказуемой форме. Обычная пища тоже может работать.
Ғылыми деректер де мұндай шекара жүргізуге негіз бермейді. Ұзақ жүктеме кезінде қолжетімді энергия, ең алдымен көмірсулар, сұйықтықтың жеткілікті түсуі және таңдалған схеманың жеке көтерімділігі маңызды. Спорттық өнімдер қажетті заттарды ықшам әрі болжамды түрде алуға мүмкіндік береді. Қарапайым тағам да жұмыс істей алады.
56
Один спортсмен спокойно ест бананы. Другому они мешают плыть.
Бір спортшы банан жей береді. Екіншісіне олар жүзуге кедергі келтіреді.
57
Одному удобно несколько часов получать значительную часть углеводов из гелей. Другому после десяти километров хочется обычной еды.
Біреуге бірнеше сағат бойы көмірсулардың едәуір бөлігін гельдерден алу ыңғайлы. Екіншісі он шақырымнан кейін қарапайым тамақ жегісі келеді.
58
А человек, который проплыл 57,4 километра за сутки, на четырнадцатом часу вдруг обнаруживает, что из всего заранее подготовленного организм согласен только на уху.
Ал бір тәулікте 57,4 шақырым жүзген адам он төртінші сағатта алдын ала дайындалған нәрселердің бәрінің ішінен ағзасы тек балық сорпасына ғана келісетінін кенет байқайды.
59
Поэтому перед Балхашом я оставляю свою схему такой, какой проверила ее на длинных тренировках. Куаныш выйдет на тот же старт со своей.
Сондықтан Балқаш алдында мен өз схемамды ұзақ жаттығуларда тексерген күйінде қалдырамын. Қуаныш сол сөреге өз схемасымен шығады.
60
А 29 августа у нас будет 21 километр, чтобы еще раз проверить главный практический вывод: питание на длинной дистанции должно опираться на общие спортивные рекомендации, но окончательная схема должна быть заранее проверена на себе.
Ал 29 тамызда бізде басты практикалық қорытындыны тағы бір рет тексеру үшін 21 шақырым болады: ұзақ қашықтықтағы тамақтану жалпы спорттық ұсынымдарға сүйенуі керек, бірақ соңғы схема өзіңде алдын ала тексерілуі тиіс.
61
Источники
Дереккөздер

Бір спорт жақсы. Ал бірнешеу ше?

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Факты
Фактілер
2
Все факты
Барлық фактілер
3
Факты
Фактілер
4
Один спорт хорошо. А несколько?
Бір спорт жақсы. Ал бірнешеу ше?
5
Бегать или плавать? Ходить в зал или играть в теннис? Исследования дают повод посмотреть на этот выбор иначе: пользу может приносить сочетание разных нагрузок. Но сколько занятий действительно нужно взрослому человеку?
Жүгіру ме, жүзу ме? Залға бару ма, теннис ойнау ма? Зерттеулер бұл таңдауға басқаша қарауға негіз береді: әртүрлі жүктемелердің үйлесімі пайда әкелуі мүмкін. Бірақ ересек адамға шын мәнінде қанша жаттығу керек?
6
Можно любить плавание и совершенно не хотеть бегать. Или исправно ходить в зал, а предложение сыграть в теннис воспринимать как покушение на свободные выходные. Когда спорт наконец вписался между работой, семьей и остальной жизнью, хочется хотя бы здесь обойтись без дополнительных требований.
Жүзуді жақсы көріп, жүгіргіңіз мүлде келмеуі мүмкін. Немесе залға үзбей барып, теннис ойнау ұсынысын бос демалыс күндеріне қол сұғу деп қабылдауыңыз мүмкін. Спорт ақыры жұмыс, отбасы және өмірдің қалған бөлігінің арасына сыйғанда, тым болмаса осы жерде қосымша талаптарсыз болғың келеді.
7
Поэтому новость о пользе спортивного разнообразия легко прочитать как очередное задание: теперь одного абонемента недостаточно? На самом деле все интереснее.
Сондықтан спорттық әралуандықтың пайдасы туралы жаңалықты кезекті тапсырма ретінде оқу оңай: енді бір абонемент жеткіліксіз бе? Шын мәнінде бәрі қызығырақ.
8
Что изучали
Нені зерттеді
9
В январе 2026 года в BMJ Medicine вышло исследование на данных двух американских когорт. Общая выборка — более 111 тысяч человек, наблюдение продолжалось до трех десятилетий.
2026 жылғы қаңтарда BMJ Medicine журналында екі американдық когортаның деректеріне негізделген зерттеу жарияланды. Жалпы іріктеме — 111 мыңнан астам адам, бақылау отыз жылға дейін созылды.
10
Участники регулярно сообщали, сколько времени уделяли разным занятиям. Исследователи оценивали общий объем активности и ее разнообразие. В подсчет попадали не только тренировки, но и ходьба, подъем по лестницам и другие занятия.
Қатысушылар әртүрлі сабақтарға қанша уақыт бөлетінін үнемі хабарлап отырды. Зерттеушілер белсенділіктің жалпы көлемін және оның әралуандығын бағалады. Есепке тек жаттығулар ғана емес, жаяу жүру, баспалдақпен көтерілу және басқа да сабақтар енді.
11
То есть речь шла не о количестве спортивных секций в расписании.
Яғни әңгіме кестедегі спорт секцияларының саны туралы болған жоқ.
12
Откуда взялись 19%
19% қайдан шықты
13
У участников с наиболее разнообразной активностью относительный показатель смертности оказался на 19% ниже, чем в группе с наименее разнообразной.
Белсенділігі ең әралуан қатысушыларда өлімнің салыстырмалы көрсеткіші белсенділігі ең аз әралуан топқа қарағанда 19%-ға төмен болды.
14
Связь сохранялась после статистического учета общего объема нагрузки.
Жүктеменің жалпы көлемін статистикалық есепке алғаннан кейін де байланыс сақталды.
15
Однако это наблюдательное исследование. Людям не назначали разные программы случайным образом. Данные о занятиях они сообщали сами, а на результат могли влиять здоровье, привычки и доступные возможности.
Алайда бұл — бақылау зерттеуі. Адамдарға әртүрлі бағдарламалар кездейсоқ тағайындалмаған. Сабақтары туралы деректерді олар өздері хабарлады, ал нәтижеге денсаулық, әдеттер және қолжетімді мүмкіндіктер әсер етуі мүмкін.
16
Поэтому 19% — не прибавка к продолжительности жизни и не персональная скидка на риск смерти. Работа выявила связь, но не доказала, что именно разнообразие стало ее причиной.
Сондықтан 19% — өмір ұзақтығына қосымша да емес, өлім қаупіне жеке жеңілдік те емес. Жұмыс байланысты анықтады, бірақ оның себебі дәл әралуандық екенін дәлелдеген жоқ.
17
Разные нагрузки могут дополнять друг друга
Әртүрлі жүктемелер бірін-бірі толықтыра алады
18
Есть и другой способ посмотреть на разнообразие: сочетать занятия с разными задачами. В исследовании 2023 года, опубликованном в JAMA Internal Medicine, наблюдали более 500 тысяч взрослых. Сочетания аэробной активности и упражнений для укрепления мышц были связаны с меньшей смертностью. Эта работа изучала сочетание типов нагрузки, а не количество освоенных видов спорта.
Әралуандыққа қараудың тағы бір тәсілі бар: міндеттері әртүрлі сабақтарды үйлестіру. JAMA Internal Medicine журналында жарияланған 2023 жылғы зерттеуде 500 мыңнан астам ересек адам бақыланды. Аэробты белсенділік пен бұлшықетті нығайтатын жаттығулардың үйлесімі өлімнің төмендеуімен байланысты болды. Бұл жұмыс меңгерілген спорт түрлерінің санын емес, жүктеме түрлерінің үйлесімін зерттеді.
19
Такой подход отражен и в рекомендациях Всемирной организации здравоохранения. Взрослым рекомендуют 150–300 минут умеренной аэробной активности в неделю либо 75–150 минут интенсивной, а также упражнения для основных мышечных групп минимум два дня в неделю.
Мұндай тәсіл Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ұсынымдарында да көрініс тапқан. Ересектерге аптасына 150–300 минут қалыпты аэробты белсенділік немесе 75–150 минут қарқынды белсенділік, сондай-ақ аптасына кемінде екі күн негізгі бұлшықет топтарына арналған жаттығулар ұсынылады.
20
Практический вопрос поэтому можно поставить проще: не «какой еще спорт мне срочно освоить?», а «каких нагрузок не хватает в моей привычной активности?».
Сондықтан практикалық сұрақты қарапайымырақ қоюға болады: «тағы қандай спорт түрін шұғыл меңгеруім керек?» емес, «менің әдеттегі белсенділігімде қандай жүктемелер жетіспейді?».
21
А бег не помешает мышцам?
Ал жүгіру бұлшықетке кедергі келтірмей ме?
22
У любителей силовых тренировок к разнообразию бывает своя претензия: вдруг кардионагрузка испортит результат? Метаанализ 43 исследований сравнил силовые занятия с сочетанием силовых и аэробных. В среднем добавление аэробной нагрузки не ухудшало прирост максимальной силы и размера мышц.
Күш жаттығуларын жақсы көретіндердің әралуандыққа өз наразылығы болады: кардиожүктеме нәтижені бұзып жібермей ме? 43 зерттеудің метаталдауы күш жаттығуларын күш және аэробты жаттығулардың үйлесімімен салыстырды. Орташа алғанда аэробты жүктемені қосу ең жоғары күш пен бұлшықет көлемінің өсуін нашарлатпады.
23
Но для взрывной силы — способности быстро развить большое усилие — обнаружили возможное снижение прироста, особенно когда обе нагрузки выполнялись в одной тренировке.
Бірақ жарылғыш күш — үлкен күшті тез дамыту қабілеті үшін өсімнің ықтимал төмендеуі анықталды, әсіресе екі жүктеме бір жаттығуда орындалғанда.
24
Это важное различие. Заниматься для здоровья и готовиться к конкретному спортивному результату — разные задачи. Во втором случае сочетание нагрузок стоит обсуждать с тренером, а не просто добавлять все понравившиеся занятия.
Бұл маңызды айырмашылық. Денсаулық үшін жаттығу мен нақты спорттық нәтижеге дайындалу — әртүрлі міндеттер. Екінші жағдайда жүктемелерді үйлестіруді ұнаған барлық сабақтарды жай қоса бермей, жаттықтырушымен талқылаған жөн.
25
Разнообразнее — значит интереснее?
Әралуанырақ болса — қызығырақ па?
26
Иногда смена занятий действительно помогает сохранять интерес. Но универсального средства от скуки наука здесь не обещает.
Кейде сабақтарды ауыстыру шынымен қызығушылықты сақтауға көмектеседі. Бірақ ғылым мұнда іш пыстырудың әмбебап емін уәде етпейді.
27
В небольшом эксперименте 2025 года участвовали 47 малоактивных студентов. В течение восьми недель они выполняли более разнообразные или более однообразные домашние программы. Между группами не обнаружили убедительных различий по удовольствию от занятий, скуке и объективно измеренной активности. Некоторые психологические показатели улучшились, но результаты были неоднозначными.
2025 жылғы шағын экспериментке аз қозғалатын 47 студент қатысты. Сегіз апта бойы олар әралуанырақ немесе біркелкірек үй бағдарламаларын орындады. Топтар арасында сабақтан алатын ләззат, іш пыстыру және объективті өлшенген белсенділік бойынша сенімді айырмашылықтар табылмады. Кейбір психологиялық көрсеткіштер жақсарды, бірақ нәтижелер біржақты болмады.
28
Поэтому менять тренировки только ради новизны необязательно. Кому-то нравится пробовать разное. Кому-то — знакомая дорожка в бассейне и понятный план.
Сондықтан жаттығуларды тек жаңалық үшін өзгерту міндетті емес. Біреуге әртүрлісін байқап көру ұнайды. Біреуге — бассейндегі таныс жол мен түсінікті жоспар.
29
Что из этого можно забрать себе
Мұнан өзіңізге не алуға болады
30
Эти исследования не дают основания составлять обязательный список из пяти видов спорта или покупать несколько абонементов. Разумнее посмотреть на то, что уже есть в вашей жизни. Любимый спорт может оставаться основой. Ходьба, упражнения с сопротивлением или другая подходящая активность — дополнять его.
Бұл зерттеулер бес спорт түрінен тұратын міндетті тізім құруға немесе бірнеше абонемент сатып алуға негіз бермейді. Өміріңізде бұрыннан бар нәрсеге қараған дұрысырақ. Сүйікті спортыңыз негіз болып қала алады. Жаяу жүру, кедергімен жаттығулар немесе басқа лайықты белсенділік оны толықтыра алады.
31
При этом разнообразие не требует постоянно увеличивать нагрузку. В рекомендациях ВОЗ отдельно подчеркивается: начинать можно с небольшого объема, постепенно увеличивая продолжительность, частоту и интенсивность занятий.
Сонымен бірге әралуандық жүктемені үнемі арттыруды талап етпейді. ДДСҰ ұсынымдарында бөлек атап өтілгендей: сабақтардың ұзақтығын, жиілігін және қарқындылығын біртіндеп арттыра отырып, аз көлемнен бастауға болады.
32
Возможно, полезнее задать себе один вопрос: что я могу добавить или изменить так, чтобы продолжать двигаться не только на этой неделе?
Мүмкін, өзіңізге бір сұрақ қойған пайдалырақ шығар: тек осы аптада ғана емес, қозғалуды жалғастыра беру үшін нені қосып немесе өзгерте аламын?
33
Источники
Дереккөздер

VO₂max: бұл не және неге ол тек спортшыларға ғана маңызды емес

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Факты
Фактілер
2
Все факты
Барлық фактілер
3
Факты
Фактілер
4
VO₂max: что это вообще такое и почему он важен не только спортсменам
VO₂max: бұл не және неге ол тек спортшыларға ғана маңызды емес
5
Если вы когда-нибудь пользовались спортивными часами, то, возможно, видели загадочный показатель VO₂max. Число есть. Часы его зачем-то оценивают. Иногда даже сообщают, что оно у вас «хорошее» или, наоборот, предлагают задуматься о бренности бытия. Но что оно вообще означает? И главное: зачем знать свой VO₂max человеку, который не собирается выигрывать «Тур де Франс»?
Егер сіз спорттық сағатты қолданып көрсеңіз, VO₂max деген жұмбақ көрсеткішті көрген болуыңыз мүмкін. Сан бар. Сағат оны неге екені белгісіз бағалайды. Кейде тіпті ол сізде «жақсы» деп хабарлайды немесе, керісінше, өмірдің өткіншілігі туралы ойлануға шақырады. Бірақ ол жалпы нені білдіреді? Ең бастысы: «Тур де Франсты» жеңуге ниеті жоқ адамға өз VO₂max-ын не үшін білу керек?
6
VO₂max показывает максимальное количество кислорода, которое организм способен использовать во время интенсивной физической нагрузки.
VO₂max ағзаның қарқынды физикалық жүктеме кезінде пайдалана алатын оттегінің ең көп мөлшерін көрсетеді.
7
Когда мы двигаемся, мышцам нужна энергия. Для ее производства организм использует в том числе кислород. Легкие должны получить кислород из воздуха, кровь — перенести его, сердце — доставить к работающим мышцам, а мышцы — использовать.
Біз қозғалғанда бұлшықеттерге энергия керек. Оны өндіру үшін ағза басқа нәрселермен қатар оттегін пайдаланады. Өкпе оттегін ауадан алуы, қан — оны тасымалдауы, жүрек — жұмыс істеп тұрған бұлшықеттерге жеткізуі, ал бұлшықеттер — оны пайдалануы керек.
8
Обычно его выражают в миллилитрах кислорода на килограмм массы тела в минуту: мл/кг/мин. Проще говоря, это один из основных показателей того, насколько хорошо вся система «легкие → сердце → кровь → мышцы» справляется с физической нагрузкой. Чем выше ее возможности, тем больше работы организм способен выполнять.
Әдетте оны дене салмағының бір килограмына минутына оттегінің миллилитрімен өрнектейді: мл/кг/мин. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл бүкіл «өкпе → жүрек → қан → бұлшықет» жүйесінің физикалық жүктемені қаншалықты жақсы көтеретінінің негізгі көрсеткіштерінің бірі. Оның мүмкіндіктері неғұрлым жоғары болса, ағза соғұрлым көп жұмыс атқара алады.
9
Высокий VO₂max полезен, если хочется быстрее бегать, плавать или ехать на велосипеде. Но ученых этот показатель интересует далеко не только из-за спортивных результатов.
Жоғары VO₂max тезірек жүгіргіңіз, жүзгіңіз немесе велосипед тепкіңіз келсе пайдалы. Бірақ ғалымдарды бұл көрсеткіш тек спорттық нәтижелер үшін ғана қызықтырмайды.
10
VO₂max считается одним из основных показателей кардиореспираторной подготовленности, то есть способности сердечно-сосудистой и дыхательной систем обеспечивать организм кислородом при нагрузке.
VO₂max кардиореспираторлық дайындықтың, яғни жүрек-қан тамырлары және тыныс алу жүйелерінің жүктеме кезінде ағзаны оттегімен қамтамасыз ету қабілетінің негізгі көрсеткіштерінің бірі болып саналады.
11
С возрастом эта способность обычно снижается. И почувствовать это можно без всяких лабораторий. Подъем по лестнице начинает требовать больше усилий. Быстрая ходьба утомляет сильнее. Нести сумки становится тяжелее. После физической работы требуется больше времени на восстановление.
Жас ұлғайған сайын бұл қабілет әдетте төмендейді. Оны ешқандай зертханасыз да сезінуге болады. Баспалдақпен көтерілу көбірек күш талап ете бастайды. Жылдам жүру қаттырақ шаршатады. Сөмке көтеру ауырлай түседі. Физикалық жұмыстан кейін қалпына келуге көбірек уақыт керек.
12
Отчасти за этими бытовыми изменениями стоит снижение общей физической работоспособности. Но есть хорошая новость.
Осы тұрмыстық өзгерістердің артында ішінара жалпы физикалық жұмысқа қабілеттіліктің төмендеуі тұр. Бірақ жақсы жаңалық бар.
13
Возраст снижает возможности
Жас мүмкіндіктерді азайтады
14
Но не отменяет тренируемость. Еще в 2005 году исследователи собрали результаты 41 контролируемого исследования, посвященного аэробным тренировкам у людей старшего возраста.
Бірақ жаттығуға қабілеттілікті жоймайды. 2005 жылы-ақ зерттеушілер егде жастағы адамдардағы аэробты жаттығуларға арналған 41 бақыланатын зерттеудің нәтижелерін жинады.
15
Всего в них участвовали 2102 человека, а средний возраст участников в каждом из включенных исследований составлял 60 лет и более.
Оларға барлығы 2102 адам қатысты, ал енгізілген зерттеулердің әрқайсысындағы қатысушылардың орташа жасы 60 және одан жоғары болды.
16
Исследователей интересовал простой вопрос:
Зерттеушілерді қарапайым сұрақ қызықтырды:
17
Можно ли заметно улучшить VO₂max, если человеку уже за 60?
Адам 60-тан асқан болса, VO₂max-ты айтарлықтай жақсартуға бола ма?
18
Ответ оказался вполне однозначным. Можно.
Жауап толығымен біржақты болып шықты. Болады.
19
В среднем плюс 16%
Орташа есеппен плюс 16%
20
После аэробных тренировок VO₂max у участников увеличился в среднем примерно на 3,78 мл/кг/мин по сравнению с контрольными группами. В относительных цифрах это около 16,3%. Для показателя, который закономерно снижается с возрастом, изменение весьма заметное.
Аэробты жаттығулардан кейін қатысушылардың VO₂max-ы бақылау топтарымен салыстырғанда орташа есеппен шамамен 3,78 мл/кг/мин-ға артты. Салыстырмалы сандармен бұл шамамен 16,3%. Жас ұлғайған сайын заңды түрде төмендейтін көрсеткіш үшін бұл айтарлықтай өзгеріс.
21
То есть шестидесятилетний возраст не означает, что кардиореспираторная форма теперь может двигаться только в одном направлении. Организм продолжает адаптироваться к тренировкам. И это, пожалуй, самая важная часть исследования для «Второго дыхания».
Яғни алпыс жас кардиореспираторлық пішін енді тек бір бағытта ғана қозғала алады дегенді білдірмейді. Ағза жаттығуларға бейімделуін жалғастыра береді. Бәлкім, бұл «Екінші тыныс» үшін зерттеудің ең маңызды бөлігі.
22
Что именно делали участники
Қатысушылар нақты не істеді
23
Речь шла об аэробных тренировках на выносливость. Исследователи также посмотрели, какие программы сопровождались более выраженными изменениями VO₂max. Больший прирост был связан с программами продолжительностью более 20 недель и тренировками с интенсивностью примерно 60–70% от VO₂max. Но здесь есть важная оговорка.
Әңгіме төзімділікке арналған аэробты жаттығулар туралы болды. Зерттеушілер сондай-ақ қандай бағдарламалар VO₂max-тың айқынырақ өзгерістерімен қатар жүргенін қарады. Үлкенірек өсім ұзақтығы 20 аптадан асатын бағдарламалармен және шамамен VO₂max-тың 60–70% қарқындылығындағы жаттығулармен байланысты болды. Бірақ мұнда маңызды ескерту бар.
24
Из этого нельзя сделать универсальный рецепт: «Вам 65? Тренируйтесь ровно 21 неделю при 65% VO₂max». Метаанализ объединял разные исследования с разными участниками и тренировочными программами. Он показывает общую закономерность, а не выписывает персональный тренировочный план.
Бұдан әмбебап рецепт жасауға болмайды: «Сіз 65 жастасыз ба? VO₂max-тың 65%-ында тура 21 апта жаттығыңыз». Метаталдау әртүрлі қатысушылары және жаттығу бағдарламалары бар әртүрлі зерттеулерді біріктірді. Ол жалпы заңдылықты көрсетеді, жеке жаттығу жоспарын жазып бермейді.
25
А можно просто посмотреть VO₂max в часах?
Ал VO₂max-ты жай ғана сағаттан қарауға бола ма?
26
Можно. Но есть нюанс. Самый точный способ определить VO₂max — лабораторное кардиопульмональное нагрузочное тестирование, при котором человек выполняет постепенно возрастающую нагрузку, а специальное оборудование анализирует газообмен.
Болады. Бірақ бір нюанс бар. VO₂max-ты анықтаудың ең дәл тәсілі — зертханалық кардиопульмоналдық жүктемелік тестілеу, онда адам біртіндеп артатын жүктемені орындайды, ал арнайы жабдық газ алмасуын талдайды.
27
Спортивные часы и фитнес-трекеры VO₂max обычно оценивают расчетным способом на основании пульса, скорости, мощности и других данных. Поэтому цифра на запястье и результат лабораторного исследования — не одно и то же.
Спорттық сағаттар мен фитнес-трекерлер VO₂max-ты әдетте пульс, жылдамдық, қуат және басқа деректер негізінде есептеу тәсілімен бағалайды. Сондықтан білектегі сан мен зертханалық зерттеудің нәтижесі бір нәрсе емес.
28
Для обычного человека оценка часов может быть полезна прежде всего для наблюдения за динамикой собственного показателя, если устройство измеряет его в сопоставимых условиях. А превращать сравнение VO₂max с друзьями в новый способ выяснить, кто лучше проживает жизнь, совершенно необязательно.
Қарапайым адам үшін сағаттың бағасы ең алдымен, егер құрылғы оны салыстырмалы жағдайларда өлшейтін болса, өз көрсеткішіңіздің динамикасын бақылау үшін пайдалы болуы мүмкін. Ал VO₂max-ты достарыңызбен салыстыруды кімнің өмірді жақсырақ сүретінін анықтаудың жаңа тәсіліне айналдыру мүлде міндетті емес.
29
Что из этого можно забрать себе
Мұнан өзіңізге не алуға болады
30
С возрастом физические возможности действительно меняются. VO₂max обычно снижается, и полностью отменить биологическое старение тренировками пока никому не удалось.
Жас ұлғайған сайын физикалық мүмкіндіктер шынымен өзгереді. VO₂max әдетте төмендейді, ал биологиялық қартаюды жаттығулармен толық жоюды әзірге ешкім жүзеге асыра алған жоқ.
31
Но между фразами «с возрастом показатель снижается» и «после определенного возраста улучшить его невозможно» огромная разница. Метаанализ показывает: даже у людей старше 60 лет аэробные тренировки способны заметно улучшать способность организма использовать кислород.
Бірақ «жас ұлғайған сайын көрсеткіш төмендейді» және «белгілі бір жастан кейін оны жақсарту мүмкін емес» деген сөздердің арасында орасан зор айырмашылық бар. Метаталдау көрсеткендей: тіпті 60-тан асқан адамдарда да аэробты жаттығулар ағзаның оттегін пайдалану қабілетін айтарлықтай жақсарта алады.
32
Иными словами, возраст влияет на исходную точку. Но он не отменяет способность организма становиться тренированнее.
Басқаша айтқанда, жас бастапқы нүктеге әсер етеді. Бірақ ол ағзаның жаттыға түсу қабілетін жоймайды.
33
В первоисточник
Бастапқы дереккөзге

Қозғалыс деменция қаупінің төмендеуімен байланысты

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Факты
Фактілер
2
Все факты
Барлық фактілер
3
Факты
Фактілер
4
Движение связано с меньшим риском деменции
Қозғалыс деменция қаупінің төмендеуімен байланысты
5
Мы привыкли думать о физической активности как о способе сохранить сердце, мышцы, вес и способность самостоятельно подняться по лестнице лет через тридцать. Но, возможно, одна из самых важных причин двигаться находится выше. Речь о мозге.
Біз физикалық белсенділікті жүректі, бұлшықетті, салмақты және отыз жылдан кейін де баспалдақпен өз бетімізше көтеріле алу қабілетін сақтаудың тәсілі ретінде қарастыруға үйреніп қалғанбыз. Бірақ, мүмкін, қозғалудың ең маңызды себептерінің бірі жоғарырақ орналасқан шығар. Әңгіме ми туралы.
6
В 2022 году в British Journal of Sports Medicine опубликовали большой систематический обзор и метаанализ исследований о связи физической активности с риском развития деменции.
2022 жылы British Journal of Sports Medicine журналында физикалық белсенділіктің деменцияның даму қаупімен байланысы туралы зерттеулердің ауқымды жүйелі шолуы мен метаталдауы жарияланды.
7
И его результаты выглядят достаточно убедительно, чтобы добавить прогулку в список дел. Хотя бы где-нибудь между «ответить всем» и «полежать пять минут», которые загадочным образом превращаются в сорок.
Оның нәтижелері істер тізіміне серуенді қосуға жеткілікті сенімді көрінеді. Тым болмаса «бәріне жауап беру» мен жұмбақ түрде қырық минутқа айналатын «бес минут жата тұру» арасында бір жерге.
8
Что изучали
Нені зерттеді
9
Авторы собрали 58 исследований, в которых физическую активность людей оценивали до того, как у них диагностировали деменцию.
Авторлар адамдардың физикалық белсенділігі оларға деменция диагнозы қойылмай тұрып бағаланған 58 зерттеуді жинады.
10
В анализ вошли данные о:
Талдауға мына деректер енді:
11
257 983 участниках для деменции в целом;
жалпы деменция бойынша 257 983 қатысушы;
12
128 261 участнике для болезни Альцгеймера;
Альцгеймер ауруы бойынша 128 261 қатысушы;
13
33 870 участниках для сосудистой деменции.
тамырлық деменция бойынша 33 870 қатысушы.
14
Исследователи сравнивали людей с более высоким и более низким уровнем физической активности и смотрели, насколько часто у них впоследствии развивалась деменция.
Зерттеушілер физикалық белсенділік деңгейі жоғарырақ және төменірек адамдарды салыстырып, оларда кейін деменция қаншалықты жиі дамығанын қарады.
15
Результат оказался довольно устойчивым.
Нәтиже айтарлықтай тұрақты болып шықты.
16
Примерно минус 20% риска
Қауіп шамамен 20%-ға төмен
17
У более физически активных людей риск развития деменции в целом был примерно на 20% ниже, чем у людей из наименее активных групп.
Физикалық тұрғыдан белсендірек адамдарда жалпы деменцияның даму қаупі ең аз белсенді топтағы адамдарға қарағанда шамамен 20%-ға төмен болды.
18
Для болезни Альцгеймера разница составляла около 14%, а для сосудистой деменции — около 21%.
Альцгеймер ауруы үшін айырмашылық шамамен 14%, ал тамырлық деменция үшін — шамамен 21% болды.
19
Но самое интересное в этой работе даже не эти проценты.
Бірақ бұл жұмыстағы ең қызығы тіпті осы пайыздар емес.
20
Есть одна серьезная проблема, которая много лет мешает интерпретировать подобные исследования.
Көп жылдан бері мұндай зерттеулерді түсіндіруге кедергі келтіретін бір елеулі мәселе бар.
21
А вдруг все наоборот?
Ал бәрі керісінше болса ше?
22
Деменция не начинается в тот день, когда врач ставит диагноз. Изменения в мозге могут развиваться за много лет и даже десятилетия до появления очевидных симптомов.
Деменция дәрігер диагноз қойған күні басталмайды. Мидағы өзгерістер айқын симптомдар пайда болғанға дейін көп жыл, тіпті онжылдықтар бұрын дами бастауы мүмкін.
23
А значит, возможен другой сценарий. Человек постепенно становится менее активным из-за начинающихся изменений в мозге. Он меньше гуляет, меньше занимается спортом, реже выходит из дома. Через несколько лет ему диагностируют деменцию.
Демек, басқа сценарий де мүмкін. Адам мидағы басталып жатқан өзгерістерге байланысты біртіндеп аз белсенді бола бастайды. Ол азырақ серуендейді, спортпен азырақ айналысады, үйден сирек шығады. Бірнеше жылдан кейін оған деменция диагнозы қойылады.
24
Исследователь смотрит на данные и видит: мало двигался → развилась деменция.
Зерттеуші деректерге қарап, мынаны көреді: аз қозғалды → деменция дамыды.
25
Хотя часть причинно-следственной цепочки могла работать наоборот:
Алайда себеп-салдар тізбегінің бір бөлігі керісінше жұмыс істеуі мүмкін еді:
26
началось заболевание → человек стал меньше двигаться.
ауру басталды → адам азырақ қозғала бастады.
27
В науке это называется обратной причинностью.
Ғылымда бұл кері себептілік деп аталады.
28
Авторы метаанализа решили проверить именно эту проблему.
Метаталдау авторлары дәл осы мәселені тексеруді шешті.
29
Поэтому они посмотрели на десятилетия. Отдельно исследователи проанализировали работы, в которых за людьми наблюдали 20 лет и дольше.
Сондықтан олар онжылдықтарға қарады. Зерттеушілер адамдар 20 жыл және одан ұзақ бақыланған жұмыстарды бөлек талдады.
30
Таких исследований по деменции в целом было 16. Средний период наблюдения в них составлял почти 28 лет, а средний возраст участников в начале наблюдения — около 50 лет. И связь никуда не исчезла.
Жалпы деменция бойынша мұндай зерттеулер 16 болды. Олардағы бақылаудың орташа кезеңі шамамен 28 жыл, ал бақылаудың басындағы қатысушылардың орташа жасы — шамамен 50 жас болды. Әрі байланыс жоғалған жоқ.
31
У более активных людей риск деменции оставался примерно на 21% ниже. Для болезни Альцгеймера в исследованиях с наблюдением не менее 20 лет риск был примерно на 24% ниже. Это важно.
Белсендірек адамдарда деменция қаупі шамамен 21%-ға төмен болып қалды. Бақылау кемінде 20 жылға созылған зерттеулерде Альцгеймер ауруы үшін қауіп шамамен 24%-ға төмен болды. Бұл маңызды.
32
Если уровень физической активности человека оценивали условно в 50 лет, а деменцию диагностировали через два-три десятилетия, объяснить всю обнаруженную связь только тем, что человек уже меньше двигался из-за начинающегося заболевания, становится значительно сложнее.
Егер адамның физикалық белсенділік деңгейі шартты түрде 50 жасында бағаланып, деменция екі-үш онжылдықтан кейін диагноз қойылса, анықталған байланыстың бәрін тек адам басталып жатқан аурудың салдарынан азырақ қозғалғанымен түсіндіру әлдеқайда қиынға соғады.
33
Это усиливает гипотезу о том, что физическая активность действительно может быть одним из факторов, связанных с сохранением когнитивного здоровья.
Бұл физикалық белсенділік шынымен когнитивтік денсаулықты сақтаумен байланысты факторлардың бірі болуы мүмкін деген гипотезаны күшейтеді.
34
Значит, спорт защищает от деменции?
Сонда спорт деменциядан қорғай ма?
35
Вот здесь наука портит красивый заголовок. Нет, это исследование не позволяет сказать: «занимайтесь спортом, и деменции не будет».
Міне, осы жерде ғылым әдемі тақырыпты бұзады. Жоқ, бұл зерттеу: «спортпен айналысыңыз, сонда деменция болмайды» деп айтуға мүмкіндік бермейді.
36
Это систематический обзор преимущественно наблюдательных исследований, а не серия рандомизированных экспериментов длиной в тридцать лет.
Бұл отыз жылға созылған рандомизацияланған эксперименттер сериясы емес, негізінен бақылау зерттеулерінің жүйелі шолуы.
37
Поэтому корректная формулировка другая:
Сондықтан дұрыс тұжырым басқаша:
38
более высокий уровень физической активности связан с более низкой частотой развития деменции.
физикалық белсенділіктің жоғарырақ деңгейі деменцияның сирек дамуымен байланысты.
39
Причем эта связь сохраняется даже в исследованиях с очень длительным наблюдением. Есть и другие ограничения. Исследования сильно различались по тому, как измеряли физическую активность.
Әрі бұл байланыс тіпті өте ұзақ бақыланған зерттеулерде де сақталады. Басқа шектеулер де бар. Зерттеулер физикалық белсенділікті қалай өлшегені бойынша қатты ерекшеленді.
40
Высококачественных работ оказалось немного. Для некоторых результатов авторы обнаружили признаки возможной публикационной предвзятости: исследования, не обнаружившие связи, могли публиковаться реже.
Жоғары сапалы жұмыстар аз болып шықты. Кейбір нәтижелер үшін авторлар ықтимал жариялау біржақтылығының белгілерін тапты: байланыс таппаған зерттеулер сирек жариялануы мүмкін.
41
Поэтому превращать «20%» в персональную гарантию здоровья мозга было бы очень смело. И очень ненаучно.
Сондықтан «20%»-ды ми денсаулығының жеке кепілдігіне айналдыру өте батыл болар еді. Әрі мүлде ғылыми емес.
42
А сколько нужно двигаться?
Ал қанша қозғалу керек?
43
И здесь есть любопытная деталь.
Мұнда бір қызық егжей-тегжей бар.
44
Метаанализ обнаружил зависимость между увеличением физической активности и снижением риска деменции в целом.
Метаталдау физикалық белсенділіктің артуы мен жалпы деменция қаупінің төмендеуі арасындағы тәуелділікті анықтады.
45
Но исследование не дает оснований назвать одну магическую дозу упражнений, после которой мозг официально считается защищенным.
Бірақ зерттеу одан кейін ми ресми түрде қорғалған деп саналатын жаттығулардың бір сиқырлы мөлшерін атауға негіз бермейді.
46
Более того, авторы не обнаружили статистически значимой разницы между исследованиями, где уровень активности соответствовал рекомендациям ВОЗ, и теми, где использовались другие уровни активности.
Оның үстіне авторлар белсенділік деңгейі ДДСҰ ұсынымдарына сәйкес келген зерттеулер мен белсенділіктің басқа деңгейлері қолданылған зерттеулер арасында статистикалық тұрғыдан маңызды айырмашылық таппады.
47
То есть из этой конкретной работы нельзя сделать вывод:
Яғни осы нақты жұмыстан мынадай қорытынды жасауға болмайды:
48
«150 минут в неделю уменьшают риск деменции ровно на X процентов».
«Аптасына 150 минут деменция қаупін тура X пайызға азайтады».
49
Для ответа на вопрос о необходимом объеме нагрузки нужны другие данные.
Жүктеменің қажетті көлемі туралы сұраққа жауап беру үшін басқа деректер керек.
50
Что из этого можно забрать себе
Мұнан өзіңізге не алуға болады
51
Мы много говорим о физической активности как об инвестиции в тело. Но тело и мозг почему-то любят рассматривать как два отдельных проекта, хотя природа такой организационной структуры не предусматривала.
Біз физикалық белсенділік туралы денеге салынған инвестиция ретінде көп айтамыз. Бірақ неге екені денені және миды екі бөлек жоба ретінде қарастырғанды ұнатамыз, дегенмен табиғат мұндай ұйымдық құрылымды көздемеген.
52
Этот метаанализ добавляет еще один аргумент в пользу движения в среднем возрасте: физическая активность связана не только с физическим здоровьем, но и с меньшим риском деменции спустя десятилетия.
Бұл метаталдау орта жастағы қозғалыстың пайдасына тағы бір дәлел қосады: физикалық белсенділік тек физикалық денсаулықпен ғана емес, онжылдықтардан кейінгі деменция қаупінің төмендеуімен де байланысты.
53
Она не дает гарантии. Не отменяет возраст, генетику и другие факторы риска. Не превращает тренировку в лекарство от болезни Альцгеймера. Но если вам сейчас 30, 40 или 50, движение может быть одним из тех решений, пользу которых мы оцениваем не только сегодняшней тренировкой.
Ол кепілдік бермейді. Жасты, генетиканы және басқа қауіп факторларын жоймайды. Жаттығуды Альцгеймер ауруының еміне айналдырмайды. Бірақ қазір сізге 30, 40 немесе 50 болса, қозғалыс пайдасын тек бүгінгі жаттығумен ғана бағаламайтын шешімдердің бірі болуы мүмкін.
54
Некоторые ее результаты могут иметь значение через двадцать или тридцать лет.
Оның кейбір нәтижелері жиырма немесе отыз жылдан кейін маңызды болуы мүмкін.
55
В первоисточник
Бастапқы дереккөзге

40 жастан кейін қозғала бастаудың әлі де мәні бар

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Факты
Фактілер
2
Все факты
Барлық фактілер
3
Факты
Фактілер
4
Начать двигаться после 40 все еще имеет смысл
40 жастан кейін қозғала бастаудың әлі де мәні бар
5
Крупное исследование более 315 тысяч человек показало: люди, которые были малоактивны в молодости, но увеличили физическую активность в возрасте 40–61 года, имели более низкий риск смерти в последующие годы. По уровню риска они приблизились к тем, кто сохранял высокую активность на протяжении взрослой жизни. Прошлые годы без спорта, похоже, не отменяют пользу от того, что вы начинаете двигаться сейчас.
315 мыңнан астам адамды қамтыған ауқымды зерттеу көрсеткендей: жастайынан аз қозғалған, бірақ 40–61 жас аралығында физикалық белсенділігін арттырған адамдардың кейінгі жылдардағы өлім қаупі төменірек болған. Қауіп деңгейі бойынша олар ересек өмірі бойы жоғары белсенділігін сақтағандарға жақындаған. Спортсыз өткен жылдар қазір қозғала бастаудың пайдасын жоймайтын сияқты.
6
Есть удобная причина не начинать заниматься спортом после 40: «Надо было раньше».
40-тан кейін спортпен айналыспаудың ыңғайлы себебі бар: «Ертерек бастау керек еді».
7
В 20 бегать, плавать и ходить в зал было некогда. В 30 появились работа, дети и еще примерно тысяча уважительных причин. А после 40 можно решить, что поезд здоровья уже ушел и остается только задумчиво смотреть ему вслед. Но большое исследование показывает, что это не совсем так.
20 жаста жүгіруге, жүзуге және залға баруға уақыт болмады. 30 жаста жұмыс, балалар және тағы шамамен мың дәлелді себеп пайда болды. Ал 40-тан кейін денсаулық пойызы кетіп қалды, енді оның соңынан ойлана қарап тұру ғана қалды деп шешуге болады. Бірақ ауқымды зерттеу бұлай емес екенін көрсетеді.
8
Что изучали
Нені зерттеді
9
В 2019 году в JAMA Network Open опубликовали результаты исследования, в котором ученые проанализировали данные 315 059 человек.
2019 жылы JAMA Network Open журналында ғалымдар 315 059 адамның деректерін талдаған зерттеудің нәтижелері жарияланды.
10
Затем исследователи сравнили разные «траектории»: кто оставался активным всю жизнь, кто почти не двигался, кто со временем забросил физическую активность и кто, наоборот, начал больше двигаться уже во взрослом возрасте.
Содан кейін зерттеушілер әртүрлі «траекторияларды» салыстырды: кім өмір бойы белсенді болды, кім мүлде дерлік қозғалмады, кім уақыт өте келе физикалық белсенділікті тастады және кім, керісінше, ересек жасында көбірек қозғала бастады.
11
В среднем за участниками наблюдали 13,6 года. За это время было зарегистрировано более 71 тысячи смертей, что позволило исследователям оценить связь разных сценариев физической активности с риском смерти.
Қатысушылар орташа есеппен 13,6 жыл бақыланды. Осы уақытта 71 мыңнан астам өлім тіркелді, бұл зерттеушілерге физикалық белсенділіктің әртүрлі сценарийлерінің өлім қаупімен байланысын бағалауға мүмкіндік берді.
12
Участников спрашивали, сколько времени они уделяли физической активности в разные периоды жизни:
Қатысушылардан өмірдің әртүрлі кезеңдерінде физикалық белсенділікке қанша уақыт бөлгенін сұрады:
13
в 15–18 лет;
15–18 жаста;
14
в 19–29 лет;
19–29 жаста;
15
в 35–39 лет;
35–39 жаста;
16
в 40–61 год.
40–61 жаста.
17
И вот здесь становится интересно
Міне, осы жерде қызық басталады
18
Предсказуемо, люди, которые оставались физически активными на протяжении взрослой жизни, имели более низкий риск смерти по сравнению с теми, кто постоянно оставался малоактивным.
Күтілгендей, ересек өмірі бойы физикалық белсенді болған адамдардың өлім қаупі үнемі аз белсенді болғандарға қарағанда төменірек болды.
19
Люди, которые большую часть жизни были малоактивными, а в возрасте 40–61 года стали двигаться больше, тоже получили существенное преимущество.
Өмірінің көп бөлігінде аз белсенді болып, ал 40–61 жасында көбірек қозғала бастаған адамдар да айтарлықтай артықшылыққа ие болды.
20
У них риск смерти от любых причин был примерно на 35% ниже, чем у людей, которые так и оставались неактивными. Риск смерти от сердечно-сосудистых заболеваний был ниже примерно на 43%, а от онкологических заболеваний — примерно на 16%.
Олардың кез келген себептен болатын өлім қаупі белсенді болмай қала берген адамдарға қарағанда шамамен 35%-ға төмен болды. Жүрек-қан тамырлары ауруларынан болатын өлім қаупі шамамен 43%-ға, ал онкологиялық аурулардан — шамамен 16%-ға төмен болды.
21
И самое любопытное: по уровню риска эта группа приблизилась к людям, которые поддерживали высокий уровень физической активности многие годы.
Ең қызығы: қауіп деңгейі бойынша бұл топ физикалық белсенділіктің жоғары деңгейін көп жыл бойы сақтаған адамдарға жақындады.
22
То есть организм, похоже, не ведет бухгалтерскую книгу, в которой после сорока выставляет счет за все пропущенные тренировки.
Яғни ағза қырықтан кейін өткізіп алған барлық жаттығу үшін есеп-шот ұсынатын бухгалтерлік кітап жүргізбейтін сияқты.
23
Спортивное прошлое само по себе не спасает. Исследование показало и обратную сторону.
Спорттық өткен шақтың өзі құтқармайды. Зерттеу кері жағын да көрсетті.
24
Люди, которые были активными в молодости, но затем значительно снизили физическую активность, теряли значительную часть преимущества, связанного с прежним активным образом жизни.
Жастайынан белсенді болып, кейін физикалық белсенділігін айтарлықтай азайтқан адамдар бұрынғы белсенді өмір салтымен байланысты артықшылықтың едәуір бөлігін жоғалтты.
25
Условные школьные соревнования, университетская сборная и пять лет в спортзале в двадцать с небольшим не превращаются в пожизненный абонемент на здоровье. Имеет значение не только то, двигались ли вы когда-то. Имеет значение, двигаетесь ли вы сейчас.
Шартты мектеп жарыстары, университет құрамасы және жиырманың басындағы спорт залындағы бес жыл өмір бойғы денсаулық абонементіне айналмайды. Бір кездері қозғалдыңыз ба, жоқ па — тек сол ғана маңызды емес. Қазір қозғаласыз ба — сол маңызды.
26
Но есть важное «но». Это большое наблюдательное когортное исследование, а не эксперимент. Поэтому корректно говорить о связи между физической активностью и более низкой смертностью, а не утверждать, что исследование доказало: именно тренировки уменьшили риск на конкретный процент.
Бірақ маңызды «бірақ» бар. Бұл эксперимент емес, ауқымды бақылаулық когорттық зерттеу. Сондықтан зерттеу дәл жаттығулар қаупін нақты пайызға азайтқанын дәлелдеді деп тұжырымдау емес, физикалық белсенділік пен өлімнің төмендеуі арасындағы байланыс туралы айту дұрыс.
27
Кроме того, данные о физической активности участники сообщали сами и вспоминали, насколько активными были в предыдущие периоды жизни. Такая информация неизбежно может быть неточной.
Оның үстіне физикалық белсенділік туралы деректерді қатысушылар өздері хабарлап, өмірдің бұрынғы кезеңдерінде қаншалықты белсенді болғанын есіне түсірді. Мұндай ақпарат сөзсіз дәл болмауы мүмкін.
28
Исследователи учитывали множество факторов, включая возраст, пол, курение, питание, употребление алкоголя и индекс массы тела, но наблюдательные исследования все равно не позволяют исключить влияние всех возможных факторов.
Зерттеушілер жасты, жынысты, темекі шегуді, тамақтануды, алкоголь тұтынуды және дене салмағының индексін қоса алғанда көптеген факторды ескерді, бірақ бақылау зерттеулері бәрібір барлық мүмкін факторлардың әсерін жоққа шығаруға мүмкіндік бермейді.
29
Поэтому цифры 35% или 43% не стоит воспринимать как персональный прогноз: начал тренироваться в 45 лет и автоматически вычел 35% из своего риска.
Сондықтан 35% немесе 43% деген сандарды жеке болжам ретінде қабылдамаған жөн: 45 жасында жаттыға бастап, өз қаупінен автоматты түрде 35%-ды шегеріп тастадым деп.
30
Наука работает чуть менее удобно.
Ғылым сәл ыңғайсызырақ жұмыс істейді.
31
Что из этого можно забрать себе
Мұнан өзіңізге не алуға болады
32
Если вам 40, 45, 50 или больше и до сих пор спорт существовал где-то в параллельной вселенной, прошлое уже не изменить. Но оно и не определяет все дальнейшее.
Егер сізге 40, 45, 50 немесе одан көп болса және осы уақытқа дейін спорт қандай да бір параллель ғаламда өмір сүрсе, өткенді өзгерту мүмкін емес. Бірақ ол алдағының бәрін де айқындамайды.
33
Это исследование показывает довольно оптимистичную вещь: увеличение физической активности даже в среднем возрасте связано с существенной пользой для здоровья, сопоставимой с той, которую наблюдали у людей, остававшихся активными много лет.
Бұл зерттеу айтарлықтай оптимистік нәрсені көрсетеді: тіпті орта жаста физикалық белсенділікті арттыру көп жыл бойы белсенді болған адамдарда байқалған пайдамен салыстыруға болатын денсаулыққа айтарлықтай пайдамен байланысты.
34
Поэтому начинать в 40 действительно позже, чем в 20. Но «позже» и «слишком поздно» — совершенно разные вещи.
Сондықтан 40 жаста бастау шынымен 20 жастан кешірек. Бірақ «кешірек» пен «тым кеш» — мүлде басқа нәрселер.
35
В первоисточник
Бастапқы дереккөзге

Неліктен бұлшықет бірден емес, бір күннен кейін ауырады

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Факты
Фактілер
2
Все факты
Барлық фактілер
3
Факты
Фактілер
4
Почему мышцы болят через день, а не сразу
Неліктен бұлшықет бірден емес, бір күннен кейін ауырады
5
Крепатура — это не молочная кислота и не обязательное доказательство хорошей тренировки. Разбираемся, почему боль приходит с опозданием и когда ее уже нельзя считать нормальной реакцией на нагрузку.
Жаттығудан кейінгі бұлшықет ауыруы — сүт қышқылы емес және жақсы жаттығудың міндетті дәлелі де емес. Ауырсыну неге кешігіп келетінін және оны қашан жүктемеге қалыпты реакция деп санауға болмайтынын талдаймыз.
6
Научное название крепатуры — отсроченная мышечная болезненность, или DOMS: delayed onset muscle soreness.
Жаттығудан кейінгі бұлшықет ауыруының ғылыми атауы — кешіктірілген бұлшықет ауыруы, немесе DOMS: delayed onset muscle soreness.
7
Она обычно появляется через 12–24 часа после физической нагрузки, достигает максимума через 24–72 часа и затем постепенно ослабевает. Помимо боли человек может ощущать скованность, припухлость, временное снижение силы и уменьшение амплитуды движений. Особенно часто крепатуру вызывают нагрузки, в которых напряженная мышца удлиняется.
Ол әдетте физикалық жүктемеден 12–24 сағаттан кейін пайда болып, 24–72 сағаттан кейін шыңына жетеді де, кейін біртіндеп басылады. Ауырсынудан бөлек адам құрысуды, ісінуді, күштің уақытша төмендеуін және қимыл ауқымының азаюын сезінуі мүмкін. Әсіресе жиі DOMS-ты кернеудегі бұлшықет ұзаратын жүктемелер тудырады.
8
Такое движение называется эксцентрическим. Например:
Мұндай қозғалыс эксцентрлік деп аталады. Мысалы:
9
опускание гантели после сгибания руки;
қолды бүккеннен кейін гантельді түсіру;
10
спуск с горы или лестницы;
таудан немесе баспалдақпен түсу;
11
приседания и выпады;
отырып-тұру мен алға қадам жасау (выпад);
12
торможение тела во время бега;
жүгіру кезінде денені тежеу;
13
негативная фаза подтягивания;
тартылудың негатив фазасы;
14
возвращение штанги или собственного тела в исходное положение.
штанганы немесе өз денеңді бастапқы қалыпқа қайтару.
15
При эксцентрической работе мышца способна создавать большое усилие, но нагрузка распределяется между ее волокнами неравномерно. Непривычная работа вызывает микроскопические изменения в мышечных структурах и окружающей соединительной ткани. Затем запускаются восстановительные и воспалительные процессы, повышается чувствительность болевых рецепторов.
Эксцентрлік жұмыс кезінде бұлшықет үлкен күш тудыра алады, бірақ жүктеме оның талшықтары арасында біркелкі бөлінбейді. Үйреншікті емес жұмыс бұлшықет құрылымдарында және айналадағы дәнекер тінде микроскопиялық өзгерістер тудырады. Содан кейін қалпына келтіру және қабыну үдерістері іске қосылып, ауырсыну рецепторларының сезімталдығы артады.
16
Именно поэтому мышцы начинают болеть не сразу, а спустя несколько часов. При этом точный механизм DOMS все еще изучается: одной универсальной причины, объясняющей все ощущения, у науки пока нет. Исследование механизмов повреждения мышц при эксцентрической нагрузке
Сондықтан бұлшықеттер бірден емес, бірнеше сағаттан кейін ауыра бастайды. Сонымен бірге DOMS-тың нақты механизмі әлі зерттелуде: барлық сезімді түсіндіретін бір әмбебап себеп ғылымда әзірге жоқ. Эксцентрлік жүктеме кезіндегі бұлшықет зақымдану механизмдерін зерттеу
17
Молочная кислота не виновата
Сүт қышқылы кінәлі емес
18
Долгое время считалось, что после интенсивной нагрузки в мышцах накапливается молочная кислота. Она якобы остается там на несколько дней и вызывает боль. Эта версия не выдержала экспериментальной проверки.
Ұзақ уақыт бойы қарқынды жүктемеден кейін бұлшықетте сүт қышқылы жиналады деп есептелді. Ол сол жерде бірнеше күн қалып, ауырсыну тудырады-мыс. Бұл нұсқа эксперименттік тексеруге шыдамады.
19
В 1983 году исследователи сравнили две беговые нагрузки. После бега по ровной поверхности у участников повышался уровень лактата, но выраженной боли на следующий день не возникало. Во время бега под уклон уровень лактата существенно не повышался, зато именно эта нагрузка вызвала заметную отсроченную мышечную боль.
1983 жылы зерттеушілер екі жүгіру жүктемесін салыстырды. Тегіс бетте жүгіргеннен кейін қатысушылардың лактат деңгейі көтерілді, бірақ келесі күні айқын ауырсыну болмады. Еңіспен төмен жүгіргенде лактат деңгейі айтарлықтай көтерілмеді, есесіне дәл осы жүктеме айқын кешіктірілген бұлшықет ауыруын тудырды.
20
Разница объясняется просто. При спуске мышцы ног выполняют много эксцентрической работы: напрягаются и одновременно удлиняются, чтобы замедлять движение тела.
Айырмашылық қарапайым түсіндіріледі. Төмен түскенде аяқ бұлшықеттері көп эксцентрлік жұмыс атқарады: дененің қозғалысын баяулату үшін бір мезгілде керіліп, ұзарады.
21
Исследователи заключили, что лактат не связан с развитием крепатуры. Schwane et al., 1983
Зерттеушілер лактат DOMS-тың дамуымен байланысты емес деген қорытындыға келді. Schwane et al., 1983
22
Более поздние исследования изменили и само представление о лактате. Сегодня его рассматривают не как бесполезный отход, а как важного участника энергетического обмена. Он может использоваться мышцами, сердцем и другими тканями в качестве топлива. Кроме того, образование лактата само по себе не вызывает закисление мышцы. Эти процессы происходят одновременно при интенсивной работе, но один не является причиной другого. Robergs, Ghiasvand, Parker, 2004 К моменту, когда человек просыпается с крепатурой, повышенный после тренировки лактат уже давно переработан организмом.
Кейінгі зерттеулер лактат туралы түсініктің өзін де өзгертті. Бүгінде ол пайдасыз қалдық емес, энергия алмасуының маңызды қатысушысы ретінде қарастырылады. Оны бұлшықеттер, жүрек және басқа тіндер отын ретінде пайдалана алады. Оның үстіне лактаттың түзілуі өздігінен бұлшықеттің қышқылдануын тудырмайды. Бұл үдерістер қарқынды жұмыс кезінде бір мезгілде жүреді, бірақ біреуі екіншісінің себебі емес. Robergs, Ghiasvand, Parker, 2004 Адам бұлшықеті ауырып оянған кезде, жаттығудан кейін көтерілген лактатты ағза әлдеқашан өңдеп қойған.
23
Сильная боль не означает отличную тренировку
Қатты ауырсыну тамаша жаттығуды білдірмейді
24
В спортивной культуре крепатуру иногда воспринимают как подтверждение того, что занятие не прошло зря. Если ничего не болит — будто бы и результата не будет. Однако выраженность боли плохо отражает реальный масштаб изменений в мышцах.
Спорт мәдениетінде бұлшықет ауыруын кейде сабақтың бекер өтпегенінің дәлелі ретінде қабылдайды. Ештеңе ауырмаса — нәтиже де болмайтындай. Алайда ауырсынудың күші бұлшықеттердегі өзгерістердің нақты ауқымын нашар көрсетеді.
25
В исследовании с участием 110 человек испытуемые выполняли 12, 24 или 60 максимальных эксцентрических сгибаний рук. Затем ученые оценивали болезненность, силу мышц, объем руки, подвижность локтя и уровень креатинкиназы — фермента, который выходит в кровь при повреждении мышечных клеток. Более объемная нагрузка действительно вызывала сильнее выраженные изменения и более медленное восстановление. Но субъективная боль не увеличивалась пропорционально. Связь между болезненностью и другими показателями мышечного повреждения оказалась слабой. Nosaka, Newton, Sacco, 2002
110 адам қатысқан зерттеуде сыналушылар қолды 12, 24 немесе 60 рет ең жоғары эксцентрлік бүгуді орындады. Содан кейін ғалымдар ауырсынуды, бұлшықет күшін, қолдың көлемін, шынтақтың қозғалғыштығын және креатинкиназа — бұлшықет жасушалары зақымданғанда қанға шығатын фермент — деңгейін бағалады. Көлемдірек жүктеме шынымен айқынырақ өзгерістер мен баяу қалпына келуді тудырды. Бірақ субъективті ауырсыну пропорционалды түрде артпады. Ауырсыну мен бұлшықет зақымдануының басқа көрсеткіштері арасындағы байланыс әлсіз болып шықты. Nosaka, Newton, Sacco, 2002
26
То есть человек может сильно мучиться после относительно небольшой нагрузки. А может почти ничего не чувствовать после серьезной работы.
Яғни адам салыстырмалы түрде шағын жүктемеден кейін қатты қиналуы мүмкін. Ал байыпты жұмыстан кейін іс жүзінде ештеңе сезбеуі де мүмкін.
27
Поэтому крепатура не является точным измерительным прибором. Она не показывает, сколько калорий потрачено, насколько выросли мышцы и хорошо ли составлена тренировочная программа.
Сондықтан бұлшықет ауыруы дәл өлшеуіш құрал емес. Ол қанша калория жұмсалғанын, бұлшықеттер қаншалықты өскенін және жаттығу бағдарламасы жақсы құрылғанын көрсетпейді.
28
Непривычность важнее спортивной формы
Үйреншікті еместік спорттық пішіннен маңыздырақ
29
Крепатура бывает не только у новичков. Даже хорошо подготовленный человек может столкнуться с ней после нового упражнения, изменения техники, увеличения амплитуды, необычного темпа или возвращения к тренировкам после перерыва.
Бұлшықет ауыруы тек жаңадан бастаушыларда ғана болмайды. Тіпті жақсы дайындалған адам да жаңа жаттығудан, техниканың өзгеруінен, ауқымның ұлғаюынан, әдеттен тыс қарқыннан немесе үзілістен кейін жаттығуға оралғаннан кейін оған тап болуы мүмкін.
30
Например, бегун может спокойно переносить длительные пробежки, но с трудом спускаться по лестнице после первых приседаний. Пловец — выдерживать несколько километров в воде, а затем не суметь нормально согнуть руки после непривычной силовой тренировки.
Мысалы, жүгіруші ұзақ жүгірістерді оңай көтеріп, бірақ алғашқы отырып-тұрулардан кейін баспалдақпен әрең түсуі мүмкін. Жүзуші суда бірнеше шақырымға шыдап, кейін үйреншікті емес күш жаттығуынан соң қолын дұрыс бүге алмауы мүмкін.
31
Организм адаптируется не к «спорту вообще», а к конкретной нагрузке.
Ағза «жалпы спортқа» емес, нақты жүктемеге бейімделеді.
32
Мышцы умеют запоминать нагрузку
Бұлшықеттер жүктемені есте сақтай алады
33
Если через некоторое время повторить похожую тренировку, боль, отек и потеря силы обычно будут меньше. Это явление называется эффектом повторной нагрузки — repeated bout effect.
Біраз уақыттан кейін ұқсас жаттығуды қайталасаңыз, ауырсыну, ісіну және күштің жоғалуы әдетте азырақ болады. Бұл құбылыс қайталама жүктеме әсері — repeated bout effect деп аталады.
34
После первого знакомства с непривычной эксцентрической работой мышцы и нервная система приспосабливаются. Меняется распределение нагрузки между мышечными волокнами, укрепляются отдельные структуры, совершенствуется управление движением.
Үйреншікті емес эксцентрлік жұмыспен алғашқы танысудан кейін бұлшықеттер мен жүйке жүйесі бейімделеді. Жүктеменің бұлшықет талшықтары арасында бөлінуі өзгеріп, жекелеген құрылымдар нығаяды, қозғалысты басқару жетіледі.
35
В исследованиях защитный эффект сохранялся несколько недель, а в отдельных работах — значительно дольше. При этом для адаптации необязательно сначала доводить себя до состояния, когда невозможно сесть или поднять руки. Даже менее интенсивная предварительная нагрузка способна уменьшить последствия следующей тренировки. Исследование эффекта повторной нагрузки
Зерттеулерде қорғаныш әсері бірнеше аптаға, ал кейбір жұмыстарда әлдеқайда ұзаққа сақталды. Сонымен бірге бейімделу үшін алдымен өзіңді отыра алмайтын немесе қолыңды көтере алмайтын күйге жеткізу міндетті емес. Тіпті қарқындылығы төменірек алдын ала жүктеме келесі жаттығудың салдарын азайта алады. Қайталама жүктеме әсерін зерттеу
36
Иными словами, лучший способ уменьшить будущую крепатуру — не особая мазь и не героическое терпение, а постепенность.
Басқаша айтқанда, болашақтағы бұлшықет ауыруын азайтудың ең жақсы тәсілі — ерекше жақпамай да, батырларша шыдамдылық та емес, біртіндеп арттыру.
37
Помогает ли растяжка
Созылу көмектесе ме
38
Растяжка после тренировки может быть приятной, использоваться для развития гибкости или помогать человеку расслабиться. Но надежным средством против крепатуры она не является.
Жаттығудан кейінгі созылу жағымды болуы, икемділікті дамыту үшін қолданылуы немесе адамға босаңсуға көмектесуі мүмкін. Бірақ ол бұлшықет ауыруына қарсы сенімді құрал емес.
39
Исследователи объединили результаты контролируемых испытаний и не обнаружили значимого влияния послетренировочной растяжки на боль через 24, 48 и 72 часа. Она также не ускоряла восстановление силы. Afonso et al., 2021
Зерттеушілер бақыланатын сынақтардың нәтижелерін біріктіріп, жаттығудан кейінгі созылудың 24, 48 және 72 сағаттан кейінгі ауырсынуға айтарлықтай әсерін таппады. Ол күштің қалпына келуін де жылдамдатпады. Afonso et al., 2021
40
Поэтому растягивать болезненную мышцу через силу, чтобы «вывести молочную кислоту», бессмысленно. Особенно с учетом того, что выводить уже нечего.
Сондықтан «сүт қышқылын шығару» үшін ауырып тұрған бұлшықетті күштеп созу мағынасыз. Әсіресе шығаратын ештеңе қалмағанын ескерсек.
41
А массаж?
Ал массаж ше?
42
Массаж может уменьшать субъективную болезненность, но ощущение облегчения еще не означает полного восстановления мышцы. В небольшом исследовании десять участников выполняли одинаковую эксцентрическую нагрузку обеими руками. Через три часа одну руку массировали в течение десяти минут, вторую оставляли без вмешательства.
Массаж субъективті ауырсынуды азайтуы мүмкін, бірақ жеңілдеу сезімі бұлшықеттің толық қалпына келгенін әлі білдірмейді. Шағын зерттеуде он қатысушы екі қолымен бірдей эксцентрлік жүктеме орындады. Үш сағаттан кейін бір қолына он минут массаж жасалып, екіншісі араласусыз қалдырылды.
43
После массажа участники оценивали болезненность примерно на 30% ниже. Также наблюдался меньший отек. Но восстановление силы и амплитуды движений массаж не ускорил. Zainuddin et al., 2005
Массаждан кейін қатысушылар ауырсынуды шамамен 30%-ға төмен бағалады. Ісіну де азырақ байқалды. Бірақ массаж күш пен қимыл ауқымының қалпына келуін жылдамдатпады. Zainuddin et al., 2005
44
То есть массаж может помочь чувствовать себя лучше. Но он не нажимает тайную кнопку «мышца восстановлена».
Яғни массаж өзіңізді жақсырақ сезінуге көмектесуі мүмкін. Бірақ ол «бұлшықет қалпына келді» деген құпия батырманы баспайды.
45
Что делать при обычной крепатуре
Әдеттегі бұлшықет ауыруы кезінде не істеу керек
46
Главный фактор восстановления — время. На несколько дней стоит снизить нагрузку на особенно болезненные мышцы. Полностью переставать двигаться обычно не требуется: спокойная ходьба, легкая бытовая активность и мягкие движения в комфортной амплитуде могут уменьшить ощущение скованности.
Қалпына келудің басты факторы — уақыт. Бірнеше күн бойы әсіресе ауыратын бұлшықеттерге түсетін жүктемені азайтқан жөн. Қозғалысты толық тоқтату әдетте қажет емес: сабырлы жаяу жүру, жеңіл тұрмыстық белсенділік және жайлы ауқымдағы жұмсақ қимылдар құрысу сезімін азайтуы мүмкін.
47
Также имеют значение обычные, не очень эффектные вещи:
Сондай-ақ қарапайым, онша әсерлі емес нәрселердің де маңызы бар:
48
полноценный сон;
толыққанды ұйқы;
49
достаточное питание;
жеткілікті тамақтану;
50
нормальное употребление жидкости;
сұйықтықты қалыпты мөлшерде ішу;
51
отказ от повторной тяжелой нагрузки на мышцы, которые еще не восстановили силу и подвижность;
күші мен қозғалғыштығын әлі қалпына келтірмеген бұлшықеттерге қайта ауыр жүктеме бермеу;
52
постепенное возвращение к тренировкам.
жаттығуларға біртіндеп оралу.
53
Крепатуру не нужно обязательно «выбивать» новой тренировкой, сильным массажем или растяжкой через боль. Большое количество воды тоже не «вымывает молочную кислоту» и не отменяет крепатуру. Вода необходима для нормальной работы организма, но отдельного напитка, способного выключить DOMS, пока не придумали.
Бұлшықет ауыруын міндетті түрде жаңа жаттығумен, күшті массажбен немесе ауырсынуға қарамай созумен «қуып шығу» керек емес. Көп су ішу де «сүт қышқылын жуып шығармайды» және бұлшықет ауыруын жоймайды. Су ағзаның қалыпты жұмысы үшін қажет, бірақ DOMS-ты өшіре алатын жеке сусын әзірге ойлап табылған жоқ.
54
Когда это уже не обычная крепатура
Бұл әдеттегі бұлшықет ауыруы болмаған кезде
55
Крепатура может усиливаться в течение первых одного–трех дней, но после этого должна постепенно идти на спад. Медицинская оценка нужна, если:
Бұлшықет ауыруы алғашқы бір-үш күн ішінде күшеюі мүмкін, бірақ одан кейін біртіндеп басылуы тиіс. Медициналық бағалау қажет, егер:
56
боль или отек резко усиливаются либо продолжают нарастать спустя три дня после нагрузки;
ауырсыну немесе ісіну күрт күшейсе не жүктемеден үш күн өткен соң да арта берсе;
57
мышцы становятся очень плотными и распирающими;
бұлшықеттер өте тығыз болып, керіліп тұрса;
58
человек практически не может двигать рукой или ногой;
адам қолын немесе аяғын іс жүзінде қозғалта алмаса;
59
появляется выраженная слабость, онемение или покалывание;
айқын әлсіздік, ұю немесе шаншу пайда болса;
60
моча становится темной или ее количество уменьшается;
зәр қараңғыланса немесе оның мөлшері азайса;
61
состояние не начинает улучшаться спустя несколько дней.
жағдай бірнеше күннен кейін жақсара бастамаса.
62
Такие симптомы требуют исключить травму, компартмент-синдром или нагрузочный рабдомиолиз — чрезмерное разрушение мышечных клеток, которое может повредить почки и нарушить электролитный баланс.
Мұндай симптомдар жарақатты, компартмент-синдромды немесе жүктемелік рабдомиолизді жоққа шығаруды талап етеді — бүйректі зақымдап, электролит теңгерімін бұзуы мүмкін бұлшықет жасушаларының шамадан тыс ыдырауы.
63
Нормальный цвет мочи сам по себе не исключает рабдомиолиз. Основной анализ при подозрении на это состояние — уровень креатинкиназы, или КФК/CK, в крови. Рекомендации CDC
Зәрдің қалыпты түсі өздігінен рабдомиолизді жоққа шығармайды. Бұл жағдайға күдік болғанда негізгі талдау — қандағы креатинкиназа, немесе КФК/CK деңгейі. CDC ұсынымдары
64
Что из этого можно забрать себе
Мұнан өзіңізге не алуға болады
65
Крепатура чаще говорит о том, что нагрузка была непривычной, а не о том, что тренировка была особенно качественной.
Бұлшықет ауыруы көбіне жаттығудың ерекше сапалы болғанын емес, жүктеменің үйреншікті емес болғанын білдіреді.
66
Молочная кислота не остается в мышцах на несколько дней и не вызывает отсроченную боль. Сильная болезненность не гарантирует лучшего результата, а отсутствие боли не означает, что занятие прошло впустую.
Сүт қышқылы бұлшықетте бірнеше күн қалмайды және кешіктірілген ауырсыну тудырмайды. Қатты ауырсыну жақсырақ нәтижеге кепілдік бермейді, ал ауырсынудың болмауы сабақ бекер өтті дегенді білдірмейді.
67
Организм умеет адаптироваться. При постепенном и регулярном повторении нагрузки мышцы реагируют на нее спокойнее, а человек может тренироваться стабильнее.
Ағза бейімделе алады. Жүктемені біртіндеп әрі тұрақты қайталағанда бұлшықеттер оған сабырлырақ жауап береді, ал адам тұрақтырақ жаттыға алады.
68
И, пожалуй, это важнее возможности на следующий день сказать: «Я так хорошо потренировался, что теперь не могу поднять руки».
Әрі, бәлкім, бұл келесі күні: «Мен соншалықты жақсы жаттықтым, енді қолымды көтере алмаймын», — деп айту мүмкіндігінен маңыздырақ шығар.

Разделы сайта, «О проекте», «Сотрудничество»

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Истории
Тарихтар
2
Истории
Тарихтар
3
Личный опыт и взгляд на спорт, здоровье и возможности человека после 30.
30 жастан кейінгі спорт, денсаулық және адам мүмкіндіктері туралы жеке тәжірибе мен көзқарас.
4
Новая история
Жаңа тарих
5
Читать историю
Тарихты оқу
6
Марафоны
Марафондар
7
От перелома шейки бедра до шести главных марафонов мира
Сан сүйегінің мойны сынғаннан әлемнің алты басты марафонына дейін
8
В 48 лет Ляззат Курманова впервые села на велосипед и научилась плавать кролем. Потом был перелом шейки бедра, операция и страх остаться хромающей. А спустя пять лет — медаль Six Star Finisher за шесть крупнейших марафонов мира.
Ляззат Курманова 48 жасында алғаш рет велосипедке отырып, кролмен жүзуді үйренді. Кейін сан сүйегінің мойны сынды, ота жасалды, ақсақ болып қалудан қорқу пайда болды. Ал бес жылдан кейін — әлемнің ең ірі алты марафоны үшін Six Star Finisher медалі.
9
Ляззат Курманова — о возвращении в спорт после травмы, поддержке семьи и медали Six Star Finisher.
Ляззат Курманова — жарақаттан кейін спортқа оралу, отбасының қолдауы және Six Star Finisher медалі туралы.
10
Моржевание
Мұзды суда жүзу
11
Мне больше не надо никому ничего доказывать
Енді ешкімге ештеңе дәлелдеудің қажеті жоқ
12
Евгения Савоськина перепробовала десятки видов спорта, привыкла соревноваться и побеждать. Но диагноз «рак груди» заставил ее по-новому взглянуть на собственные возможности. О тяжелом лечении, возвращении к активной жизни, моржевании и о том, почему сегодня ей больше не нужно никому ничего доказывать.
Евгения Савоськина спорттың ондаған түрін байқап көрді, жарысып, жеңуге дағдыланды. Бірақ «сүт безі обыры» деген диагноз оны өз мүмкіндіктеріне жаңаша қарауға мәжбүр етті. Ауыр емдеу, белсенді өмірге оралу, мұзды суда жүзу және бүгінде неге ешкімге ештеңе дәлелдеудің қажеті жоқ екені туралы.
13
Евгения Савоськина — о тяжелом лечении, возвращении к активной жизни и моржевании.
Евгения Савоськина — ауыр емдеу, белсенді өмірге оралу және мұзды суда жүзу туралы.
14
Теннис
Теннис
15
Меня уволили. И с тех пор моя жизнь посвящена теннису
Мені жұмыстан шығарды. Содан бері өмірім тенниске арналған
16
Иногда увольнение становится не концом карьеры, а началом совершенно новой жизни. Особенно если решиться превратить давнее увлечение в любимое дело. Как обычные теннисные кубки вдохновили на создание собственных турниров? Почему любители тенниса планируют отпуск по календарю соревнований? И что заставляет продолжать, когда хочется все бросить?
Кейде жұмыстан шығу мансаптың соңы емес, мүлде жаңа өмірдің басы болады. Әсіресе ескі әуестікті сүйікті іске айналдыруға батылың жетсе. Қарапайым теннис кубоктары өз турнирлерін ұйымдастыруға қалай шабыт берді? Неліктен теннис әуесқойлары демалысын жарыстар күнтізбесіне қарай жоспарлайды? Бәрін тастағың келгенде не алға жетелейді?
17
Плавание
Жүзу
18
Я согласился стать новичком там, где считал себя сильным
Өзімді мықты санаған жерде жаңадан бастаушы болуға келістім
19
«Для самолюбия это был удар». Азат Маударбеков был уверен, что хорошо плавает, пока на первой тренировке не смог нормально преодолеть даже 25 метров. Через три года он вышел на старт 21-километровой ультрадистанции на Балхаше.
«Бұл менің намысыма тиді». Азат Маударбеков өзін жақсы жүземін деп ойлаған, бірақ алғашқы жаттығуда 25 метрді де дұрыс жүзіп өте алмады. Үш жылдан кейін ол Балқаштағы 21 шақырымдық ультрақашықтықтың сөресіне шықты.
20
Открытая вода
Ашық су
21
Второе дыхание? Гораздо интереснее открывать третье, четвертое…
Екінші тыныс па? Үшіншісін, төртіншісін ашу әлдеқайда қызық…
22
IT-эксперт с 30-летним стажем, за три года прошел путь от борьбы с каждой сотней метров до девяти пьедесталов за сезон и теперь готовится к заплыву в Арктике.
30 жылдық тәжірибесі бар IT-сарапшы үш жылда әр жүз метрмен күресуден бір маусымда тоғыз рет жүлде тұғырына көтерілуге дейінгі жолды жүріп өтті, енді Арктикадағы заплывқа дайындалып жүр.
23
IT-эксперт за три года прошел путь от борьбы с каждой сотней метров до девяти пьедесталов за сезон.
IT-сарапшы үш жылда әр жүз метрмен күресуден бір маусымдағы тоғыз жүлдеге дейін жетті.
24
Бег и плавание
Жүгіру және жүзу
25
Когда прежние цели закончились, пришлось искать новые
Бұрынғы мақсаттар таусылғанда, жаңаларын іздеуге тура келді
26
В бег Валерия Решетняк пришла «скорее от скуки». Сегодня в ее жизни плавание, йога и новые спортивные цели. Зачем после 40 снова становиться новичком, почему «хороший результат для твоего возраста» может бесить и сколько вторых дыханий может быть в одной жизни?
Валерия Решетняк жүгіруге «көбіне іш пыстырудан» келді. Бүгінде оның өмірінде жүзу, йога және жаңа спорттық мақсаттар бар. 40-тан кейін неге қайта жаңадан бастаушы болу керек, «сенің жасыңа жақсы нәтиже» деген сөз неге ашуландырады және бір өмірде қанша екінші тыныс болуы мүмкін?
27
Эксперты
Сарапшылар
28
Эксперты
Сарапшылар
29
Разговоры с врачами, тренерами, психологами и другими специалистами о спорте, здоровье и активной жизни. Профессиональный взгляд на вопросы, с которыми сталкиваются те, кто тренируется, соревнуется или только начинает.
Дәрігерлермен, жаттықтырушылармен, психологтармен және басқа мамандармен спорт, денсаулық және белсенді өмір туралы әңгімелер. Жаттығатын, жарысатын немесе енді ғана бастап жүргендердің алдында тұратын сұрақтарға кәсіби көзқарас.
30
Новое интервью
Жаңа сұхбат
31
Читать интервью
Сұхбатты оқу
32
Психолог
Психолог
33
Не чтобы доказать, а чтобы прожить
Дәлелдеу үшін емес, өмір сүру үшін
34
Фотограф и психолог Ольга Панкова — о том, почему второе дыхание не обязательно связано с большими переменами, как спорт помогает заново познакомиться со своим телом и почему важно перестать предъявлять к себе бесконечные претензии.
Фотограф әрі психолог Ольга Панкова — екінші тыныс неге міндетті түрде үлкен өзгерістерге байланысты емес екені, спорт өз денеңмен қайта танысуға қалай көмектесетіні және өзіңе шексіз талап қоюды тоқтату неге маңызды екені туралы.
35
Фотограф и психолог Ольга Панкова — о жизни после 40, спорте и отношении к себе.
Фотограф әрі психолог Ольга Панкова — 40-тан кейінгі өмір, спорт және өзіңе деген көзқарас туралы.
36
Карате
Карате
37
Необязательно самому выходить на татами, чтобы продолжать побеждать
Жеңісті жалғастыру үшін татамиге өзің шығуың міндетті емес
38
Мастер спорта международного класса по карате Василий Симонов завершил соревновательную карьеру, но продолжает тренироваться и воспитывать новое поколение спортсменов. Сегодня его бывшие ученики сами становятся тренерами. В интервью «Второму дыханию» Василий рассказал, почему взрослые приходят в карате, как меняется спортсмен с возрастом и почему победы учеников порой значат больше собственных медалей.
Карате бойынша халықаралық дәрежедегі спорт шебері Василий Симонов жарыс мансабын аяқтады, бірақ жаттығуын жалғастырып, спортшылардың жаңа буынын тәрбиелеп жүр. Бүгінде оның бұрынғы шәкірттері өздері жаттықтырушы болып жатыр. «Екінші тынысқа» берген сұхбатында Василий ересектердің неге каратеге келетінін, спортшы жасына қарай қалай өзгеретінін және неге шәкірттерінің жеңісі кейде өз медальдарынан да қымбат екенін айтты.
39
Хирург
Хирург
40
Спорт должен восстанавливать ресурс, а не забирать его остатки
Спорт күш-қуатты қалпына келтіруі керек, соңғысын тартып алмауы керек
41
Как выглядит спортивное тело изнутри? Хирург рассказал о том, что действительно меняют тренировки и где заканчивается их польза.
Спортпен шұғылданатын дене іштей қандай болады? Хирург жаттығулар шын мәнінде нені өзгертетінін және олардың пайдасы қай жерде аяқталатынын айтты.
42
Как выглядит спортивное тело изнутри и где заканчивается польза тренировок.
Спортпен шұғылданатын дене іштей қандай болады және жаттығудың пайдасы қай жерде аяқталады.
43
Косметолог
Косметолог
44
Красота — приятный бонус
Сұлулық — жағымды бонус
45
После 30 спорт меняет не только тело. Врач-дерматокосметолог Валерия Перфильева — о том, что действительно отражается на внешности, почему косметология не всесильна и при чем здесь сон, восстановление и тренировки.
30-дан кейін спорт тек денені ғана өзгертпейді. Дерматокосметолог дәрігер Валерия Перфильева — сыртқы келбетке шын мәнінде не әсер ететіні, косметологияның неге құдіретті емес екені және мұнда ұйқының, қалпына келудің және жаттығулардың қандай қатысы бар екені туралы.
46
Статьи
Мақалалар
47
Статьи
Мақалалар
48
Статьи о спорте и активной жизни после 30: личный опыт, практические разборы и темы, в которых хочется разобраться чуть глубже. Без культа достижений и универсальных рецептов — с опорой на факты, исследования и опыт реальных людей.
30-дан кейінгі спорт пен белсенді өмір туралы мақалалар: жеке тәжірибе, практикалық талдаулар және тереңірек түсінгің келетін тақырыптар. Жетістікке табынусыз және әмбебап рецепттерсіз — фактілерге, зерттеулерге және нақты адамдардың тәжірибесіне сүйене отырып.
49
Новая статья
Жаңа мақала
50
Читать статью
Мақаланы оқу
51
21 километр на двоих: пловец в воде, тренер в лодке
Екеуге 21 шақырым: жүзуші суда, жаттықтырушы қайықта
52
Девять месяцев Юлия Кузнецова готовилась к заплыву на 21 километр на Балхаше. Ее тренер Данил Казьмин составлял задания, поддерживал перед длинными тренировками, а на самом старте сопровождал в лодке. В подкасте Swim Formula они рассказали, как прошли этот путь вместе. Мы собрали их воспоминания в одну историю.
Юлия Кузнецова Балқаштағы 21 шақырымдық заплывқа тоғыз ай дайындалды. Оның жаттықтырушысы Данил Казьмин тапсырмалар құрастырып, ұзақ жаттығулар алдында қолдау көрсетті, ал жарыс күні қайықпен еріп жүрді. Swim Formula подкастында олар бұл жолды бірге қалай өткенін айтып берді. Біз олардың естеліктерін бір тарихқа жинадық.
53
Девять месяцев подготовки к заплыву на Балхаше — глазами спортсменки и тренера.
Балқаштағы заплывқа тоғыз айлық дайындық — спортшы мен жаттықтырушының көзімен.
54
Купили тренажер — получили вешалку
Тренажер сатып алдық — киім ілгіш болып шықты
55
Почему спортивные покупки иногда опережают наши привычки — и что делать с вещами, которые так и не дождались своего часа.
Неліктен спорттық сатып алулар кейде әдеттерімізден озып кетеді — және өз уақытын күтіп қалған заттармен не істеу керек.
56
Где моя медаль?
Менің медалім қайда?
57
Разбираемся, почему взрослые люди коллекционируют награды за финиш.
Неліктен ересек адамдар мәреге жеткені үшін берілетін марапаттарды жинайтынын талдаймыз.
58
Разбираемся, почему взрослые люди коллекционируют награды за финиш.
Неліктен ересек адамдар мәреге жеткені үшін берілетін марапаттарды жинайтынын талдаймыз.
59
В какой момент человек начинает выглядеть как бегун?
Адам қай сәттен бастап жүгірушіге ұқсай бастайды?
60
Почему беговые шорты снова становятся короче, носки заметнее, а очки все больше? Накануне Almaty Marathon «Второе дыхание» решило разобраться, существует ли у любительского бега собственная мода, откуда она взялась и почему со временем меняется не только скорость бегуна, но и его гардероб.
Неліктен жүгіруге арналған шорттар қайтадан қысқарып, шұлықтар көзге көбірек түсіп, көзілдіріктер үлкейіп барады? Almaty Marathon қарсаңында «Екінші тыныс» әуесқой жүгірудің өз сәні бар ма, ол қайдан шықты және неге уақыт өте келе жүгірушінің жылдамдығы ғана емес, киім-кешегі де өзгеретінін анықтауды ұйғарды.
61
Существует ли у любительского бега своя мода и почему вместе со скоростью меняется гардероб.
Әуесқой жүгірудің өз сәні бар ма және неге жылдамдықпен бірге киім-кешек те өзгереді.
62
Гели, бананы и уха: чем питаться, когда плывешь долго
Гельдер, банандар және балық сорпасы: ұзақ жүзгенде не жеу керек
63
Чем питаться, если плыть предстоит несколько часов подряд? Нужны ли спортивные гели или с той же задачей справится обычная еда?
Бірнеше сағат бойы үздіксіз жүзу керек болса, не жеген жөн? Спорттық гельдер қажет пе, әлде сол міндетті қарапайым тамақ та атқара ала ма?
64
Факты
Фактілер
65
На что мы способны
Біз неге қабілеттіміз
66
Исследования о том, как меняются сила, выносливость, тело и мозг с возрастом и на что действительно можно повлиять.
Жас ұлғайған сайын күш, төзімділік, дене мен ми қалай өзгеретіні және шын мәнінде неге әсер етуге болатыны туралы зерттеулер.
67
Новый разбор
Жаңа шолу
68
Читать
Оқу
69
Один спорт хорошо. А несколько?
Бір спорт жақсы. Ал бірнешеу ше?
70
Бегать или плавать? Ходить в зал или играть в теннис? Исследования дают повод посмотреть на этот выбор иначе: пользу может приносить сочетание разных нагрузок.
Жүгіру ме, жүзу ме? Залға бару ма, теннис ойнау ма? Зерттеулер бұл таңдауға басқаша қарауға негіз береді: әртүрлі жүктемелердің үйлесімі пайда әкелуі мүмкін.
71
VO₂max: что это вообще такое и почему он важен не только спортсменам
VO₂max: бұл не және неге ол тек спортшыларға ғана маңызды емес
72
Если вы когда-нибудь пользовались спортивными часами, то, возможно, видели загадочный показатель VO₂max. Число есть. Часы его зачем-то оценивают. Иногда даже сообщают, что оно у вас «хорошее» или, наоборот, предлагают задуматься о бренности бытия. Но что оно вообще означает?
Егер сіз спорттық сағатты қолданып көрсеңіз, VO₂max деген жұмбақ көрсеткішті көрген болуыңыз мүмкін. Сан бар. Сағат оны неге екені белгісіз бағалайды. Кейде тіпті ол сізде «жақсы» деп хабарлайды немесе, керісінше, өмірдің өткіншілігі туралы ойлануға шақырады. Бірақ ол жалпы нені білдіреді?
73
Движение связано с меньшим риском деменции
Қозғалыс деменция қаупінің төмендеуімен байланысты
74
Мы привыкли думать о физической активности как о способе сохранить сердце, мышцы, вес и способность самостоятельно подняться по лестнице лет через тридцать.
Біз физикалық белсенділікті жүректі, бұлшықетті, салмақты және отыз жылдан кейін де баспалдақпен өз бетімізше көтеріле алу қабілетін сақтаудың тәсілі ретінде қарастыруға үйреніп қалғанбыз.
75
Начать двигаться после 40 лет
40 жастан кейін қозғала бастау
76
Крупное исследование более 315 тысяч человек показало: люди, которые были малоактивны в молодости, но увеличили физическую активность в возрасте 40–61 года, имели более низкий риск смерти в последующие годы.
315 мыңнан астам адамды қамтыған ауқымды зерттеу көрсеткендей: жастайынан аз қозғалған, бірақ 40–61 жас аралығында физикалық белсенділігін арттырған адамдардың кейінгі жылдардағы өлім қаупі төменірек болған.
77
Почему мышцы болят через день, а не сразу
Неліктен бұлшықет бірден емес, бір күннен кейін ауырады
78
Крепатура — это не молочная кислота и не обязательное доказательство хорошей тренировки. Разбираемся, почему боль приходит с опозданием и когда ее уже нельзя считать нормальной реакцией на нагрузку.
Жаттығудан кейінгі бұлшықет ауыруы — сүт қышқылы емес және жақсы жаттығудың міндетті дәлелі де емес. Ауырсыну неге кешігіп келетінін және оны қашан жүктемеге қалыпты реакция деп санауға болмайтынын талдаймыз.
79
О проекте
Жоба туралы
80
Второе дыхание
Екінші тыныс
81
Медиапроект о людях, которые однажды решили начать заниматься спортом. И о науке, которая говорит, что сделать это никогда не поздно.
Бір күні спортпен шұғылдана бастауды шешкен адамдар туралы медиажоба. Және мұны бастау ешқашан кеш емес екенін айтатын ғылым туралы.
82
Участники забега финишируют, держась за руки
Жарысқа қатысушылар қол ұстасып мәреге жетіп келеді
83
«Второе дыхание» — мой научно-популярный медиапроект об активном образе жизни взрослых людей.
«Екінші тыныс» — ересек адамдардың белсенді өмір салты туралы менің ғылыми-танымдық медиажобам.
84
После 30, 40 или 50 лет многие уверены, что время упущено: здоровье уже не то, сил меньше, а спорт подходит только тем, кто занимается с детства. Но современные исследования показывают совсем другую картину.
30, 40 немесе 50 жастан кейін көпшілік уақыт өтіп кетті деп сенеді: денсаулық бұрынғыдай емес, күш азайған, ал спорт тек бала кезінен шұғылданғандарға ғана жарасады. Бірақ заманауи зерттеулер мүлде басқа көріністі көрсетеді.
85
Я собираю реальные истории людей, которые изменили свою жизнь благодаря движению, общаюсь с врачами, тренерами и экспертами, изучаю научные исследования и официальные рекомендации, чтобы отделить доказанные факты от распространенных мифов.
Мен қозғалыстың арқасында өмірін өзгерткен адамдардың шынайы тарихтарын жинаймын, дәрігерлермен, жаттықтырушылармен және сарапшылармен сөйлесемін, дәлелденген фактілерді кең тараған мифтерден ажырату үшін ғылыми зерттеулер мен ресми ұсынымдарды зерделеймін.
86
Здесь нет обещаний быстрых результатов и универсальных рецептов. Только личный опыт, современные знания и доказательная медицина.
Мұнда жылдам нәтижеге уәде де, әмбебап рецепттер де жоқ. Тек жеке тәжірибе, заманауи білім және дәлелді медицина.
87
Интервью с людьми, для которых активный образ жизни стал частью жизни
Белсенді өмір салты өмірінің бір бөлігіне айналған адамдармен сұхбаттар
88
Истории
Тарихтар
89
Беседы с врачами, тренерами и экспертами
Дәрігерлермен, жаттықтырушылармен және сарапшылармен әңгімелер
90
Эксперты
Сарапшылар
91
Научные факты простым языком со ссылками на исследования
Зерттеулерге сілтеме берілген, қарапайым тілмен жазылған ғылыми фактілер
92
Факты
Фактілер
93
Разбор популярных мифов о возрасте, спорте и здоровье
Жас, спорт және денсаулық туралы танымал мифтерді талдау
94
Статьи
Мақалалар
95
Полезные материалы и инструменты, которые помогут лучше понять возможности своего организма
Өз ағзаңның мүмкіндіктерін жақсырақ түсінуге көмектесетін пайдалы материалдар мен құралдар
96
Калькулятор
Калькулятор
97
Я не ищу чудес. Я ищу доказательства.
Мен ғажайып іздемеймін. Мен дәлел іздеймін.
98
И если они помогают хотя бы одному человеку поверить, что начать можно в любом возрасте, значит, проект появился не зря.
Егер олар кем дегенде бір адамға кез келген жаста бастауға болатынына сенуге көмектессе, демек, жоба бекер пайда болмаған.
99
Партнерам
Серіктестерге
100
Для брендов и партнеров
Брендтер мен серіктестерге
101
Не просто реклама. История, в которой вашему бренду есть место.
Жай ғана жарнама емес. Сіздің брендіңізге орын бар тарих.
102
Мы рассказываем истории людей, которые не перестают пробовать новое, тренироваться и ставить цели независимо от возраста.
Біз жасына қарамастан жаңаны байқап көруді, жаттығуды және мақсат қоюды тоқтатпайтын адамдардың тарихын айтамыз.
103
А вы можете стать частью этих историй.
Ал сіз осы тарихтардың бір бөлігі бола аласыз.
104
Что можем придумать вместе?
Бірге не ойлап таба аламыз?
105
Проверено в движении
Қозғалыста тексерілген
106
Тестируем спортивные товары, экипировку и сервисы в реальных условиях. Делимся опытом, наблюдениями и результатами.
Спорт тауарларын, жабдықтарды және қызметтерді нақты жағдайда сынаймыз. Тәжірибемізбен, байқауларымызбен және нәтижелерімізбен бөлісеміз.
107
Люди и компании, которые двигают
Алға жетелейтін адамдар мен компаниялар
108
Рассказываем о тренерах, спортивных клубах, фитнес-центрах, медицинских и других компаниях, которые помогают взрослым вести активную жизнь.
Ересектерге белсенді өмір сүруге көмектесетін жаттықтырушылар, спорт клубтары, фитнес-орталықтар, медициналық және басқа да компаниялар туралы айтамыз.
109
За кадром старта
Сөренің сахна сыртында
110
Показываем соревнования глазами участников и организаторов: подготовка, эмоции, атмосфера и истории людей.
Жарыстарды қатысушылар мен ұйымдастырушылардың көзімен көрсетеміз: дайындық, эмоциялар, атмосфера және адамдардың тарихы.
111
Полезно знать
Білген пайдалы
112
Создаем экспертные материалы вместе с партнерами: тренировки, здоровье, восстановление, питание и другие темы, интересные активной взрослой аудитории.
Серіктестермен бірге сараптамалық материалдар жасаймыз: жаттығулар, денсаулық, қалпына келу, тамақтану және белсенді ересек аудиторияны қызықтыратын басқа да тақырыптар.
113
Спецпроект под вашу идею
Сіздің идеяңызға арналған арнайы жоба
114
Разрабатываем совместные серии публикаций, интервью, видео и нестандартные форматы с учетом задач бренда.
Брендтің міндеттерін ескере отырып, бірлескен жарияланымдар сериясын, сұхбаттарды, бейнелерді және стандартты емес форматтарды әзірлейміз.
115
Есть идея? Давайте обсудим.
Идеяңыз бар ма? Талқылайық.
116
Партнерство со «Вторым дыханием»
«Екінші тыныспен» серіктестік

Меню, кнопки и подписи (шапка, подвал, главная)

открыть на сайте ↗
№Русский оригиналКазахский переводВаша правка
1
Instagram «Второго дыхания»
«Екінші тыныс» Instagram-да
2
© 2026 Юлия Кузнецова · Проект «Второе дыхание»
© 2026 Юлия Кузнецова · «Екінші тыныс» жобасы
3
Открыть меню
Мәзірді ашу
4
Закрыть меню
Мәзірді жабу
5
>Сотрудничество<
>Серіктестік<
6
>Автор<
>Автор<
7
Калькулятор ↗
Калькулятор ↗
8
Медиапроект об активной жизни после 30
30-дан кейінгі белсенді өмір туралы медиажоба
9
>Второе
>Екінші
10
>дыхание
>тыныс
11
О людях, которые выбирают движение. Истории, опыт специалистов и научные факты — без мифов и мотивационного шума.
Қозғалысты таңдайтын адамдар туралы. Өмірлік тарихтар, мамандардың тәжірибесі және ғылыми фактілер — мифсіз әрі мотивациялық шусыз.
12
Новый материал
Жаңа материал
13
Истории героев
Кейіпкерлер тарихы
14
Факты без мифов
Мифсіз фактілер
15
Все видео в Instagram →
Барлық видео Instagram-да →
16
Рилс @2breath_project
@2breath_project рилсі
17
>без мифов<
>мифсіз<
18
Что наука знает о возможностях организма после 30. Разбираю исследования и рекомендации и перевожу их с научного на человеческий.
30-дан кейін ағзаның мүмкіндіктері туралы ғылым не біледі. Зерттеулер мен ұсыныстарды талдап, ғылыми тілден қарапайым тілге аударамын.
19
>Инструмент<
>Құрал<
20
Калькулятор
«Второго дыхания»
«Екінші тыныс»
калькуляторы
21
Для брендов и партнеров
Брендтер мен серіктестерге
22
Ваш бренд может стать частью чьего-то второго дыхания
Сіздің брендіңіз біреудің екінші тынысының бір бөлігі бола алады
23
Спецпроекты, интервью и форматы для спортивных брендов.
Спорт брендтеріне арналған арнайы жобалар, сұхбаттар және басқа форматтар.
24
Все истории →
Барлық тарихтар →
25
Все статьи →
Барлық мақалалар →
26
Все эксперты →
Барлық сарапшылар →
27
Все факты →
Барлық фактілер →
28
Подписаться на проект
Жобаға жазылу
29
Ссылка скопирована
Сілтеме көшірілді
30
Поделиться
Бөлісу
31
Читайте также
Мұны да оқыңыз
32
От редакции
Редакциядан
33
Предыдущее фото
Алдыңғы фото
34
Следующее фото
Келесі фото
35
Хлебные крошки
Навигация
36
Узнайте свой потенциал — калькулятор «Второго дыхания»
«Екінші тыныс» калькуляторы арқылы әлеуетіңізді біліңіз
37
В проекте вы найдете
Жобада не бар
38
Читать истории
Тарихтарды оқу
39
Об авторе
Автор туралы
40
Написать нам
Бізге жазыңыз
41
или на почту
немесе поштаға
42
aria-label="Навигация"
aria-label="Навигация"
43
aria-label="Разделы"
aria-label="Бөлімдер"
44
>Главная<
>Басты бет<
45
>О проекте<
>Жоба туралы<
46
>Истории<
>Тарихтар<
47
>Эксперты<
>Сарапшылар<
48
>Статьи<
>Мақалалар<
49
>Факты
>Фактілер
50
>Факты<
>Фактілер<
51
>Калькулятор<
>Калькулятор<
52
>Открыть<
>Ашу<
53
Открыть
Ашу
54
Читать
Оқу
55
>Видео<
>Видео<
56
title="Видео"
title="Видео"
57
>Калькулятор
>Калькулятор
58
>Второе дыхание<
>Екінші тыныс<
59
data-section-name="Статья"
data-section-name="Мақала"
60
data-section-name="Читайте также"
data-section-name="Ұқсас"
61
data-section-name="О проекте"
data-section-name="Жоба туралы"
Правок: 0
Made on
Tilda